ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଏତେ ଵସନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯେ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ କ୍ରମେଣ ତୁ ଆପ୍ଯାଯଯନ୍ତି ଚାଦିତ୍ଯଂ ତେଜୋଭିର୍ ଭାସ୍କରଂ ଶିଵମ୍

ଏମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରତି ଦୁଇ ମାସ କ୍ରମେ ବସନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ।

ଗ୍ରଥିତୈଃ ସ୍ଵୈର୍ଵଚୋଭିସ୍ତୁ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ମୁନଯୋ ରଵିମ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ନୃତ୍ଯଗେଯୈରୁପାସତେ

ଋଷିମାନେ ନିଜ ରଚିତ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ରବିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରନ୍ତି ।

ଗ୍ରାମଣୀଯକ୍ଷଭୂତାନି କୁର୍ଵତେ ଽଭୀଷୁସଂଗ୍ରହମ୍ ସର୍ପା ଵହନ୍ତି ଵୈ ସୂର୍ଯଂ ଯାତୁଧାନା ଅନୁଯାନ୍ତି ଚ

ଗ୍ରାମଣୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ଭୂତମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଏକତ୍ର କରନ୍ତି; ସର୍ପମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବହନ କରନ୍ତି, ଯାତୁଧାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।

ଵାଲଖିଲ୍ଯା ନଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତଂ ପରିଵାର୍ଯୋଦଯାଦ୍ରଵିମ୍ ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ଵସନ୍ତୀହ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ଦିଵାକରେ

ବାଳଖିଲ୍ୟମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅସ୍ତ ନେଇଯାନ୍ତି, ଉଦୟ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି । ଏମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରତି ଦୁଇ ମାସ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ବସନ୍ତି ।

ମଧୁଶ୍ ଚ ମାଧଵଶ୍ଚୈଵ ଶୁକ୍ରଶ୍ ଚ ଶୁଚିରେଵ ଚ ନଭୋନଭସ୍ଯୌ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଇଷଶ୍ଚୋର୍ଜସ୍ତଥୈଵ ଚ

ମଧୁ ଓ ମାଧବ, ଶୁକ୍ର ଓ ଶୁଚି, ନଭସ୍ ଓ ନଭସ୍ୟ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇଷ ଓ ଊର୍ଜା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ।

ସହଃସହସ୍ଯୌ ଚ ତଥା ତପସ୍ଯଶ୍ ଚ ତପଃ ପୁନଃ ଏତେ ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାସ୍ତୁ ଵର୍ଷଂ ଵୈ ମାନୁଷଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ସହସ, ସହସ୍ୟ, ତପସ୍ୟା ଓ ତପଃ — ଏମାନେ ମିଶି ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ମିଳି ଏକ ମାନବ ବର୍ଷ ହୁଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଵାସନ୍ତିକସ୍ ତଥା ଗ୍ରୈଷ୍ମଃ ଶୁଭୋ ଵୈ ଵାର୍ଷିକସ୍ ତଥା ଶାରଦଶ୍ ଚ ହିମଶ୍ଚୈଵ ଶୈଶିର ଋତଵଃ ସ୍ମୃତାଃ

ବସନ୍ତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା, ଶରତ୍, ହେମନ୍ତ ଓ ଶିଶିର — ଏହି ଛଅ ଋତୁ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଧାତାର୍ଯମାଥ ମିତ୍ରଶ୍ ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ର ଏଵ ଚ ଵିଵସ୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵ ପୂଷା ଚ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଽଂଶୁର୍ ଭଗସ୍ ତଥା

ଧାତା, ଅର୍ୟମା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ବାନ୍, ପୂଷା, ପର୍ଜନ୍ୟ, ଅଂଶୁ ଓ ଭଗ — ଏହିମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ପୁଲହଶ୍ଚାତ୍ରିରେଵ ଚ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚାଙ୍ଗିରାଶ୍ଚୈଵ ଭୃଗୁର୍ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରଃ

ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଷ୍ଣୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଅଙ୍ଗିରା ଓ ବୃଗୁ — ଏମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଗୌତମଶ୍ ଚ କଶ୍ଯପଶ୍ ଚ କ୍ରତୁସ୍ ତଥା ଜମଦଗ୍ନିଃ କୌଶିକଶ୍ ଚ ଵାସୁକିଃ କଙ୍କଣୀକରଃ

ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, କଶ୍ୟପ, କ୍ରତୁ, ଜମଦଗ୍ନି, କୌଶିକ, ବାସୁକି ଓ କଙ୍କଣୀକର — ଏମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ତକ୍ଷକଶ୍ ଚ ତଥା ନାଗ ଏଲାପତ୍ରସ୍ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ ଶଙ୍ଖପାଲସ୍ ତଥା ଚାନ୍ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଐରାଵତ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ତକ୍ଷକ, ନାଗ, ଏଳାପତ୍ର, ଶଂଖପାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ଏଇରାବତ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ଧନଞ୍ଜଯୋ ମହାପଦ୍ମସ୍ ତଥା କର୍କୋଟକଃ ସ୍ମୃତଃ କମ୍ବଲୋ ଽଶ୍ଵତରଶ୍ଚୈଵ ତୁମ୍ବୁରୁର୍ନାରଦସ୍ ତଥା

ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାପଦ୍ମ, କର୍କୋଟକ, କମ୍ବଳ, ଅଶ୍ୱତର, ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ — ଏମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ହାହା ହୂହୂର୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵାଵସୁରନୁତ୍ତମଃ ଉଗ୍ରସେନୋ ଽଥ ସୁରୁଚିର୍ ଅନ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପରାଵସୁଃ

ହାହା, ହୂହୂ — ଏହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସୁର, ଉଗ୍ରସେନ, ସୁରୁଚି ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ — ପରାବସୁ।

ଚିତ୍ରସେନୋ ମହାତେଜାଶ୍ ଚୋର୍ଣାଯୁଶ୍ଚୈଵ ସୁଵ୍ରତାଃ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚା ଦେଵୀ ସାକ୍ଷାତ୍ କୃତସ୍ଥଲା

ଚିତ୍ରସେନ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ସୁବ୍ରତ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚ, ଓ ଦେବୀ କୃତସ୍ଥଳା ସ୍ୱୟଂ।

ଶୁଭାନନା ଶୁଭଶ୍ରୋଣିର୍ ଦିଵ୍ଯା ଵୈ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲା ମେନକା ସହଜନ୍ଯା ଚ ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଥ ଶୁଚିସ୍ମିତା

ଶୁଭାନନା, ଶୁଭଶ୍ରୋଣି, ଦିବ୍ୟ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା, ମେନକା, ସହଜନ୍ୟା, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଓ ଶୁଚିସ୍ମିତା।

ଅନୁମ୍ଲୋଚା ଘୃତାଚୀ ଚ ଵିଶ୍ଵାଚୀ ଚୋର୍ଵଶୀ ତଥା ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିରିତି ଖ୍ଯାତା ଦେଵୀ ସାକ୍ଷାତ୍ତିଲୋତ୍ତମା

ଅନୁମ୍ଲୋଚା, ଘୃତାଚୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ଉର୍ବଶୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୂର୍ବଚିତ୍ତି ଓ ଦେବୀ ତିଲୋତ୍ତମା ସ୍ୱୟଂ।

ରଂଭା ଚାମ୍ଭୋଜଵଦନା ରଥକୃଦ୍ ଗ୍ରାମଣୀଃ ଶୁଭଃ ରଥୌଜା ରଥଚିତ୍ରଶ୍ ଚ ସୁବାହୁର୍ଵୈ ରଥସ୍ଵନଃ

ରମ୍ଭା, ଅମ୍ଭୋଜବଦନା, ରଥକୃତ୍, ଶୁଭ ଗ୍ରାମଣୀ, ରଥଓଜା, ରଥଚିତ୍ର, ସୁବାହୁ ଓ ରଥସ୍ୱନ।

ଵରୁଣଶ୍ ଚ ତଥୈଵାନ୍ଯଃ ସୁଷେଣଃ ସେନଜିଚ୍ଛୁଭଃ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଶ୍ଚାରିଷ୍ଟନେମିଶ୍ ଚ କ୍ଷତଜିତ୍ ସତ୍ଯଜିତ୍ତଥା

ବରୁଣ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ସୁଷେଣ, ଶୁଭ ସେନାଜିତ୍, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଅରିଷ୍ଟନେମି, କ୍ଷତଜିତ୍ ଓ ସତ୍ୟଜିତ୍।

ରକ୍ଷୋହେତିଃ ପ୍ରହେତିଶ୍ ଚ ପୌରୁଷେଯୋ ଵଧସ୍ ତଥା ସର୍ପୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପୁନଶ୍ଚାପୋ ଵାତୋ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଦିଵାକରଃ

ରକ୍ଷୋହେତି, ପ୍ରହେତି, ପୌରୁଷେୟ, ବଧ, ସର୍ପ, ବାଘ, ପୁଣି ପାଣି, ବାତାସ, ବିଜୁଳି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ।

ବ୍ରହ୍ମୋପେତଶ୍ ଚ ରକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଜ୍ଞୋପେତସ୍ତଥୈଵ ଚ ଏତେ ଦେଵାଦଯଃ ସର୍ଵେ ଵସନ୍ତ୍ଯର୍କେ କ୍ରମେଣ ତୁ

ବ୍ରହ୍ମୋପେତ, ରକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଯଜ୍ଞୋପେତ ମଧ୍ୟ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସନ୍ତି।

ସ୍ଥାନାଭିମାନିନୋ ହ୍ଯେତେ ଗଣା ଦ୍ଵାଦଶ ସପ୍ତକାଃ ଧାତ୍ରାଦିଵିଷ୍ଣୁପର୍ଯନ୍ତା ଦେଵା ଦ୍ଵାଦଶ କୀର୍ତିତାଃ

ଏହିମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଗଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ସାତ ଜଣ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନର ଅଧିପତି; ଧାତାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶ ଦେବତା ଏପରି ଉଚ୍ଚାରିତ।

ଆଦିତ୍ଯଂ ପରମଂ ଭାନୁଂ ଭାଭିରାପ୍ଯାଯଯନ୍ତି ତେ ପୁଲସ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯାଃ କୌଶିକାନ୍ତା ମୁନଯୋ ମୁନିସତ୍ତମାଃ

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଆରମ୍ଭରୁ କୌଶିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ପରମ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ସ୍ତଵୈର୍ଭାନୁଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ନାଗାଶ୍ଚାଶ୍ଵତରାନ୍ତାସ୍ତୁ ଵାସୁକିପ୍ରମୁଖାଃ ଶୁଭାଃ

ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଜଣ, କ୍ରମକ୍ରମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ବାସୁକି ଆରମ୍ଭରୁ ଅଶ୍ୱତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ମହାଦେଵଂ ଵହନ୍ତ୍ଯେଵଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ କ୍ରମେଣ ସୂର୍ଯଵର୍ଚାନ୍ତାସ୍ ତୁମ୍ବୁରୁପ୍ରମୁଖାମ୍ବୁପମ୍

ବାରଟି ଜଣେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ବହନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ ଆଦି ଅନ୍ୟମାନେ ମୁଖ୍ୟ ଅଟେ, ସେମାନେ ଜଳ ବହାଇବା ଲୋକମାନେ ପରି।

ଗୀତୈରେନମୁପାସନ୍ତେ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶୋତ୍ତମାଃ କୃତସ୍ଥଲାଦ୍ଯା ରଂଭାନ୍ତା ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଚାପ୍ସରସୋ ରଵିମ୍

କୃତସ୍ଥଳ ଆରମ୍ଭ କରି ରମ୍ଭା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ ବାରଟି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯେପରି ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ତାଣ୍ଡଵୈଃ ସରସୈଃ ସର୍ଵାଶ୍ ଚୋପାସନ୍ତେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଦିଵ୍ଯାଃ ସତ୍ଯଜିଦନ୍ତାଶ୍ ଚ ଗ୍ରାମଣ୍ଯୋ ରଥକୃନ୍ମୁଖାଃ

ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ନେତାମାନେ, ସତ୍ୟଜିତ୍ ଆରମ୍ଭ କରି ରଥକୃତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସୁନ୍ଦର ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମକ୍ରମେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶାସ୍ଯ କ୍ରମେଣୈଵ କୁର୍ଵତେ ଽଭୀଷୁସଂଗ୍ରହମ୍ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଯଜ୍ଞୋପେତାନ୍ତା ରକ୍ଷୋହେତିମୁଖାଃ ସହ

ଏହିପରି କ୍ରମରେ, ବାରଟି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଏକତ୍ର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ରକ୍ଷୋହେତି ଆଦିମାନେ ସମେତେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି।

ସାଯୁଧା ଦ୍ଵାଦଶୈଵୈତେ ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଧାତାର୍ଯମା ପୁଲସ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ପୁଲହଶ୍ ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଏହି ବାରଟି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଧାତା, ଅର୍ୟମା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି।

ଉରଗୋ ଵାସୁକିଶ୍ଚୈଵ କଙ୍କଣୀକଶ୍ ଚ ତାଵୁଭୌ ତୁମ୍ବୁରୁର୍ ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵୌ ଗାଯତାଂ ଵରୌ

ଉରଗ ଓ ବାସୁକି, ଏବଂ କଙ୍କଣୀକ ଏହି ଦୁଇଜଣ; ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।