ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଶଂକରୋ ଽପି ତଦା ରୁଦ୍ରୈର୍ ନିଵୃତ୍ତାତ୍ମା ହ୍ଯଧିଷ୍ଠିତଃ ସ୍ଥାଣୁତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ ଶଂକରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ

ତେବେ ଶଂକର, ରୁଦ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିରକ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସ୍ଥାଣୁ ଭାବ ଧାରଣ କଲେ; ଏହି ହେଉଛି, ମୁନିମାନେ, ଶଂକରଙ୍କର ମହତ୍ୱ ।

ନିଷ୍କଲସ୍ଯାତ୍ମନଃ ଶମ୍ଭୋଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଧୃତଶରୀରିଣଃ ଶଂ ରୁଦ୍ରଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କରୋତି ଘୃଣଯା ଯତଃ

ନିର୍ଗୁଣ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆତ୍ମା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସେଇ ଦୟାଳୁ ରୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।

ଶଂକରଶ୍ଚାପ୍ରଯତ୍ନେନ ତଦାତ୍ମା ଯୋଗଵିଦ୍ଯଯା ଵୈରାଗ୍ଯସ୍ଥଂ ଵିରକ୍ତସ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତିର୍ଯଚ୍ଛମୁଚ୍ଯତେ

ଶଂକର ଯୋଗବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, କୌଣସି ପ୍ରୟାସ ବିନା, ଯେଉଁମାନେ ବିରକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ମୁକ୍ତିକୁ 'ଶମ୍' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅଣୋସ୍ତୁ ଵିଷଯତ୍ଯାଗଃ ସଂସାରଭଯତଃ କ୍ରମାତ୍ ଵୈରାଗ୍ଯାଜ୍ଜାଯତେ ପୁଂସୋ ଵିରାଗୋ ଦର୍ଶନାନ୍ତରେ

ସଂସାର ଭୟରୁ ଦେଶେ ଦେଶେ ବିଷୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟରେ ବିରକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ବିରକ୍ତିକୁ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି ।

ଵିମୁଖ୍ଯୋ ଵିଗୁଣତ୍ଯାଗୋ ଵିଜ୍ଞାନସ୍ଯାଵିଚାରତଃ ତସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ଚ ସଂଧାନଂ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ଦୁଷ୍କୁନ୍ତି ଓ ଗୁଣ ତ୍ୟାଗ, ବିଚାର ବିନା ଜ୍ଞାନରୁ ହୁଏ; ଏହା ଓ ସେହି ଦୁଇଟିର ଏକତ୍ୱ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ଲାଭ ହୁଏ ।

ଧର୍ମୋ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଶଂକରାଦିହ ସ ଏଵ ଶଂକରଃ ସାକ୍ଷାତ୍ ପିନାକୀ ନୀଲଲୋହିତଃ

ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବିରକ୍ତି ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ—ଏସବୁ ଏଠାରେ ଶଂକର ହେଉଛନ୍ତି; ସେଉଁଠି ପିନାକୀ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ମହାଦେବ ।

ଯେ ଶଂକରାଶ୍ରିତାଃ ସର୍ଵେ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ତେ ନ ସଂଶଯଃ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯେଵ ନରକଂ ପାପିଷ୍ଠା ଅପି ଦାରୁଣମ୍

ଯେମାନେ ଶଂକରଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହିପରି ମହାପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।

ଆଶ୍ରିତାଃ ଶଂକରଂ ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ମାଯାନ୍ତାଶ୍ଚୈଵ ଘୋରାଦ୍ଯା ହ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟଵିଂଶତିରେଵ ଚ

ଏହିକାରଣରୁ, ଯେଉଁମାନେ ଶଂକରଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ମାୟାର ଅଠାଇଶଟି ଭୟଙ୍କର ରୂପର ଅନ୍ତ ହୁଏ ।

କୋଟଯୋ ନରକାଣାଂ ତୁ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ତାସୁ ପାପିନଃ ଅନାଶ୍ରିତାଃ ଶିଵଂ ରୁଦ୍ରଂ ଶଂକରଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍

କୋଟି କୋଟି ନରକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପାପୀମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଶିବ, ରୁଦ୍ର, ଶଂକର, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇନାହାନ୍ତି ।

ଆଶ୍ରଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଅଵ୍ଯଯଂ ଜଗତାଂ ପତିମ୍ ପୁରୁଷଂ ପରମାତ୍ମାନଂ ପୁରୁହୂତଂ ପୁରୁଷ୍ଟୁତମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ପରମ ଆତ୍ମା, ପୁରୁହୂତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯିଏଁକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ।

ତମସା କାଲରୁଦ୍ରାଖ୍ଯଂ ରଜସା କନକାଣ୍ଡଜମ୍ ସତ୍ତ୍ଵେନ ସର୍ଵଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵେ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ତାମସିକ ଭାବରେ ସେ କାଳରୁଦ୍ର ଭାବେ ଜଣାଶନ୍ତି; ରଜସ୍ୱ ଭାବରେ ସୁନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ସେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ; ନିର୍ଗୁଣ ଭାବରେ ସେ ମହେଶ୍ୱର ।

କେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ନରକଂ ନରାଃ କେନ ମହାମତେ କର୍ମଣାକର୍ମଣା ଵାପି ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ

ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, କେଉଁ କାରଣରେ ଲୋକେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି? କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅକାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା? ଆମେ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ।

ରହସ୍ଯଂ ଵଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଵସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ପ୍ରଭାଵଂ ଶଂକରସ୍ଯାଦ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ସର୍ଵଦର୍ଶିନଃ

ମୁଁ ତୁମକୁ ଭବଙ୍କ ଅପାର ତେଜର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଶଂକରଙ୍କ ଆଦି ଶକ୍ତି, ସଂକ୍ଷେପରେ ସବୁଠୁ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରଭାବ କହିବି ।

ଯୋଗିନଃ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ ପରଂ ଵୈରାଗ୍ଯମାସ୍ଥିତାଃ

ଯୋଗୀମାନେ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ପରମ ବିରକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ।

ପ୍ରାଣାଯାମାଦିଭିଶ୍ଚାଷ୍ଟସାଧନୈଃ ସହଚାରିଣଃ

ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଠଟି ଉପାୟ ସହିତ ସେମାନେ ଚଳିଥାନ୍ତି ।

କରୁଣାଦିଗୁଣୋପେତାଃ କୃତ୍ଵାପି ଵିଵିଧାନି ତେ କର୍ମାଣି ନରକଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯେଵ ସ୍ଵକର୍ମଣା

ଦୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ।

ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜାଯତେ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଯୋଗଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ଯୋଗେନ ଜାଯତେ ମୁକ୍ତିଃ ପ୍ରସାଦାଦଖିଲଂ ତତଃ

କୃପାରୁ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଜ୍ଞାନରୁ ଯୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସମସ୍ତ କିଛି କୃପାରୁ ହୁଏ ।

ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଯଦି ଵିଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଦିଵ୍ଯଂ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଚୈଵ ଯୋଗଂ ଯୋଗଵିଦାଂ ଵର

ଯଦି କୃପାରେ ତୁମେ ନିଜର ସ୍ୱରୂପ, ଦିବ୍ୟ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଯୋଗ ବିଷୟରେ କହିପାରିବ, ହେ ଯୋଗଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

କଥଂ କରୋତି ଭଗଵାନ୍ ଚିନ୍ତଯା ରହିତଃ ଶିଵଃ ପ୍ରସାଦଂ ଯୋଗମାର୍ଗେଣ କସ୍ମିନ୍କାଲେ ନୃଣାଂ ଵିଭୁଃ

ଭଗବାନ ଶିବ କିପରି ଚିନ୍ତା ରହିତ ହୋଇ, ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ କୃପା କରନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ହେ ବିରାଟ୍?

ଦେଵାନାଂ ଚ ଋଷୀଣାଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ସଂନିଧୌ ପୁରା ଶୈଲାଦିନା ତୁ କଥିତଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମସୂନଵେ

ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ପୂର୍ବକାଳରେ ଶୈଳାଦି ଏହି କଥା କହିଥିଲେ; ସେହି କଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଵ୍ଯାସାଵତାରାଣି ତଥା ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ ଯୋଗାଚାର୍ଯାଵତାରାଣି ତଥା ତିଷ୍ଯେ ତୁ ଶୂଲିନଃ

ଧର୍ମଶୀଳ ମାନେ, ଡ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅବତାର ଏବଂ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅବତାର, ତିଷ୍ୟ ଯୁଗରେ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଅବତାର ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।

ତତ୍ରତତ୍ର ଵିଭୋଃ ଶିଷ୍ଯାଶ୍ ଚତ୍ଵାରଃ ଶମଭାଜନାଃ ପ୍ରଶିଷ୍ଯା ବହଵସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରସୀଦତ୍ଯେଵମୀଶ୍ଵରଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତିର ପାତ୍ର; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଉପଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏଭଳି ଭାବେ ଭଗବାନ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଏଵଂ କ୍ରମାଗତଂ ଜ୍ଞାନଂ ମୁଖାଦେଵ ନୃଣାଂ ଵିଭୋଃ ଵୈଶ୍ଯାନ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯଂ ହି ଘୃଣଯା ଚାନୁରୂପତଃ

ଏଭଳି କ୍ରମରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ମଣିଷମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବୈଶ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣ ଓ ଦୟାନୁସାରେ ଜ୍ଞାନ ଆସେ।

ଦ୍ଵାପରେ ଦ୍ଵାପରେ ଵ୍ଯାସାଃ କେ ଵୈ କୁତ୍ରାନ୍ତରେଷୁ ଵୈ କଲ୍ପେଷୁ କସ୍ମିନ୍କଲ୍ପେ ନୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାତ୍ର ତାନ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡ୍ୱାପର ଯୁଗରେ କିଏ କିଏ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ, କେଉଁଠି ଓ କେଉଁ କଳ୍ପରେ, କେଉଁ କଳ୍ପରେ ଥିଲେ ନାହିଁ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ କହିବା ଉଚିତ।

ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ କଲ୍ପେ ଵାରାହେ ଦ୍ଵିଜା ଵୈଵସ୍ଵତାନ୍ତରେ ଵ୍ଯାସାଂଶ୍ ଚ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ରୁଦ୍ରାଂସ୍ ତଥା ସର୍ଵାନ୍ତରେଷୁ ଵୈ

ଶୁଣନ୍ତୁ, ବରାହ କଳ୍ପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏବଂ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ବ୍ୟାସ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ରୁଦ୍ରମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ଵେଦାନାଂ ଚ ପୁରାଣାନାଂ ତଥା ଜ୍ଞାନପ୍ରଦର୍ଶକାନ୍ ଯଥାକ୍ରମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଵର୍ତେଷୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍

ମୁଁ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁମାନେ ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ କହିବି।

କ୍ରତୁଃ ସତ୍ଯୋ ଭାର୍ଗଵଶ୍ ଚ ଅଙ୍ଗିରାଃ ସଵିତା ଦ୍ଵିଜାଃ ମୃତ୍ଯୁଃ ଶତକ୍ରତୁର୍ଧୀମାନ୍ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ

କ୍ରତୁ, ସତ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ, ଅଙ୍ଗିରା, ସବିତା, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୃତ୍ୟୁ, ଶତକ୍ରତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଓ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ।

ସାରସ୍ଵତସ୍ତ୍ରିଧାମା ଚ ତ୍ରିଵୃତୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ ଶତତେଜାଃ ସ୍ଵଯଂଧର୍ମୋ ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ

ସାରସ୍ୱତ, ତ୍ରିଧାମା, ତ୍ରିବୃତ୍ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତତେଜା, ସ୍ୱୟଂଧର୍ମ, ଓ ନାରାୟଣ — ଏହିପରି ଶୁଣାଯାଇଛି।

ତରକ୍ଷୁଶ୍ଚାରୁଣିର୍ଧୀମାଂସ୍ ତଥା ଦେଵଃ କୃତଂଜଯଃ ଋତଂଜଯୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଗୌତମଃ କଵିସତ୍ତମଃ

ତାରକ୍ଷୁ, ଆରୁଣି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଦେବ, କୃତଞ୍ଜୟ, ଋତଞ୍ଜୟ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ — କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।