ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତୃତୀଯୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ନାମ ଚତୁର୍ଥଃ ପୁଷ୍ପିତଃ ସ୍ମୃତଃ କୁଶେଶଯଃ ପଞ୍ଚମସ୍ତୁ ଷଷ୍ଠୋ ହରିଗିରିଃ ସ୍ମୃତଃ

ତୃତୀୟଟି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ଚତୁର୍ଥଟି ପୁଷ୍ପିତ; କୁଶେଶୟ ପଞ୍ଚମଟି, ଷଷ୍ଠଟି ହରିଗିରି।

ସପ୍ତମୋ ମନ୍ଦରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହାଦେଵନିକେତନମ୍ ମନ୍ଦା ଇତି ହ୍ଯପାଂ ନାମ ମନ୍ଦରୋ ଧାରଣାଦ୍ ଅପାମ୍

ସପ୍ତମ ପର୍ବତ ମନ୍ଦର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ। ମନ୍ଦା ନାମର ଏକ ନଦୀ ଅଛି, ଏହି ପର୍ବତକୁ 'ମନ୍ଦର' କୁହାଯାଏ କାରଣ ଏହା ଜଳକୁ ଧାରଣ କରେ।

ତତ୍ର ସାକ୍ଷାଦ୍ଵୃଷାଙ୍କସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଵିମଲଃ ଶିଵଃ ସୋମଃ ସନନ୍ଦୀ ଭଗଵାନ୍ ଆସ୍ତେ ହେମଗୃହୋତ୍ତମେ

ସେଠାରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ପବିତ୍ର ଶିବ, ସୋମ ଏବଂ ନନ୍ଦୀ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ମହଲରେ ବସିଛନ୍ତି।

ତପସା ତୋଷିତଃ ପୂର୍ଵଂ ମନ୍ଦରେଣ ମହେଶ୍ଵରଃ ଅଵିମୁକ୍ତେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ଲେଭେ ସ ପରମଂ ଵରମ୍

ପୂର୍ବରୁ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ତପସ୍ୟା କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ।

ପ୍ରାର୍ଥିତଶ୍ ଚ ମହାଦେଵୋ ନିଵାସାର୍ଥଂ ସହାଂବଯା ଅଵିମୁକ୍ତାଦୁପାଗମ୍ଯ ଚକ୍ରେ ଵାସଂ ସ ମନ୍ଦରେ

ତାପରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିବାସ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ପରେ, ତିଁଁ ଅମ୍ବା ସହିତ ଅବିମୁକ୍ତରୁ ଆସି ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ବାସ କଲେ।

ସନନ୍ଦୀ ସଗଣଃ ସୋମସ୍ ତେନାସୌ ତନ୍ନ ମୁଞ୍ଚତି କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେ ତୁ ସପ୍ତେହ କ୍ରୌଞ୍ଚାଦ୍ଯାଃ କୁଲପର୍ଵତାଃ

ନନ୍ଦୀ ଏବଂ ସେଠାର ଗଣମାନେ ସହିତ ସୋମ ସେଠାରେ ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାକୁ ଛାଡ଼ନାହାନ୍ତି। କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଆଦି ସାତଟି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ ଅଛି।

କ୍ରୌଞ୍ଚୋ ଵାମନକଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ତୃତୀଯଶ୍ଚାନ୍ଧକାରକଃ ଅନ୍ଧକାରାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ଦିଵାଵୃନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ

କ୍ରଉଞ୍ଚ, ତାପରେ ବାମନକ, ତୃତୀୟ ହେଉଛି ଅନ୍ଧକାରକ, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରକ ପରେ ଅଛି ଦିବାବୃନ୍ ନାମକ ପର୍ବତ।

ଦିଵାଵୃତଃ ପରଶ୍ଚାପି ଵିଵିନ୍ଦୋ ଗିରିରୁଚ୍ଯତେ ଵିଵିନ୍ଦାତ୍ପରତଶ୍ଚାପି ପୁଣ୍ଡରୀକୋ ମହାଗିରିଃ

ଦିବାବୃତ ପରେ ଭିନ୍ନ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏବଂ ଭିନ୍ନ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ନାମକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଅଛି।

ପୁଣ୍ଡରୀକାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନଃ ଏତେ ରତ୍ନମଯାଃ ସପ୍ତ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ପର୍ଵତାଃ

ପୁଣ୍ଡରୀକ ପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ସାତଟି ରତ୍ନମୟ ପର୍ବତ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପର ଅଂଶ।

ଶାକଦ୍ଵୀପେ ଚ ଗିରଯଃ ସପ୍ତ ତାଂସ୍ତୁ ନିବୋଧତ ଉଦଯୋ ରୈଵତଶ୍ଚାପି ଶ୍ଯାମକୋ ମୁନିସତ୍ତମାଃ

ଶାକ ଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ: ଉଦୟ, ରୈବତ ଏବଂ ଶ୍ୟାମକ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ରାଜତଶ୍ଚ ଗିରିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଆଂବିକେଯଃ ସୁଶୋଭନଃ ଆଂବିକେଯାତ୍ପରୋ ରମ୍ଯଃ ସର୍ଵୌଷଧିସମନ୍ଵିତଃ

ସେଠାରେ ରାଜତ ନାମକ ଶୋଭାମୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ଅମ୍ବିକେୟ ପରେ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତଥୈଵ କେସରୀତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଯତୋ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଜାଯତେ ପୁଷ୍କରେ ପର୍ଵତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏକ ଏଵ ମହାଶିଲଃ

ଏହିପରି ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାକୁ କେଶରୀ କୁହାଯାଏ, ଯାଁଠାରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ମାତ୍ର ବଡ଼ ଶିଳାମୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀମୟ।

ଚିତ୍ରୈର୍ମଣିମଯୈଃ କୂଟୈଃ ଶିଲାଜାଲୈଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତୈଃ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ଚିତ୍ରସାନୁସ୍ଥିତୋ ମହାନ୍

ବିଭିନ୍ନ ମଣିମୟ ଶିଖର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶିଳାର ଗୁଛିରେ ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଦ୍ୱୀପର ପୂର୍ବାର୍ଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଖର ସହିତ ଦେଖାଯାଏ।

ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚାଶଦୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ଅଧଶ୍ଚୈଵ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ ସହସ୍ରାଣି ମହାଚଲଃ

ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଉପରକୁ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ତଳକୁ ଚଉତିସି ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏ।

ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାର୍ଧେ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଃ ପର୍ଵତୋ ମାନସୋତ୍ତରଃ ସ୍ଥିତୋ ଵେଲାସମୀପେ ତୁ ନଵଚନ୍ଦ୍ର ଇଵୋଦିତଃ

ଦ୍ୱୀପର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶକୁ ଘେରି ମାନସୋତ୍ତର ପର୍ବତ ତଟର ନିକଟରେ ଥିବା ଏବଂ ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଚମକୁଛି।

ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚାଶଦୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ତାଵଦେଵ ତୁ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ପରିମଣ୍ଡଲଃ

ଏହି ପର୍ବତ ଉପରକୁ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମାନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଗୋଳାକାର।

ସ ଏଵ ଦ୍ଵୀପପଶ୍ଚାର୍ଧେ ମାନସଃ ପୃଥିଵୀଧରଃ ଏକ ଏଵ ମହାସାନୁଃ ସଂନିଵେଶାଦ୍ଦ୍ଵିଧା କୃତଃ

ଦ୍ୱୀପର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ ମାନସ ନାମକ ପୃଥିବୀଧାରୀ ପର୍ବତ ଏକମାତ୍ର ବଡ଼ ଶିଖର ଭାବେ ଅଛି, ଯାହା ତାର ଗଠନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ।

ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵୀପେ ସ୍ମୃତୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ପୁଣ୍ଯୌ ଜନପଦୌ ଶୁଭୌ ରାଜତୌ ମାନସସ୍ଯାଥ ପର୍ଵତସ୍ଯାନୁମଣ୍ଡଲୌ

ସେଇ ଦ୍ୱୀପରେ ଦୁଇଟି ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଜନପଦ ଅଛି—ରାଜତ ଏବଂ ମାନସ୍ୟ, ଯାହା ପର୍ବତକୁ ଘେରି ଅଛି।

ମହାଵୀତଂ ତୁ ଯଦ୍ଵର୍ଷଂ ବାହ୍ଯତୋ ମାନସସ୍ଯ ତୁ ତସ୍ଯୈଵାଭ୍ଯନ୍ତରୋ ଯସ୍ତୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଯତେ

ମାନସ ପର୍ବତର ବାହାରେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ତାହାକୁ ମହାବୀତ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଭିତର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।

ସ୍ଵାଦୂଦକେନୋଦଧିନା ପୁଷ୍କରଃ ପରିଵାରିତଃ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପଵିସ୍ତାରଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ଽସୌ ସମନ୍ତତଃ

ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପଟିକୁ ମଧୁର ପାଣି ଓ ଦହିର ସମୁଦ୍ର ଚାରିପଟେ ଘେରିଛି । ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ଯେତେ ଏକାଏକି ବିସ୍ତୃତ, ସେହିପରି ଏହି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ ଅଟୁଟ ରୂପେ ରହିଛି ।

ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍କରସ୍ଯ ସମେନ ତୁ ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରୈସ୍ତୁ ସପ୍ତସପ୍ତଭିର୍ ଆଵୃତାଃ

ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପର ବିସ୍ତାର ଓ ମଣ୍ଡଳ ଦୁହିଁଟି ଏକେ ମାପର । ଏହିପରି, ସାତି ଦ୍ୱୀପ ସାତି ସାତି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି ।

ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାନନ୍ତରୋ ଯସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରଃ ସପ୍ତମସ୍ତୁ ଵୈ ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଣାଂ ଵୃଦ୍ଧିର୍ଜ୍ଞେଯା ପରସ୍ପରମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପରେ ଯେଉଁ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ସେହି ସପ୍ତମ ସମୁଦ୍ର ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଛି । ଏହିପରି, ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ଏକ ପରେ ଏକ ହେଉଛି ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ ।

ପରେଣ ପୁଷ୍କରସ୍ଯାଥ ଅନୁଵୃତ୍ଯ ସ୍ଥିତୋ ମହାନ୍ ସ୍ଵାଦୂଦକସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵେଷ୍ଟ୍ଯ ଚ

ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ପରେ, ଏକ ପରେ ଏକ ଅନୁସରଣ କରି, ବଡ଼ ମଧୁର ପାଣିର ସମୁଦ୍ର ରହିଛି, ଯାହା ସବୁକୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଛି ।

ପରେଣ ତସ୍ଯ ମହତୀ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତିଃ କାଞ୍ଚନୀ ଦ୍ଵିଗୁଣା ଭୂମିଃ ସର୍ଵା ଚୈକଶିଲୋପମା

ସେହି ସମୁଦ୍ର ପରେ, ବଡ଼ ସୁନା ଭୂମି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଶିଳା ପିଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅବସ୍ଥିତ ।

ତସ୍ଯାଃ ପରେଣ ଶୈଲସ୍ତୁ ମର୍ଯାଦାପାରମଣ୍ଡଲଃ ପ୍ରକାଶଶ୍ଚାପ୍ରକାଶଶ୍ ଚ ଲୋକାଲୋକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ

ସେହି ସୁନା ଭୂମି ପରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ମଣ୍ଡଳର ସୀମା ଚିହ୍ନଟ କରେ, ଏହା ଆଲୋକିତ ଓ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଦୁହିଁ ରୂପରେ ଅଛି; ଏହାକୁ 'ଲୋକାଲୋକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯଗିରିର୍ ଯାଵତ୍ ତାଵଦେଷା ଧରା ଦ୍ଵିଜାଃ ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶ ତସ୍ଯୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତଃ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ପାହାଡ଼ ବିସ୍ତାରିତ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଭୂମି ଅଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ । ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ତାଵାଂଶ୍ ଚ ଵିସ୍ତରସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକାଲୋକମହାଗିରେଃ ଅର୍ଵାଚୀନେ ତୁ ତସ୍ଯାର୍ଧେ ଚରନ୍ତି ରଵିରଶ୍ମଯଃ

ଲୋକାଲୋକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ବିସ୍ତାର ମଧ୍ୟ ଏତେଇ ଅଛି; ଏହାର ନିକଟ ଅର୍ଧାଂଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଚଳାଚଳ କରେ ।

ପରାର୍ଧେ ତୁ ତମୋ ନିତ୍ଯଂ ଲୋକାଲୋକସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ ଏଵଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭୂର୍ଲୋକସ୍ଯ ଚ ଵିସ୍ତରଃ

କିନ୍ତୁ ଦୂର ଅର୍ଧାଂଶରେ ସଦା ଅନ୍ଧକାର ରହିଥାଏ; ଏହିକାରଣରୁ ଏହାକୁ 'ଲୋକାଲୋକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହିପରି ଭୂଲୋକର ବିସ୍ତାର ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି ।

ଆ ଭାନୋର୍ଵୈ ଭୁଵଃ ସ୍ଵସ୍ତୁ ଆ ଧ୍ରୁଵାନ୍ମୁନିସତ୍ତମାଃ ଆଵହାଦ୍ଯା ନିଵିଷ୍ଟାସ୍ତୁ ଵାଯୋର୍ଵୈ ସପ୍ତ ନେମଯଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭୂମି ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଧ୍ରୁବ ତାରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବାୟୁର ସାତଟି ଚକ୍ର, ଆବହା ଆଦି ନାମରେ, ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି ।