ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ନନ୍ଦିନା ଚ ଗଣୈଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଷେଷୁ ଚ ଵନେଷୁ ଚ ନୀଲଶ୍ଵେତତ୍ରିଶୃଙ୍ଗେ ଚ ଭଗଵାନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ

ନନ୍ଦି, ଗଣମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଭାଗ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ, ନୀଳ, ଶ୍ୱେତ ଓ ତିନି-ଶିଖର ପର୍ବତରେ, ଭଗବାନ୍ ନୀଳଲୋହିତ ବିଦ୍ୟମାନ।

ସିଦ୍ଧୈର୍ଦେଵୈଶ୍ ଚ ପିତୃଭିର୍ ଦୃଷ୍ଟୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିଶେଷତଃ ନୀଲଶ୍ ଚ ଵୈଡୂର୍ଯମଯଃ ଶ୍ଵେତଃ ଶୁକ୍ଲୋ ହିରଣ୍ମଯଃ

ସିଦ୍ଧ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ନୀଳ ବୈଡୂର୍ୟ, ଶ୍ୱେତ, ଧଳା ଓ ସୁନା ପର୍ବତରେ।

ମଯୂରବର୍ହଵର୍ଣସ୍ତୁ ଶାତକୁଂଭସ୍ ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗଵାନ୍ ଏତେ ପର୍ଵତରାଜାନୋ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ

ମୟୂରପିଛା ରଙ୍ଗର, ଶାତକୁମ୍ଭ ଓ ତିନି-ଶିଖର ଶୃଙ୍ଗବାନ୍—ଏହି ପର୍ବତରାଜମାନେ ଜାମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିଦ୍ଵୀପେଷୁ ସପ୍ତ ସପ୍ତସୁ ପର୍ଵତାଃ ଋଜ୍ଵାଯତାଃ ପ୍ରତିଦିଶଂ ନିଵିଷ୍ଟା ଵର୍ଷପର୍ଵତାଃ

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ସିଧା ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫାଟିଛି, ଏମିତି ଏହାକୁ ଭାଗ ପର୍ବତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସପ୍ତ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ମହାଚଲାନ୍ ଗୋମେଦକୋ ଽତ୍ର ପ୍ରଥମୋ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚାନ୍ଦ୍ର ଉଚ୍ଯତେ

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ ସାତଟି ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ପ୍ରଥମଟି ଗୋମେଦକ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଚନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ।

ତୃତୀଯୋ ନାରଦୋ ନାମ ଚତୁର୍ଥୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ସ୍ମୃତଃ ପଞ୍ଚମଃ ସୋମକୋ ନାମ ସୁମନାଃ ଷଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ

ତୃତୀୟଟି ନାରଦ ନାମକ, ଚତୁର୍ଥଟି ଡୁଣ୍ଡୁଭି ବୋଲି ପରିଚିତ; ପଞ୍ଚମଟି ସୋମକ ଓ ଷଷ୍ଠଟି ସୁମନସ୍।

ସ ଏଵ ଵୈଭଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵୈଭ୍ରାଜଃ ସପ୍ତମଃ ସ୍ମୃତଃ ସପ୍ତୈତେ ଗିରଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେ ଵିଶେଷତଃ

ସେଇ ପର୍ବତକୁ ବୈଭବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ବୈଭ୍ରାଜ ସପ୍ତମଟି ପର୍ବତ; ଏହି ସାତଟି ପର୍ବତ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ସପ୍ତ ଵୈ ଶାଲ୍ମଲିଦ୍ଵୀପେ ତାଂସ୍ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯନୁକ୍ରମାତ୍ କୁମୁଦଶ୍ଚୋତ୍ତମଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତଶ୍ ଚ ବଲାହକଃ

ଶାଲ୍ମଲିଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି, ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ କ୍ରମରେ କହିବି—କୁମୁଦ, ଉତ୍ତମ ଓ ବଳାହକ ପର୍ବତ।

ଦ୍ରୋଣଃ କଙ୍କଶ୍ ଚ ମହିଷଃ କକୁଦ୍ମାନ୍ ସପ୍ତମଃ ସ୍ମୃତଃ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ତୁ ସପ୍ତୈଵ ଦ୍ଵୀପାଶ୍ ଚ କୁଲପର୍ଵତାଃ

ଡ୍ରୋଣ, କଙ୍କ, ମହିଷ ଓ କକୁଦ୍ମାନ୍ ସପ୍ତମ ପର୍ବତ; କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ ଅଛି।

ତାଂସ୍ତୁ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ନାମମାତ୍ରେଣ ଵୈ କ୍ରମାତ୍ ଵିଦ୍ରୁମଃ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ହେମପର୍ଵତଃ

ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ସଂକ୍ଷେପରେ ନାମ ଦେଉଛି—ପ୍ରଥମଟି ବିଦ୍ରୁମ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେମପର୍ବତ।

ତୃତୀଯୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ନାମ ଚତୁର୍ଥଃ ପୁଷ୍ପିତଃ ସ୍ମୃତଃ କୁଶେଶଯଃ ପଞ୍ଚମସ୍ତୁ ଷଷ୍ଠୋ ହରିଗିରିଃ ସ୍ମୃତଃ

ତୃତୀୟଟି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ଚତୁର୍ଥଟି ପୁଷ୍ପିତ; କୁଶେଶୟ ପଞ୍ଚମଟି, ଷଷ୍ଠଟି ହରିଗିରି।

ସପ୍ତମୋ ମନ୍ଦରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହାଦେଵନିକେତନମ୍ ମନ୍ଦା ଇତି ହ୍ଯପାଂ ନାମ ମନ୍ଦରୋ ଧାରଣାଦ୍ ଅପାମ୍

ସପ୍ତମ ପର୍ବତ ମନ୍ଦର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ। ମନ୍ଦା ନାମର ଏକ ନଦୀ ଅଛି, ଏହି ପର୍ବତକୁ 'ମନ୍ଦର' କୁହାଯାଏ କାରଣ ଏହା ଜଳକୁ ଧାରଣ କରେ।

ତତ୍ର ସାକ୍ଷାଦ୍ଵୃଷାଙ୍କସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଵିମଲଃ ଶିଵଃ ସୋମଃ ସନନ୍ଦୀ ଭଗଵାନ୍ ଆସ୍ତେ ହେମଗୃହୋତ୍ତମେ

ସେଠାରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ପବିତ୍ର ଶିବ, ସୋମ ଏବଂ ନନ୍ଦୀ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ମହଲରେ ବସିଛନ୍ତି।

ତପସା ତୋଷିତଃ ପୂର୍ଵଂ ମନ୍ଦରେଣ ମହେଶ୍ଵରଃ ଅଵିମୁକ୍ତେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ଲେଭେ ସ ପରମଂ ଵରମ୍

ପୂର୍ବରୁ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ତପସ୍ୟା କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ।

ପ୍ରାର୍ଥିତଶ୍ ଚ ମହାଦେଵୋ ନିଵାସାର୍ଥଂ ସହାଂବଯା ଅଵିମୁକ୍ତାଦୁପାଗମ୍ଯ ଚକ୍ରେ ଵାସଂ ସ ମନ୍ଦରେ

ତାପରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିବାସ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ପରେ, ତିଁଁ ଅମ୍ବା ସହିତ ଅବିମୁକ୍ତରୁ ଆସି ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ବାସ କଲେ।

ସନନ୍ଦୀ ସଗଣଃ ସୋମସ୍ ତେନାସୌ ତନ୍ନ ମୁଞ୍ଚତି କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେ ତୁ ସପ୍ତେହ କ୍ରୌଞ୍ଚାଦ୍ଯାଃ କୁଲପର୍ଵତାଃ

ନନ୍ଦୀ ଏବଂ ସେଠାର ଗଣମାନେ ସହିତ ସୋମ ସେଠାରେ ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାକୁ ଛାଡ଼ନାହାନ୍ତି। କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଆଦି ସାତଟି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ ଅଛି।

କ୍ରୌଞ୍ଚୋ ଵାମନକଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ତୃତୀଯଶ୍ଚାନ୍ଧକାରକଃ ଅନ୍ଧକାରାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ଦିଵାଵୃନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ

କ୍ରଉଞ୍ଚ, ତାପରେ ବାମନକ, ତୃତୀୟ ହେଉଛି ଅନ୍ଧକାରକ, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରକ ପରେ ଅଛି ଦିବାବୃନ୍ ନାମକ ପର୍ବତ।

ଦିଵାଵୃତଃ ପରଶ୍ଚାପି ଵିଵିନ୍ଦୋ ଗିରିରୁଚ୍ଯତେ ଵିଵିନ୍ଦାତ୍ପରତଶ୍ଚାପି ପୁଣ୍ଡରୀକୋ ମହାଗିରିଃ

ଦିବାବୃତ ପରେ ଭିନ୍ନ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏବଂ ଭିନ୍ନ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ନାମକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଅଛି।

ପୁଣ୍ଡରୀକାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନଃ ଏତେ ରତ୍ନମଯାଃ ସପ୍ତ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ପର୍ଵତାଃ

ପୁଣ୍ଡରୀକ ପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ସାତଟି ରତ୍ନମୟ ପର୍ବତ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପର ଅଂଶ।

ଶାକଦ୍ଵୀପେ ଚ ଗିରଯଃ ସପ୍ତ ତାଂସ୍ତୁ ନିବୋଧତ ଉଦଯୋ ରୈଵତଶ୍ଚାପି ଶ୍ଯାମକୋ ମୁନିସତ୍ତମାଃ

ଶାକ ଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ: ଉଦୟ, ରୈବତ ଏବଂ ଶ୍ୟାମକ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ରାଜତଶ୍ଚ ଗିରିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଆଂବିକେଯଃ ସୁଶୋଭନଃ ଆଂବିକେଯାତ୍ପରୋ ରମ୍ଯଃ ସର୍ଵୌଷଧିସମନ୍ଵିତଃ

ସେଠାରେ ରାଜତ ନାମକ ଶୋଭାମୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ଅମ୍ବିକେୟ ପରେ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତଥୈଵ କେସରୀତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଯତୋ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଜାଯତେ ପୁଷ୍କରେ ପର୍ଵତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏକ ଏଵ ମହାଶିଲଃ

ଏହିପରି ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାକୁ କେଶରୀ କୁହାଯାଏ, ଯାଁଠାରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ମାତ୍ର ବଡ଼ ଶିଳାମୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀମୟ।

ଚିତ୍ରୈର୍ମଣିମଯୈଃ କୂଟୈଃ ଶିଲାଜାଲୈଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତୈଃ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ଚିତ୍ରସାନୁସ୍ଥିତୋ ମହାନ୍

ବିଭିନ୍ନ ମଣିମୟ ଶିଖର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶିଳାର ଗୁଛିରେ ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଦ୍ୱୀପର ପୂର୍ବାର୍ଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଖର ସହିତ ଦେଖାଯାଏ।

ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚାଶଦୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ଅଧଶ୍ଚୈଵ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ ସହସ୍ରାଣି ମହାଚଲଃ

ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଉପରକୁ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ତଳକୁ ଚଉତିସି ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏ।

ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାର୍ଧେ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଃ ପର୍ଵତୋ ମାନସୋତ୍ତରଃ ସ୍ଥିତୋ ଵେଲାସମୀପେ ତୁ ନଵଚନ୍ଦ୍ର ଇଵୋଦିତଃ

ଦ୍ୱୀପର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶକୁ ଘେରି ମାନସୋତ୍ତର ପର୍ବତ ତଟର ନିକଟରେ ଥିବା ଏବଂ ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଚମକୁଛି।

ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚାଶଦୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ତାଵଦେଵ ତୁ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ପରିମଣ୍ଡଲଃ

ଏହି ପର୍ବତ ଉପରକୁ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମାନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଗୋଳାକାର।

ସ ଏଵ ଦ୍ଵୀପପଶ୍ଚାର୍ଧେ ମାନସଃ ପୃଥିଵୀଧରଃ ଏକ ଏଵ ମହାସାନୁଃ ସଂନିଵେଶାଦ୍ଦ୍ଵିଧା କୃତଃ

ଦ୍ୱୀପର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ ମାନସ ନାମକ ପୃଥିବୀଧାରୀ ପର୍ବତ ଏକମାତ୍ର ବଡ଼ ଶିଖର ଭାବେ ଅଛି, ଯାହା ତାର ଗଠନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ।

ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵୀପେ ସ୍ମୃତୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ପୁଣ୍ଯୌ ଜନପଦୌ ଶୁଭୌ ରାଜତୌ ମାନସସ୍ଯାଥ ପର୍ଵତସ୍ଯାନୁମଣ୍ଡଲୌ

ସେଇ ଦ୍ୱୀପରେ ଦୁଇଟି ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଜନପଦ ଅଛି—ରାଜତ ଏବଂ ମାନସ୍ୟ, ଯାହା ପର୍ବତକୁ ଘେରି ଅଛି।

ମହାଵୀତଂ ତୁ ଯଦ୍ଵର୍ଷଂ ବାହ୍ଯତୋ ମାନସସ୍ଯ ତୁ ତସ୍ଯୈଵାଭ୍ଯନ୍ତରୋ ଯସ୍ତୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଯତେ

ମାନସ ପର୍ବତର ବାହାରେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ତାହାକୁ ମହାବୀତ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଭିତର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।