ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

କୈଲାସୋ ଯକ୍ଷରାଜସ୍ଯ କୁବେରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ନିଵାସଃ କୋଟିଯକ୍ଷାଣାଂ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

କୈଳାସ ପର୍ବତ ହେଉଛି ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ରାଜା କୁବେରଙ୍କ ଓ ଦଶ ମିଲିଅନ୍ ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ନିବାସ।

ତତ୍ରାପି ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭଵସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍ ତସ୍ମିନ୍ନାଯତନେ ସୋମଃ ସଦାସ୍ତେ ସଗଣୋ ହରଃ

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା ଭବଙ୍କର ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ଅଛି; ସେଠି ସୋମ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ହର ରୂପେ ବସିଛନ୍ତି।

ଯତ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନାମ ନଲିନୀ ଵିପୁଲୋଦକା ସୁଵର୍ଣମଣିସୋପାନା କୁବେରଶିଖରେ ଶୁଭେ

ସେଠାରେ ମନ୍ଦାକିନୀ ନାମକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ନଳିନୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ବହୁତ ପାଣି ଓ ସୁନା ଓ ମଣିର ସିଢ଼ି ଥିବା, କୁବେରଙ୍କ ଶିଖର ଉପରେ ଅତି ଶୋଭାମୟ।

ଜାଂବୂନଦମଯୈଃ ପଦ୍ମୈର୍ ଗନ୍ଧସ୍ପର୍ଶଗୁଣାନ୍ଵିତୈଃ ନୀଲଵୈଡୂର୍ଯପତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଗନ୍ଧୋପେତୈର୍ମହୋତ୍ପଲୈଃ

ସେ ନଦୀ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା, ନୀଳ ବୈଡୂର୍ୟ ପତ୍ର ଓ ମହାପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ।

ତଥା କୁମୁଦଷଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ମହାପଦ୍ମୈର୍ ଅଲଂକୃତା ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵନାରୀଭିର୍ ଅପ୍ସରୋଭିଶ୍ ଚ ସେଵିତା

ଏହି ନଦୀ କୁମୁଦ ଓ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରା ମହିଳାମାନେ ଏଠି ସେବା କରନ୍ତି।

ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସକିନ୍ନରୈଃ ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟଜଲା ପୁଣ୍ଯା ନଦୀ ମନ୍ଦାକିନୀ ଶୁଭା

ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଯେଉଁ ନଦୀର ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ସେଇ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ।

ତସ୍ଯାଶ୍ଚୋତ୍ତରପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ଭଵସ୍ଯାଯତନଂ ଶୁଭମ୍ ଵୈଡୂର୍ଯମଣିସମ୍ପନ୍ନଂ ତତ୍ରାସ୍ତେ ଶଙ୍କରୋ ଽଵ୍ଯଯଃ

ସେ ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭବଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦିର ଅଛି, ବୈଡୂର୍ୟ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେଠି ଅବିନାଶୀ ଶଂକର ବସିଛନ୍ତି।

ଦ୍ଵିଜାଃ କନକନନ୍ଦାଯାସ୍ ତୀରେ ଵୈ ପ୍ରାଚି ଦକ୍ଷିଣେ ଵନଂ ଦ୍ଵିଜସହସ୍ରାଢ୍ଯଂ ମୃଗପକ୍ଷିସମାକୁଲମ୍

ସୁନା ନନ୍ଦା ନଦୀର ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଏକ ବନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବହୁତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ରହନ୍ତି।

ତତ୍ରାପି ସଗଣଃ ସାମ୍ବଃ କ୍ରୀଡତେ ଽଦ୍ରିସମେ ଗୃହେ ନନ୍ଦାଯାଃ ପଶ୍ଚିମେ ତୀରେ କିଂଚିଦ୍ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ରିତେ

ସେଠି ମଧ୍ୟ ଶଂକର ତାଙ୍କ ଗଣ ଓ ଅମ୍ବା ସହିତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଘରରେ, ନନ୍ଦା ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ କୂଳରେ, କିଛି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଝୁକିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

ପୁରଂ ରୁଦ୍ରପୁରୀ ନାମ ନାନାପ୍ରାସାଦସଂକୁଲମ୍ ତତ୍ରାପି ଶତଧା କୃତ୍ଵା ହ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଚାମ୍ବଯା ସହ

ସେଠି ରୁଦ୍ରପୁରୀ ନାମକ ଏକ ସହର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାସାଦ ରହିଛି; ସେଠି ମଧ୍ୟ ଶଂକର ନିଜକୁ ଶତଗୁଣ ବଢ଼ାଇ ଅମ୍ବା ସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।

କ୍ରୀଡତେ ସଗଣଃ ସାମ୍ବସ୍ ତଚ୍ଛିଵାଲଯମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଏଵଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଶର୍ଵସ୍ଯାଯତନାନି ତୁ

ସେଠି ଶଂକର ତାଙ୍କ ଗଣ ଓ ଅମ୍ବା ସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି; ଏହିଠିକୁ ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ରମ କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି ଶର୍ବଙ୍କର ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ମନ୍ଦିର ଅଛି।

ପ୍ରତିଦ୍ଵୀପେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ନଦୀନଦତଟାକାନାଂ ତୀରେଷ୍ଵର୍ଣଵସଂଧିଷୁ

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ, ପର୍ବତ, ବନ, ନଦୀ, ଝିଲିକ ଓ ଜଳମିଳନ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଅନେକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।

ନଦ୍ଯଶ୍ ଚ ବହଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସଦା ବହୁଜଲାଃ ଶୁଭାଃ ସରୋଵରେଭ୍ଯଃ ସମ୍ଭୂତାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅସଂଖ୍ଯାତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଏଠି ଅନେକ ନଦୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ସଦା ପ୍ରଚୁର ପାଣି ଓ ଶୁଭ୍ରତା ଥିବା, ଝିଲିକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଅଗଣନୀୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ପ୍ରାଙ୍ମୁଖା ଦକ୍ଷିଣାସ୍ଯାସ୍ତୁ ଚୋତ୍ତରପ୍ରଭଵାଃ ଶୁଭାଃ ପଶ୍ଚିମାଗ୍ରାଃ ପଵିତ୍ରାଶ୍ ଚ ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

ସେ ନଦୀମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖ ଓ ଉତ୍ତର ଉତ୍ସ ଥିବା, ପଶ୍ଚିମ ଆରମ୍ଭ ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଆକାଶାଂଭୋନିଧିର୍ ଯୋ ଽସୌ ସୋମ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ଆଧାରଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦେଵାନାମମୃତାକରଃ

ଆକାଶର ଏହି ମହାସାଗର, ଯାହାକୁ ସୋମ କୁହାଯାଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଧାର ଓ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତର ଉତ୍ସ।

ଅସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତା ପୁଣ୍ଯୋଦା ନଦୀ ତ୍ଵାକାଶଗାମିନୀ ସପ୍ତମେନାନିଲପଥା ପ୍ରଵୃତ୍ତା ଚାମୃତୋଦକା

ଏଠାରୁ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ବହେ, ଯାହା ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଏ, ସପ୍ତମ ବାୟୁପଥ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ଏହି ନଦୀର ଜଳ ଅମୃତମୟ।

ସା ଜ୍ଯୋତୀଂଷ୍ଯନୁଵର୍ତନ୍ତୀ ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣନିଷେଵିତା ତାରାକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ନଭସଶ୍ ଚ ସମାଯୁତା

ଏହି ନଦୀ ଆଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଅନେକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବତା ଏହାକୁ ସେବନ୍ତି, ଏହା ଆକାଶର ଅନେକ ତାରା ସହିତ ଯୁକ୍ତ।

ପରିଵର୍ତତ୍ଯହରହୋ ଯଥା ସୋମସ୍ତଥୈଵ ସା ଚତ୍ଵାର୍ଯଶୀତିଶ୍ ଚ ତଥା ସହସ୍ରାଣାଂ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ

ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନେଦିନେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ଚଉରାସି ହଜାର ଯୋଜନ ଉପରେ ଉଠିଯାଏ।

ଯୋଜନାନାଂ ମହାମେରୁଃ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାକ୍ରୀଡକୋମଲଃ ତତ୍ରାସୀନୋ ଯତଃ ଶର୍ଵଃ ସାମ୍ବଃ ସହ ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ

ଏତେ ଯୋଜନ ଦୂର ମହାମେରୁ ପରିସର, ଯାହା ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଖେଳଭୂମି ପରି ମଧୁର। ସେଠାରେ ଶର୍ବ, ଅମ୍ବା ଓ ଗଣପତିମାନେ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି।

କ୍ରୀଡତେ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ତସ୍ମାତ୍ପୁଣ୍ଯଜଲା ଶିଵା ଗିରିଂ ମେରୁଂ ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ସା ପ୍ରଯାତି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ସେଠାରେ ଶିବ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖେଳ କରନ୍ତି। ସେଠାରୁ ପବିତ୍ର ନଦୀ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ବହେ।

ଵିଭଜ୍ଯମାନସଲିଲା ସା ଜଵେନାନିଲେନ ଚ ମେରୋରନ୍ତରକୂଟେଷୁ ନିପପାତ ଚତୁର୍ଷ୍ଵପି

ତାଙ୍କର ଜଳ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବେଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ମେରୁର ଚାରିଟି ଭିତର ଶିଖରରେ ପଡ଼ିଲା।

ସମନ୍ତାତ୍ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ସର୍ଵାଦ୍ରୀନ୍ପ୍ରଵିଭାଗଶଃ ନିଯୋଗାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ସା ମହାର୍ଣଵମ୍

ସେ ନଦୀ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଅଟିକି, ଦେବଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ମହାସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।

ଅସ୍ଯା ଵିନିର୍ଗତା ନଦ୍ଯଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ସର୍ଵଦ୍ଵୀପାଦ୍ରିଵର୍ଷେଷୁ ବହଵଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ

ତାହାଠାରୁ ଶତଶଃ ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼ ଓ ଦେଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

କ୍ଷୁଦ୍ରନଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵସଂଖ୍ଯାତା ଗଙ୍ଗା ଯଦ୍ଗାଙ୍ଗତାମ୍ବରାତ୍ କେତୁମାଲେ ନରାଃ କାଲାଃ ସର୍ଵେ ପନସଭୋଜନାଃ

ଅସଂଖ୍ୟ ଛୋଟ ନଦୀ ବହେ। କେତୁମାଲ ଦେଶରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଗଙ୍ଗା ଜଳର ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧନ୍ତି, କଳା ଓ ତାଳପଣସ ଖାଆନ୍ତି।

ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚୋତ୍ପଲଵର୍ଣାଭା ଜୀଵିତଂ ଚାଯୁତଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵେ ଶୁକ୍ଲଵର୍ଣାଶ୍ ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁସଂନିଭାଃ

ସେଠାର ଜଣେ ମହିଳା ଉତ୍ପଳ ରଙ୍ଗର, ତାଙ୍କର ଆୟୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଦେଶର ମହିଳାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଧଳା।

କାଲାମ୍ରଭୋଜନାଃ ସର୍ଵେ ନିରାତଙ୍କା ରତିପ୍ରିଯାଃ ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଜୀଵନ୍ତି ଶିଵଭାଵିତାଃ

ସମସ୍ତେ କଳା ଆମ୍ବ ଖାଆନ୍ତି, ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ପ୍ରେମରେ ମଗ୍ନ ଓ ଶିବଭକ୍ତିରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ।

ହିରଣ୍ମଯା ଇଵାତ୍ଯର୍ଥମ୍ ଈଶ୍ଵରାର୍ପିତଚେତସଃ ତଥା ରମଣକେ ଜୀଵା ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଫଲଭୋଜନାଃ

ତାଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ, ସେମାନେ ସୁନା ପରି ଚମକନ୍ତି। ଏହିପରି ରମଣକ ଦେଶରେ ଲୋକେ ବଟ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ୍ତ।

ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଦଶପଞ୍ଚ ଚ ଜୀଵନ୍ତି ଶୁକ୍ଲାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ଶିଵଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ

ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଲୋକ ଶିବଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ଏକ ଲକ୍ଷ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ।

ହୈରଣ୍ମଯା ମହାଭାଗା ହିରଣ୍ମଯଵନାଶ୍ରଯାଃ ଏକାଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଦଶପଞ୍ଚ ଚ

ସେମାନେ ସୁନା ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ସୁନା ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏଗାରି ହଜାର ଏକ ଶତ ଏବଂ ପଞ୍ଚାଶି।