ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ରାଜତଶ୍ଚ ଗିରିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଆଂବିକେଯଃ ସୁଶୋଭନଃ ଆଂବିକେଯାତ୍ପରୋ ରମ୍ଯଃ ସର୍ଵୌଷଧିସମନ୍ଵିତଃ

ସେଠାରେ ରାଜତ ନାମକ ଶୋଭାମୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ଅମ୍ବିକେୟ ପରେ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତଥୈଵ କେସରୀତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଯତୋ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଜାଯତେ ପୁଷ୍କରେ ପର୍ଵତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏକ ଏଵ ମହାଶିଲଃ

ଏହିପରି ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାକୁ କେଶରୀ କୁହାଯାଏ, ଯାଁଠାରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ମାତ୍ର ବଡ଼ ଶିଳାମୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀମୟ।

ଚିତ୍ରୈର୍ମଣିମଯୈଃ କୂଟୈଃ ଶିଲାଜାଲୈଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତୈଃ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ଚିତ୍ରସାନୁସ୍ଥିତୋ ମହାନ୍

ବିଭିନ୍ନ ମଣିମୟ ଶିଖର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶିଳାର ଗୁଛିରେ ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଦ୍ୱୀପର ପୂର୍ବାର୍ଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଖର ସହିତ ଦେଖାଯାଏ।

ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚାଶଦୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ଅଧଶ୍ଚୈଵ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ ସହସ୍ରାଣି ମହାଚଲଃ

ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଉପରକୁ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ତଳକୁ ଚଉତିସି ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏ।

ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାର୍ଧେ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଃ ପର୍ଵତୋ ମାନସୋତ୍ତରଃ ସ୍ଥିତୋ ଵେଲାସମୀପେ ତୁ ନଵଚନ୍ଦ୍ର ଇଵୋଦିତଃ

ଦ୍ୱୀପର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶକୁ ଘେରି ମାନସୋତ୍ତର ପର୍ବତ ତଟର ନିକଟରେ ଥିବା ଏବଂ ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଚମକୁଛି।

ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚାଶଦୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ତାଵଦେଵ ତୁ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ପରିମଣ୍ଡଲଃ

ଏହି ପର୍ବତ ଉପରକୁ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମାନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଗୋଳାକାର।

ସ ଏଵ ଦ୍ଵୀପପଶ୍ଚାର୍ଧେ ମାନସଃ ପୃଥିଵୀଧରଃ ଏକ ଏଵ ମହାସାନୁଃ ସଂନିଵେଶାଦ୍ଦ୍ଵିଧା କୃତଃ

ଦ୍ୱୀପର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ ମାନସ ନାମକ ପୃଥିବୀଧାରୀ ପର୍ବତ ଏକମାତ୍ର ବଡ଼ ଶିଖର ଭାବେ ଅଛି, ଯାହା ତାର ଗଠନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ।

ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵୀପେ ସ୍ମୃତୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ପୁଣ୍ଯୌ ଜନପଦୌ ଶୁଭୌ ରାଜତୌ ମାନସସ୍ଯାଥ ପର୍ଵତସ୍ଯାନୁମଣ୍ଡଲୌ

ସେଇ ଦ୍ୱୀପରେ ଦୁଇଟି ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଜନପଦ ଅଛି—ରାଜତ ଏବଂ ମାନସ୍ୟ, ଯାହା ପର୍ବତକୁ ଘେରି ଅଛି।

ମହାଵୀତଂ ତୁ ଯଦ୍ଵର୍ଷଂ ବାହ୍ଯତୋ ମାନସସ୍ଯ ତୁ ତସ୍ଯୈଵାଭ୍ଯନ୍ତରୋ ଯସ୍ତୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଯତେ

ମାନସ ପର୍ବତର ବାହାରେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ତାହାକୁ ମହାବୀତ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଭିତର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।

ସ୍ଵାଦୂଦକେନୋଦଧିନା ପୁଷ୍କରଃ ପରିଵାରିତଃ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପଵିସ୍ତାରଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ଽସୌ ସମନ୍ତତଃ

ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପଟିକୁ ମଧୁର ପାଣି ଓ ଦହିର ସମୁଦ୍ର ଚାରିପଟେ ଘେରିଛି । ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ଯେତେ ଏକାଏକି ବିସ୍ତୃତ, ସେହିପରି ଏହି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ ଅଟୁଟ ରୂପେ ରହିଛି ।

ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍କରସ୍ଯ ସମେନ ତୁ ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରୈସ୍ତୁ ସପ୍ତସପ୍ତଭିର୍ ଆଵୃତାଃ

ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପର ବିସ୍ତାର ଓ ମଣ୍ଡଳ ଦୁହିଁଟି ଏକେ ମାପର । ଏହିପରି, ସାତି ଦ୍ୱୀପ ସାତି ସାତି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି ।

ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାନନ୍ତରୋ ଯସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରଃ ସପ୍ତମସ୍ତୁ ଵୈ ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଣାଂ ଵୃଦ୍ଧିର୍ଜ୍ଞେଯା ପରସ୍ପରମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପରେ ଯେଉଁ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ସେହି ସପ୍ତମ ସମୁଦ୍ର ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଛି । ଏହିପରି, ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ଏକ ପରେ ଏକ ହେଉଛି ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ ।

ପରେଣ ପୁଷ୍କରସ୍ଯାଥ ଅନୁଵୃତ୍ଯ ସ୍ଥିତୋ ମହାନ୍ ସ୍ଵାଦୂଦକସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵେଷ୍ଟ୍ଯ ଚ

ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ପରେ, ଏକ ପରେ ଏକ ଅନୁସରଣ କରି, ବଡ଼ ମଧୁର ପାଣିର ସମୁଦ୍ର ରହିଛି, ଯାହା ସବୁକୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଛି ।

ପରେଣ ତସ୍ଯ ମହତୀ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତିଃ କାଞ୍ଚନୀ ଦ୍ଵିଗୁଣା ଭୂମିଃ ସର୍ଵା ଚୈକଶିଲୋପମା

ସେହି ସମୁଦ୍ର ପରେ, ବଡ଼ ସୁନା ଭୂମି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଶିଳା ପିଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅବସ୍ଥିତ ।

ତସ୍ଯାଃ ପରେଣ ଶୈଲସ୍ତୁ ମର୍ଯାଦାପାରମଣ୍ଡଲଃ ପ୍ରକାଶଶ୍ଚାପ୍ରକାଶଶ୍ ଚ ଲୋକାଲୋକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ

ସେହି ସୁନା ଭୂମି ପରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ମଣ୍ଡଳର ସୀମା ଚିହ୍ନଟ କରେ, ଏହା ଆଲୋକିତ ଓ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଦୁହିଁ ରୂପରେ ଅଛି; ଏହାକୁ 'ଲୋକାଲୋକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯଗିରିର୍ ଯାଵତ୍ ତାଵଦେଷା ଧରା ଦ୍ଵିଜାଃ ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶ ତସ୍ଯୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତଃ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ପାହାଡ଼ ବିସ୍ତାରିତ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଭୂମି ଅଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ । ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ତାଵାଂଶ୍ ଚ ଵିସ୍ତରସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକାଲୋକମହାଗିରେଃ ଅର୍ଵାଚୀନେ ତୁ ତସ୍ଯାର୍ଧେ ଚରନ୍ତି ରଵିରଶ୍ମଯଃ

ଲୋକାଲୋକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ବିସ୍ତାର ମଧ୍ୟ ଏତେଇ ଅଛି; ଏହାର ନିକଟ ଅର୍ଧାଂଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଚଳାଚଳ କରେ ।

ପରାର୍ଧେ ତୁ ତମୋ ନିତ୍ଯଂ ଲୋକାଲୋକସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ ଏଵଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭୂର୍ଲୋକସ୍ଯ ଚ ଵିସ୍ତରଃ

କିନ୍ତୁ ଦୂର ଅର୍ଧାଂଶରେ ସଦା ଅନ୍ଧକାର ରହିଥାଏ; ଏହିକାରଣରୁ ଏହାକୁ 'ଲୋକାଲୋକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହିପରି ଭୂଲୋକର ବିସ୍ତାର ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି ।

ଆ ଭାନୋର୍ଵୈ ଭୁଵଃ ସ୍ଵସ୍ତୁ ଆ ଧ୍ରୁଵାନ୍ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଆଵହାଦ୍ଯା ନିଵିଷ୍ଟାସ୍ତୁ ଵାଯୋର୍ଵୈ ସପ୍ତ ନେମଯଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭୂମି ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଧ୍ରୁବ ତାରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବାୟୁର ସାତଟି ଚକ୍ର, ଆବହା ଆଦି ନାମରେ, ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି ।

ଆଵହଃ ପ୍ରଵହଶ୍ଚୈଵ ତତଶ୍ଚାନୁଵହସ୍ ତଥା ସଂଵହୋ ଵିଵହଶ୍ଚାଥ ତତଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ପରାଵହଃ

ଆବହା, ପ୍ରବହା, ତାପରେ ଅନୁବହା, ସଂବହା, ବିବହା, ଏବଂ ତାପରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ପରାବହା ।

ଦ୍ଵିଜାଃ ପରିଵହଶ୍ଚେତି ଵାଯୋର୍ଵୈ ସପ୍ତ ନେମଯଃ ବଲାହକାସ୍ ତଥା ଭାନୁଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରୋ ନକ୍ଷତ୍ରରାଶଯଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପରିବହା ସପ୍ତମ ଚକ୍ର; ଏହିଭଳି ବାୟୁର ସାତଟି ଚକ୍ର ଅଛି । ଏହାପରି ମେଘ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାଳା ମଧ୍ୟ ଅଛି ।

ଗ୍ରହାଣି ଋଷଯଃ ସପ୍ତ ଧ୍ରୁଵୋ ଵିପ୍ରାଃ କ୍ରମାଦିହ ଯୋଜନାନାଂ ମହୀପୃଷ୍ଠାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚଦଶ ଆ ଧ୍ରୁଵାତ୍

ଗ୍ରହମାନେ, ସାତ ଋଷି ଓ ଧ୍ରୁବ ତାରା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠାରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ଭୂମିର ଉପରୁ ଧ୍ରୁବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପନ୍ଦର ଯୋଜନା ଉପରେ ଅଛି ।

ନିଯୁତାନ୍ଯେକନିଯୁତଂ ଭୂପୃଷ୍ଠାଦ୍ଭାନୁମଣ୍ଡଲମ୍ ରଥଃ ଷୋଡଶସାହସ୍ରୋ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତଥୋପରି

ଭୂମିର ଉପରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା ଦୂର; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ଶୋଳ ହଜାର ଯୋଜନା ଉପରେ ଅଛି ।

ଚତୁରଶୀତିସାହସ୍ରୋ ମେରୁଶ୍ଚୋପରି ଭୂତଲାତ୍ କୋଟିଯୋଜନମାକ୍ରମ୍ଯ ମହର୍ଲୋକୋ ଧ୍ରୁଵାଦ୍ଧ୍ରୁଵଃ

ଭୂମିର ଉପରେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଚାରି ଏବଂ ଏଠାରିଶି ହଜାର ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ; ଧ୍ରୁବ ତାରାଠାରୁ ଦଶ କୋଟି ଯୋଜନା ବିସ୍ତାରରେ ମହର୍ଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ଧ୍ରୁବ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଜନଲୋକୋ ମହର୍ଲୋକାତ୍ ତଥା କୋଟିଦ୍ଵଯଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଜନଲୋକାତ୍ତପୋଲୋକଶ୍ ଚତସ୍ରଃ କୋଟଯୋ ମତଃ

ମହର୍ଲୋକଠାରୁ ଜନଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ କୋଟି ଯୋଜନା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ଜନଲୋକଠାରୁ ତପୋଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି କୋଟି ଯୋଜନା ବୋଲି ମନ୍ୟ ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ କୋଟିଷଟ୍କଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ତୁ ପୁଣ୍ଯଲୋକାସ୍ତୁ ସପ୍ତୈତେ ହ୍ଯ୍ ଅଣ୍ଡେ ଽସ୍ମିନ୍କଥିତା ଦ୍ଵିଜାଃ

ପ୍ରଜାପତିର ଲୋକଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛଅ କୋଟି ଯୋଜନା ବିସ୍ତାର; ଏହି ସାତି ପୁଣ୍ୟ ଲୋକ ଏହି ଅଣ୍ଡରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ।

ଅଧଃ ସପ୍ତତଲାନାଂ ତୁ ନରକାଣାଂ ହି କୋଟଯଃ ମାଯାନ୍ତାଶ୍ଚୈଵ ଘୋରାଦ୍ଯା ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିରେଵ ତୁ

ତଳେ ସାତଟି ପାତାଳ ଓ ନରକ ଅଛି, ଯାହା କୋଟି କୋଟି ଅଛି; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହେଉଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଠାଇଶଟି ଅଛି ।

ପାପିନସ୍ତେଷୁ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ସ୍ଵସ୍ଵକର୍ମାନୁରୂପତଃ ଅଵୀଚ୍ଯନ୍ତାନି ସର୍ଵାଣି ରୌରଵାଦ୍ଯାନି ତେଷୁ ଚ

ପାପୀମାନେ ସେଠାରେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମଅନୁଯାୟୀ ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗ କରନ୍ତି; ଅବୀଚି, ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନରକ ସେଠି ଅଛି।

ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପଞ୍ଚକାନ୍ଯାହୁର୍ ନରକାଣି ଵିଶେଷତଃ ଅଣ୍ଡମାଦୌ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଅଣ୍ଡସ୍ଯାଵରଣାନି ଚ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ନରକର ପାଞ୍ଚଟି ବିଶେଷ ନରକ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଆମେ ଆରମ୍ଭରେ ଯେଉଁ ଡାଣ୍ଡା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଆବରଣ ବିଷୟରେ କହିଥିଲି।