ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ହ୍ଯେତେ ଗଣା ଦ୍ଵାଦଶ ସପ୍ତକାଃ ଧାତ୍ରାଦିଵିଷ୍ଣୁପର୍ଯନ୍ତା ଦେଵା ଦ୍ଵାଦଶ କୀର୍ତିତାଃ

ଏହିମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଗଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ସାତ ଜଣ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନର ଅଧିପତି; ଧାତାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶ ଦେବତା ଏପରି ଉଚ୍ଚାରିତ।

ଆଦିତ୍ଯଂ ପରମଂ ଭାନୁଂ ଭାଭିରାପ୍ଯାଯଯନ୍ତି ତେ ପୁଲସ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯାଃ କୌଶିକାନ୍ତା ମୁନଯୋ ମୁନିସତ୍ତମାଃ

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଆରମ୍ଭରୁ କୌଶିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ପରମ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ସ୍ତଵୈର୍ଭାନୁଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ନାଗାଶ୍ଚାଶ୍ଵତରାନ୍ତାସ୍ତୁ ଵାସୁକିପ୍ରମୁଖାଃ ଶୁଭାଃ

ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଜଣ, କ୍ରମକ୍ରମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ବାସୁକି ଆରମ୍ଭରୁ ଅଶ୍ୱତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ମହାଦେଵଂ ଵହନ୍ତ୍ଯେଵଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ କ୍ରମେଣ ସୂର୍ଯଵର୍ଚାନ୍ତାସ୍ ତୁମ୍ବୁରୁପ୍ରମୁଖାମ୍ବୁପମ୍

ବାରଟି ଜଣେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ବହନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ ଆଦି ଅନ୍ୟମାନେ ମୁଖ୍ୟ ଅଟେ, ସେମାନେ ଜଳ ବହାଇବା ଲୋକମାନେ ପରି।

ଗୀତୈରେନମୁପାସନ୍ତେ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶୋତ୍ତମାଃ କୃତସ୍ଥଲାଦ୍ଯା ରଂଭାନ୍ତା ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଚାପ୍ସରସୋ ରଵିମ୍

କୃତସ୍ଥଳ ଆରମ୍ଭ କରି ରମ୍ଭା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ ବାରଟି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯେପରି ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ତାଣ୍ଡଵୈଃ ସରସୈଃ ସର୍ଵାଶ୍ ଚୋପାସନ୍ତେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଦିଵ୍ଯାଃ ସତ୍ଯଜିଦନ୍ତାଶ୍ ଚ ଗ୍ରାମଣ୍ଯୋ ରଥକୃନ୍ମୁଖାଃ

ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ନେତାମାନେ, ସତ୍ୟଜିତ୍ ଆରମ୍ଭ କରି ରଥକୃତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସୁନ୍ଦର ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମକ୍ରମେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶାସ୍ଯ କ୍ରମେଣୈଵ କୁର୍ଵତେ ଽଭୀଷୁସଂଗ୍ରହମ୍ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଯଜ୍ଞୋପେତାନ୍ତା ରକ୍ଷୋହେତିମୁଖାଃ ସହ

ଏହିପରି କ୍ରମରେ, ବାରଟି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଏକତ୍ର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ରକ୍ଷୋହେତି ଆଦିମାନେ ସମେତେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି।

ସାଯୁଧା ଦ୍ଵାଦଶୈଵୈତେ ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଧାତାର୍ଯମା ପୁଲସ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ପୁଲହଶ୍ ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଏହି ବାରଟି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଧାତା, ଅର୍ୟମା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି।

ଉରଗୋ ଵାସୁକିଶ୍ଚୈଵ କଙ୍କଣୀକଶ୍ ଚ ତାଵୁଭୌ ତୁମ୍ବୁରୁର୍ ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵୌ ଗାଯତାଂ ଵରୌ

ଉରଗ ଓ ବାସୁକି, ଏବଂ କଙ୍କଣୀକ ଏହି ଦୁଇଜଣ; ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

କୃତସ୍ଥଲାପ୍ସରାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଵୈ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲା ଗ୍ରାମଣୀ ରଥକୃଚ୍ଚୈଵ ରଥୌଜାଶ୍ଚୈଵ ତାଵୁଭୌ

କୃତସ୍ଥଳା ଓ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା ଅପ୍ସରାମାନେ, ଗ୍ରାମଣୀ ଓ ରଥକୃତ, ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ରଥଉଜା।

ରକ୍ଷୋହେତିଃ ପ୍ରହେତିଶ୍ ଚ ଯାତୁଧାନାଵୁଦାହୃତୌ ମଧୁମାଧଵଯୋରେଷ ଗଣୋ ଵସତି ଭାସ୍କରେ

ରକ୍ଷୋହେତି ଓ ପ୍ରହେତି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଯାତୁଧାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏହି ମଧୁମାଧବ ଗୋଷ୍ଠୀ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।

ଵସନ୍ତି ଗ୍ରୀଷ୍ମକୌ ମାସୌ ମିତ୍ରଶ୍ ଚ ଵରୁଣଶ୍ ଚ ହ ଋଷିରତ୍ରିର୍ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଚ ତକ୍ଷକୋ ନାଗ ଏଵ ଚ

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଦୁଇଟି ମାସ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଋଷି ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠ, ଏବଂ ନାଗ ତକ୍ଷକ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

ମେନକା ସହଜନ୍ଯା ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୌ ଚ ହାହାହୂହୂଃ ସୁବାହୁନାମା ଗ୍ରାମଣ୍ଯୌ ରଥଚିତ୍ରଶ୍ ଚ ତାଵୁଭୌ

ମେନକା ଓ ସହଜନ୍ୟା, ଗନ୍ଧର୍ବ ହାହା ଓ ହୂହୂ, ସୁବାହୁ ନାମକ ଗ୍ରାମଣୀ ଦୁଇଜଣ ଓ ରଥଚିତ୍ର ଦୁଇଜଣ।

ପୌରୁଷେଯୋ ଵଧଶ୍ଚୈଵ ଯାତୁଧାନାଵୁଦାହୃତୌ ଏତେ ଵସନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯେ ମାସଯୋଃ ଶୁଚିଶୁକ୍ରଯୋଃ

ପୌରୁଷେୟ ଓ ବଧ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଯାତୁଧାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ—ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଶୁଚି ଓ ଶୁକ୍ର ଦୁଇଟି ମାସରେ ବସନ୍ତି।

ତତଃ ସୂର୍ଯେ ପୁନଶ୍ଚାନ୍ଯା ନିଵସନ୍ତୀହ ଦେଵତାଃ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚୈଵ ଵିଵସ୍ଵାଂଶ୍ ଚ ଅଙ୍ଗିରା ଭୃଗୁରେଵ ଚ

ତାପରେ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି: ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱାନ୍, ଅଙ୍ଗିରା ଓ ଭୃଗୁ।

ଏଲାପତ୍ରସ୍ ତଥା ସର୍ପଃ ଶଙ୍ଖପାଲଶ୍ ଚ ତାଵୁଭୌ ଵିଶ୍ଵାଵସୂଗ୍ରସେନୌ ଚ ଵରୁଣଶ୍ ଚ ରଥସ୍ଵନଃ

ଏଲାପତ୍ର ଓ ସର୍ପ, ଶଂଖପାଳ ଏହି ଦୁଇଜଣ; ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ବରୁଣ ଓ ରଥସ୍ୱନ।

ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଚୈଵ ଵିଖ୍ଯାତା ଅନୁମ୍ଲୋଚା ଚ ତେ ଉଭେ ଯାତୁଧାନାସ୍ ତଥା ସର୍ପୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରଶ୍ଚୈଵ ତୁ ତାଵୁଭୌ

ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅନୁମ୍ଲୋଚା—ଏହି ଦୁଇଜଣ; ଏହାପରି ଯାତୁଧାନ, ଏକ ସର୍ପ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦୁଇଜଣ।

ନଭୋନଭସ୍ଯଯୋରେଷ ଗଣୋ ଵସତି ଭାସ୍କରେ ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପୂଷା ଚ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଽଥ ଗୌତମଃ

ନଭ ଓ ନଭସ୍ୟ ଦୁଇଟି ମାସର ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି: ପର୍ଜନ୍ୟ, ପୂଷା, ଭରଦ୍ୱାଜ ଓ ଗୌତମ।

ଧନଞ୍ଜଯ ଇରାଵାଂଶ୍ ଚ ସୁରୁଚିଃ ସପରାଵସୁଃ ଘୃତାଚୀ ଚାପ୍ସରଃଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵାଚୀ ଚାତିଶୋଭନା

ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ଇରାବାନ୍, ସୁରୁଚି ଓ ଅପରାବସୁ, ଘୃତାଚୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଓ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ବିଶ୍ୱାଚୀ।

ସେନଜିଚ୍ଚ ସୁଷେଣଶ୍ ଚ ସେନାନୀର୍ ଗ୍ରାମଣୀଶ୍ ଚ ତୌ ଆପୋ ଵାତଶ୍ ଚ ତାଵେତୌ ଯାତୁଧାନାଵୁଭୌ ସ୍ମୃତୌ

ସେନଜିତ୍ ଓ ସୁଷେଣ, ଦୁଇଜଣ ସେନାପତି ଓ ଗ୍ରାମଣୀ; ଆପ ଓ ବାତ ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଯାତୁଧାନ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।

ଵସନ୍ତ୍ଯେତେ ତୁ ଵୈ ସୂର୍ଯେ ମାସ ଊର୍ଜ ଇଷେ ଚ ହ ହୈମନ୍ତିକୌ ତୁ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ଵସନ୍ତି ଚ ଦିଵାକରେ

ଏମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଉର୍ଜା ଓ ଇଷ ଦୁଇଟି ମାସରେ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ହେମନ୍ତ ଋତୁର ଦୁଇଟି ମାସ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି।

ଅଂଶୁର୍ଭଗଶ୍ ଚ ଦ୍ଵାଵେତୌ କଶ୍ଯପଶ୍ ଚ କ୍ରତୁଃ ସହ ଭୁଜଙ୍ଗଶ୍ ଚ ମହାପଦ୍ମଃ ସର୍ପଃ କର୍କୋଟକସ୍ ତଥା

ଅଂଶୁ ଓ ଭଗ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ, କଶ୍ୟପ ଓ କ୍ରତୁ ସହିତ, ଏବଂ ଦୁଇଟି ସର୍ପ—ମହାପଦ୍ମ ଓ କର୍କୋଟକ—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଚିତ୍ରସେନଶ୍ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଊର୍ଣାଯୁଶ୍ଚୈଵ ତାଵୁଭୌ ଉର୍ଵଶୀ ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିଶ୍ ଚ ତଥୈଵାପ୍ସରସାଵୁଭେ

ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ; ଏହିପରି ଦୁଇଁ ଅପ୍ସରା—ଉର୍ବଶୀ ଓ ପୂର୍ବଚିତ୍ତି—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଶ୍ଚାରିଷ୍ଟନେମିଶ୍ ଚ ସେନାନୀର୍ ଗ୍ରାମଣୀଶ୍ ଚ ତୌ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଦିଵାକରଶ୍ଚୋଭୌ ଯାତୁଧାନାଵୁଦାହୃତୌ

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଦୁଇ ନାୟକ ଓ ସେନାପତି; ଦୁଇ ଯାତୁଧାନ—ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ଦିବାକର—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ସହେ ଚୈଵ ସହସ୍ଯେ ଚ ଵସନ୍ତ୍ଯେତେ ଦିଵାକରେ ତତଃ ଶୈଶିରଯୋଶ୍ଚାପି ମାସଯୋର୍ ନିଵସନ୍ତି ଵୈ

ସହେ ଓ ସହସ୍ୟ ସହିତ, ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି; ପରେ ଶୈଶିର ଦୁଇ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ରହନ୍ତି।

ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜମଦଗ୍ନିର୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ କାଦ୍ରଵେଯୌ ତଥା ନାଗୌ କମ୍ବଲାଶ୍ଵତରାଵୁଭୌ

ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଷ୍ଣୁ, ଜମଦଗ୍ନି ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; କାଦ୍ରୂର ଦୁଇ ନାଗ—କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର—ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚାସ୍ତଥୈଵ ଚ ତିଲୋତ୍ତମାପ୍ସରାଶ୍ଚୈଵ ଦେଵୀ ରଂଭା ମନୋହରା

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗନ୍ଧର୍ବ ସହିତ, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ; ଅପ୍ସରା ତିଲୋତ୍ତମା, ଦେବୀ ରମ୍ଭା ଓ ମନୋହରା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ରଥଜିତ୍ସତ୍ଯଜିଚ୍ଚୈଵ ଗ୍ରାମଣ୍ଯୌ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତୌ ବ୍ରହ୍ମୋପେତସ୍ ତଥା ରକ୍ଷୋ ଯଜ୍ଞୋପେତଶ୍ ଚ ଯଃ ସ୍ମୃତଃ

ରଥଜିତ ଓ ସତ୍ୟଜିତ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାୟକ; ଏଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନ୍ୟଜଣ ୟଜ୍ଞୋପେତ ନାମକ ରାକ୍ଷସ।

ଏତେ ଦେଵା ଵସନ୍ତ୍ଯର୍କେ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ କ୍ରମେଣ ତୁ ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ହ୍ଯେତେ ଗଣା ଦ୍ଵାଦଶ ସପ୍ତକାଃ

ଏହି ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଦୁଇଁଦୁଇଁଜଣ କରି ଦୁଇ ମାସ କ୍ରମେ ବସନ୍ତି; ଏହା ହେଉଛି ଦ୍ୱାଦଶ ସପ୍ତକ ଗଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଅଂଶରେ ଅଧିକାରୀ।