ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାଧିଷ୍ଠିତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଚରାଚରମିଦଂ ଜଗତ୍ କାଲାଗ୍ନିଶିଵପର୍ଯନ୍ତଂ କଥଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସଵିସ୍ତରମ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଅଧିନରେ; ଏବେ ମୁଁ କାଳାଗ୍ନିଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଦେଵକୂଟେ ଗିରୌ ମଧ୍ଯେ ମହାକୂଟେ ସୁଶୋଭନେ ହେମଵୈଡୂର୍ଯମାଣିକ୍ଯନୀଲଗୋମେଦକାନ୍ତିଭିଃ

ଦେବକୂଟ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାକୂଟରେ, ସୁନା, ବୈଡୂର୍ୟ, ମାଣିକ୍ୟ, ନୀଳମଣି ଓ ପିତାଳିଆ ପ୍ରଭାରେ ଚମକୁଥିବା,

ତଥାନ୍ଯୈର୍ମଣିମୁଖ୍ଯୈଶ୍ ଚ ନିର୍ମିତେ ନିର୍ମଲେ ଶୁଭେ ଶାଖାଶତସହସ୍ରାଢ୍ଯେ ସର୍ଵଦ୍ରୁମଵିଭୂଷିତେ

ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୁଭ ଭାବରେ ତିଆରି, ଶତସହସ୍ର ଶାଖା ଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ,

ଚମ୍ପକାଶୋକପୁଂନାଗଵକୁଲାସନମଣ୍ଡିତେ ପାରିଜାତକସମ୍ପୂର୍ଣେ ନାନାପକ୍ଷିଗଣାନ୍ଵିତେ

ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁଣ୍ଣାଗ, ବକୁଳ ଓ ଅସନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ପାରିଜାତ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିବା,

ନୈକଧାତୁଶତୈଶ୍ଚିତ୍ରେ ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମାକୁଲେ ନିତମ୍ବପୁଷ୍ପସାଲମ୍ବେନ୍-ଐକସତ୍ତ୍ଵଗଣାନ୍ଵିତେ

ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଭରିଆ, ପାଶରେ ଫୁଲର ମାଳା ଲଟକିଥିବା, ଏକାଧିକ ବିଶେଷ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିବା,

ଵିମଲସ୍ଵାଦୁପାନୀଯେନ୍-ଐକପ୍ରସ୍ରଵଣୈର୍ଯୁତେ ନିର୍ଝରୈଃ କୁସୁମାକୀର୍ଣୈର୍ ଅନେକୈଶ୍ ଚ ଵିଭୂଷିତେ

ଶୁଭ୍ର ଓ ମଧୁର ପାନୀୟ ଜଳର ଝରଣା ଯୋଗୁଁ ଏକାକି ଧାରା, ଫୁଲରେ ଢାକିଥିବା ଝରଣା ଓ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ,

ପୁଷ୍ପୋଡୁପଵହାଭିଶ୍ ଚ ସ୍ରଵନ୍ତୀଭିର୍ ଅଲଂକୃତେ ସ୍ନିଗ୍ଧଵର୍ଣଂ ମହାମୂଲମ୍ ଅନେକସ୍କନ୍ଧପାଦପମ୍

ଫୁଲ ଭରା ଝରଣା ଝରୁଥିବା, କୋମଳ ରଙ୍ଗର, ବଡ଼ ମୂଳ ଓ ଅନେକ ଟାହା ଥିବା ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ,

ରମ୍ଯଂ ହ୍ଯଵିରଲଚ୍ଛାଯଂ ଦଶଯୋଜନମଣ୍ଡଲମ୍ ତତ୍ର ଭୂତଵନଂ ନାମ ନାନାଭୂତଗଣାଲଯମ୍

ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅବିରତ ଛାୟାରେ ଢାକା, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଁରାସି ଅଞ୍ଚଳରେ ବିସ୍ତୃତ—ସେଠାରେ ଭୂତବନ ନାମକ ଅଟା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ।

ମହାଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଦୀପ୍ତମାଯତନଂ ତତ୍ର ମହାମଣିଵିଭୂଷିତମ୍

ସେଠାରେ ମହାଦେବ, ଶଙ୍କର, ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିବାସ ଅଛି, ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ।

ହେମପ୍ରାକାରସଂଯୁକ୍ତଂ ମଣିତୋରଣମଣ୍ଡିତମ୍ ସ୍ଫାଟିକୈଶ୍ ଚ ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଗୋପୁରୈଶ୍ ଚ ସମନ୍ଵିତମ୍

ସୁନାର ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ମଣିମାଣିକ୍ୟର ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଫଟିକ ଗୋପୁର ଯୋଗୁଁ ଅଲଙ୍କୃତ।

ସିଂହାସନୈର୍ମଣିମଯୈଃ ଶୁଭାସ୍ତରଣସଂଯୁତୈଃ କ୍ଷିତାଵିତସ୍ତତଃ ସମ୍ଯକ୍ ଶର୍ଵେଣାଧିଷ୍ଠିତୈଃ ଶୁଭୈଃ

ମଣିମାଣିକ୍ୟର ସିଂହାସନ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଛାଉନା ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଭୂମିରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଶୁଭ ଶର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ।

ଅମ୍ଲାନମାଲାନିଚିତୈର୍ ନାନାଵର୍ଣୈର୍ ଗୃହୋତ୍ତମୈଃ ମଣ୍ଡପୈଃ ସୁଵିଚିତ୍ରୈସ୍ ତୁ ସ୍ଫାଟିକସ୍ତମ୍ଭସଂଯୁତୈଃ

ମୁଝିନା ନ ହେଉଥିବା ମାଳା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଘର, ଅଦ୍ଭୁତ ମଣ୍ଡପ ଓ ସ୍ଫଟିକ ଖମ୍ଭ ଯୋଗୁଁ ଶୋଭିତ।

ସଂଯୁତଂ ସର୍ଵଭୂତେନ୍ଦ୍ରୈର୍ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରପୂଜିତୈଃ ଵରାହଗଜସିଂହର୍କ୍ଷଶାର୍ଦୂଲକରଭାନନୈଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାୟକମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବନ୍ଦର, ହାତୀ, ସିଂହ, ଭାଲୁ, ବାଘ, ଉଠ, କଳାମନ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

ଗୃଧ୍ରୋଲୂକମୁଖୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ ମୃଗୋଷ୍ଟ୍ରାଜମୁଖୈରପି ପ୍ରମଥୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଥୂଲୈର୍ ଗିରିକୂଟୋପମୈଃ ଶୁଭୈଃ

ଗୃଧ୍ର, ଉଲୁକ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୃଗ, ଉଠ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମଥ ମାନେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମ ଦେହ ଓ ଶୁଭ ରୂପରେ ଥିବା।

କରାଲୈର୍ହରିକେଶୈଶ୍ ଚ ରୋମଶୈଶ୍ ଚ ମହାଭୁଜୈଃ ନାନାଵର୍ଣାକୃତିଧରୈର୍ ନାନାସଂସ୍ଥାନସଂସ୍ଥିତୈଃ

ଭୟଙ୍କର, ହରିତ କେଶ, ରୋମଶ ଓ ବଡ଼ ବାହୁ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ନାନା ଭଙ୍ଗୀରେ ବସିଥିବା।

ଦୀପ୍ତାସ୍ଯୈର୍ ଦୀପ୍ତଚରିତୈର୍ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରମୁଖୈଃ ଶୁଭୈଃ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁସଂକାଶୈର୍ ଅଣିମାଦିଗୁଣାନ୍ଵିତୈଃ

ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ସମ, ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ।

ଅଶୂନ୍ଯମମରୈର୍ନିତ୍ଯଂ ମହାପରିଷଦୈସ୍ ତଥା ତତ୍ର ଭୂତପତେର୍ଦେଵାଃ ପୂଜାଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜତେ

ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ଓ ବଡ଼ ସଭା ଶୂନ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଠି ଭୂତପତିଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଝର୍ଝରୈଃ ଶଙ୍ଖପଟହୈର୍ ଭେରୀଡିଣ୍ଡିମଗୋମୁଖୈଃ ଲଲିତାଵସିତୋଦ୍ଗୀତୈର୍ ଵୃତ୍ତଵଲ୍ଗିତଗର୍ଜିତୈଃ

ଝଂଝର, ଶଂଖ, ପଟାହ, ଭେରୀ, ଡିଣ୍ଡିମ, ଗୋମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ, ମଧୁର ଗୀତ, ଲୟବଦ୍ଧ ଗାନ ଓ ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନିରେ,

ପୂଜିତୋ ଵୈ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରମଥୈଃ ପ୍ରମଥେଶ୍ଵରଃ ସିଦ୍ଧର୍ଷିଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ମହାତ୍ମନା

ଏଭଳି ମହାଦେବ, ପ୍ରମଥଙ୍କ ନାଥ, ପ୍ରମଥ, ସିଦ୍ଧ, ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

ଉପେନ୍ଦ୍ରପ୍ରମୁଖୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଃ ପୂଜିତସ୍ତତ୍ର ଶଂକରଃ ଵିଭକ୍ତଚାରୁଶିଖରଂ ଯତ୍ର ତଚ୍ଛଙ୍ଖଵର୍ଚସମ୍

ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଶଂକରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଶିଖର ଭାଗ ବିଭକ୍ତ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଯାହା ଶଂଖର ଭଳି ଚମକୁଛି।

କୈଲାସୋ ଯକ୍ଷରାଜସ୍ଯ କୁବେରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ନିଵାସଃ କୋଟିଯକ୍ଷାଣାଂ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

କୈଳାସ ପର୍ବତ ହେଉଛି ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ରାଜା କୁବେରଙ୍କ ଓ ଦଶ ମିଲିଅନ୍ ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ନିବାସ।

ତତ୍ରାପି ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭଵସ୍ଯାଯତନଂ ମହତ୍ ତସ୍ମିନ୍ନାଯତନେ ସୋମଃ ସଦାସ୍ତେ ସଗଣୋ ହରଃ

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା ଭବଙ୍କର ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ଅଛି; ସେଠି ସୋମ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ହର ରୂପେ ବସିଛନ୍ତି।

ଯତ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନାମ ନଲିନୀ ଵିପୁଲୋଦକା ସୁଵର୍ଣମଣିସୋପାନା କୁବେରଶିଖରେ ଶୁଭେ

ସେଠାରେ ମନ୍ଦାକିନୀ ନାମକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ନଳିନୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ବହୁତ ପାଣି ଓ ସୁନା ଓ ମଣିର ସିଢ଼ି ଥିବା, କୁବେରଙ୍କ ଶିଖର ଉପରେ ଅତି ଶୋଭାମୟ।

ଜାଂବୂନଦମଯୈଃ ପଦ୍ମୈର୍ ଗନ୍ଧସ୍ପର୍ଶଗୁଣାନ୍ଵିତୈଃ ନୀଲଵୈଡୂର୍ଯପତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଗନ୍ଧୋପେତୈର୍ମହୋତ୍ପଲୈଃ

ସେ ନଦୀ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା, ନୀଳ ବୈଡୂର୍ୟ ପତ୍ର ଓ ମହାପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ।

ତଥା କୁମୁଦଷଣ୍ଡୈଶ୍ ଚ ମହାପଦ୍ମୈର୍ ଅଲଂକୃତା ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵନାରୀଭିର୍ ଅପ୍ସରୋଭିଶ୍ ଚ ସେଵିତା

ଏହି ନଦୀ କୁମୁଦ ଓ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରା ମହିଳାମାନେ ଏଠି ସେବା କରନ୍ତି।

ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସକିନ୍ନରୈଃ ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟଜଲା ପୁଣ୍ଯା ନଦୀ ମନ୍ଦାକିନୀ ଶୁଭା

ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଯେଉଁ ନଦୀର ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ସେଇ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ।

ତସ୍ଯାଶ୍ଚୋତ୍ତରପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ଭଵସ୍ଯାଯତନଂ ଶୁଭମ୍ ଵୈଡୂର୍ଯମଣିସମ୍ପନ୍ନଂ ତତ୍ରାସ୍ତେ ଶଙ୍କରୋ ଽଵ୍ଯଯଃ

ସେ ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭବଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦିର ଅଛି, ବୈଡୂର୍ୟ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେଠି ଅବିନାଶୀ ଶଂକର ବସିଛନ୍ତି।

ଦ୍ଵିଜାଃ କନକନନ୍ଦାଯାସ୍ ତୀରେ ଵୈ ପ୍ରାଚି ଦକ୍ଷିଣେ ଵନଂ ଦ୍ଵିଜସହସ୍ରାଢ୍ଯଂ ମୃଗପକ୍ଷିସମାକୁଲମ୍

ସୁନା ନନ୍ଦା ନଦୀର ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଏକ ବନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବହୁତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ରହନ୍ତି।

ତତ୍ରାପି ସଗଣଃ ସାମ୍ବଃ କ୍ରୀଡତେ ଽଦ୍ରିସମେ ଗୃହେ ନନ୍ଦାଯାଃ ପଶ୍ଚିମେ ତୀରେ କିଂଚିଦ୍ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ରିତେ

ସେଠି ମଧ୍ୟ ଶଂକର ତାଙ୍କ ଗଣ ଓ ଅମ୍ବା ସହିତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଘରରେ, ନନ୍ଦା ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ କୂଳରେ, କିଛି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଝୁକିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।