ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଶ୍ଵେତୋଦରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ପିଶାଚକେ କୁବେରସ୍ଯ ହରିକୂଟେ ହରେର୍ଗୃହମ୍

ଶ୍ୱେତୋଦର ପାହାଡ଼ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଓ ମହାତ୍ମା ସୁପର୍ଣ୍ଣ ବସନ୍ତି; ପିଶାଚକ ପାହାଡ଼ରେ କୁବେରଙ୍କ ଘର, ହରିକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ହରିଙ୍କ ଗୃହ।

କୁମୁଦେ କିଂନରାଵାସସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଞ୍ଜନେ ଚାରଣାଲଯଃ କୃଷ୍ଣେ ଗନ୍ଧର୍ଵନିଲଯଃ ପାଣ୍ଡୁରେ ପୁରସପ୍ତକମ୍

କୁମୁଦ ପାହାଡ଼ରେ କିନ୍ନରମାନେ ବସନ୍ତି; ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ରେ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଘର; କୃଷ୍ଣ ପାହାଡ଼ରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସନ୍ତି; ପାଣ୍ଡୁର ପାହାଡ଼ରେ ସାତଟି ସହର ଅଛି।

ଵିଦ୍ଯାଧରାଣାଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଵିଶ୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତମ୍ ସହସ୍ରଶିଖରେ ଶୈଲେ ଦୈତ୍ଯାନାମୁଗ୍ରକର୍ମଣାମ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେଠି ବସନ୍ତି; ସହସ୍ରଶିଖର ପାହାଡ଼ରେ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ବସନ୍ତି।

ପୁରାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ସପ୍ତ ଶକ୍ରାରିଣାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ମୁକୁଟେ ପନ୍ନଗାଵାସଃ ପୁଷ୍ପକେତୌ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସାତ ହଜାର ପ୍ରାଚୀନ ସହର ଅଛି; ମୁକୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ନାଗମାନେ ବସନ୍ତି, ପୁଷ୍ପକେତୁ ପାହାଡ଼ରେ ମହାମୁନିମାନେ ବସନ୍ତି।

ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ଵାଯୋର୍ନାଗାଧିପସ୍ଯ ଚ ତକ୍ଷକେ ଚୈଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରେ ଚତ୍ଵାର୍ଯାଯତନାନି ଚ

ବୈବସ୍ବତ, ସୋମ, ବାୟୁ, ନାଗମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଓ ତକ୍ଷକଙ୍କ ଚାରିଟି ନିବାସ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ମାନେ ଉପରେ ଅଛି।

ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାଣାଂ ଗୁହସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ କୁବେରସ୍ଯ ଚ ସୋମସ୍ଯ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ଗୁହା, କୁବେର, ସୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ଘର ଅଛି।

ସନ୍ତ୍ଯାଯତନମୁଖ୍ଯାନି ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତେଷ୍ଵପି ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାଦ୍ରିଗୁହାଵାସୀ ସର୍ଵାଵାସଃ ସହୋମଯା

ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଆଶ୍ରମ ଅଛି; ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ଗୁହାରେ ବସନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନିବାସ ଉମା ସହିତ।

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠସ୍ଯାଧିପତ୍ଯଂ ଵୈ ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଚ ଅଣ୍ଡସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତିସ୍ତୁ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠେନ ନ ସଂଶଯଃ

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ତାଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆରମ୍ଭ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅନନ୍ତେଶାଦଯସ୍ତ୍ଵେଵଂ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଚାଣ୍ଡପାଲକାଃ ଚକ୍ରଵର୍ତିନ ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ ତତୋ ଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରାସ୍ତ୍ଵିହ

ଏଭଳି ଅନନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ରାଟ୍ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପରେ ଏଠି ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାଧିଷ୍ଠିତାନ୍ଯତ୍ର ସ୍ଥାନାନି ଚ ସମାସତଃ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତେଷ୍ଵଦ୍ଯ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍

ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼ମାନେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ; ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି।

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାଧିଷ୍ଠିତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଚରାଚରମିଦଂ ଜଗତ୍ କାଲାଗ୍ନିଶିଵପର୍ଯନ୍ତଂ କଥଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସଵିସ୍ତରମ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଅଧିନରେ; ଏବେ ମୁଁ କାଳାଗ୍ନିଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଦେଵକୂଟେ ଗିରୌ ମଧ୍ଯେ ମହାକୂଟେ ସୁଶୋଭନେ ହେମଵୈଡୂର୍ଯମାଣିକ୍ଯନୀଲଗୋମେଦକାନ୍ତିଭିଃ

ଦେବକୂଟ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାକୂଟରେ, ସୁନା, ବୈଡୂର୍ୟ, ମାଣିକ୍ୟ, ନୀଳମଣି ଓ ପିତାଳିଆ ପ୍ରଭାରେ ଚମକୁଥିବା,

ତଥାନ୍ଯୈର୍ମଣିମୁଖ୍ଯୈଶ୍ ଚ ନିର୍ମିତେ ନିର୍ମଲେ ଶୁଭେ ଶାଖାଶତସହସ୍ରାଢ୍ଯେ ସର୍ଵଦ୍ରୁମଵିଭୂଷିତେ

ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୁଭ ଭାବରେ ତିଆରି, ଶତସହସ୍ର ଶାଖା ଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ,

ଚମ୍ପକାଶୋକପୁଂନାଗଵକୁଲାସନମଣ୍ଡିତେ ପାରିଜାତକସମ୍ପୂର୍ଣେ ନାନାପକ୍ଷିଗଣାନ୍ଵିତେ

ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁଣ୍ଣାଗ, ବକୁଳ ଓ ଅସନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ପାରିଜାତ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିବା,

ନୈକଧାତୁଶତୈଶ୍ଚିତ୍ରେ ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମାକୁଲେ ନିତମ୍ବପୁଷ୍ପସାଲମ୍ବେନ୍-ଐକସତ୍ତ୍ଵଗଣାନ୍ଵିତେ

ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଭରିଆ, ପାଶରେ ଫୁଲର ମାଳା ଲଟକିଥିବା, ଏକାଧିକ ବିଶେଷ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିବା,

ଵିମଲସ୍ଵାଦୁପାନୀଯେନ୍-ଐକପ୍ରସ୍ରଵଣୈର୍ଯୁତେ ନିର୍ଝରୈଃ କୁସୁମାକୀର୍ଣୈର୍ ଅନେକୈଶ୍ ଚ ଵିଭୂଷିତେ

ଶୁଭ୍ର ଓ ମଧୁର ପାନୀୟ ଜଳର ଝରଣା ଯୋଗୁଁ ଏକାକି ଧାରା, ଫୁଲରେ ଢାକିଥିବା ଝରଣା ଓ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ,

ପୁଷ୍ପୋଡୁପଵହାଭିଶ୍ ଚ ସ୍ରଵନ୍ତୀଭିର୍ ଅଲଂକୃତେ ସ୍ନିଗ୍ଧଵର୍ଣଂ ମହାମୂଲମ୍ ଅନେକସ୍କନ୍ଧପାଦପମ୍

ଫୁଲ ଭରା ଝରଣା ଝରୁଥିବା, କୋମଳ ରଙ୍ଗର, ବଡ଼ ମୂଳ ଓ ଅନେକ ଟାହା ଥିବା ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ,

ରମ୍ଯଂ ହ୍ଯଵିରଲଚ୍ଛାଯଂ ଦଶଯୋଜନମଣ୍ଡଲମ୍ ତତ୍ର ଭୂତଵନଂ ନାମ ନାନାଭୂତଗଣାଲଯମ୍

ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅବିରତ ଛାୟାରେ ଢାକା, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଁରାସି ଅଞ୍ଚଳରେ ବିସ୍ତୃତ—ସେଠାରେ ଭୂତବନ ନାମକ ଅଟା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ।

ମହାଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଦୀପ୍ତମାଯତନଂ ତତ୍ର ମହାମଣିଵିଭୂଷିତମ୍

ସେଠାରେ ମହାଦେବ, ଶଙ୍କର, ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିବାସ ଅଛି, ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ।

ହେମପ୍ରାକାରସଂଯୁକ୍ତଂ ମଣିତୋରଣମଣ୍ଡିତମ୍ ସ୍ଫାଟିକୈଶ୍ ଚ ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ ଚ ଗୋପୁରୈଶ୍ ଚ ସମନ୍ଵିତମ୍

ସୁନାର ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ମଣିମାଣିକ୍ୟର ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଫଟିକ ଗୋପୁର ଯୋଗୁଁ ଅଲଙ୍କୃତ।

ସିଂହାସନୈର୍ମଣିମଯୈଃ ଶୁଭାସ୍ତରଣସଂଯୁତୈଃ କ୍ଷିତାଵିତସ୍ତତଃ ସମ୍ଯକ୍ ଶର୍ଵେଣାଧିଷ୍ଠିତୈଃ ଶୁଭୈଃ

ମଣିମାଣିକ୍ୟର ସିଂହାସନ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଛାଉନା ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଭୂମିରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଶୁଭ ଶର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ।

ଅମ୍ଲାନମାଲାନିଚିତୈର୍ ନାନାଵର୍ଣୈର୍ ଗୃହୋତ୍ତମୈଃ ମଣ୍ଡପୈଃ ସୁଵିଚିତ୍ରୈସ୍ ତୁ ସ୍ଫାଟିକସ୍ତମ୍ଭସଂଯୁତୈଃ

ମୁଝିନା ନ ହେଉଥିବା ମାଳା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଘର, ଅଦ୍ଭୁତ ମଣ୍ଡପ ଓ ସ୍ଫଟିକ ଖମ୍ଭ ଯୋଗୁଁ ଶୋଭିତ।

ସଂଯୁତଂ ସର୍ଵଭୂତେନ୍ଦ୍ରୈର୍ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରପୂଜିତୈଃ ଵରାହଗଜସିଂହର୍କ୍ଷଶାର୍ଦୂଲକରଭାନନୈଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାୟକମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବନ୍ଦର, ହାତୀ, ସିଂହ, ଭାଲୁ, ବାଘ, ଉଠ, କଳାମନ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

ଗୃଧ୍ରୋଲୂକମୁଖୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ ମୃଗୋଷ୍ଟ୍ରାଜମୁଖୈରପି ପ୍ରମଥୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଥୂଲୈର୍ ଗିରିକୂଟୋପମୈଃ ଶୁଭୈଃ

ଗୃଧ୍ର, ଉଲୁକ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୃଗ, ଉଠ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମଥ ମାନେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମ ଦେହ ଓ ଶୁଭ ରୂପରେ ଥିବା।

କରାଲୈର୍ହରିକେଶୈଶ୍ ଚ ରୋମଶୈଶ୍ ଚ ମହାଭୁଜୈଃ ନାନାଵର୍ଣାକୃତିଧରୈର୍ ନାନାସଂସ୍ଥାନସଂସ୍ଥିତୈଃ

ଭୟଙ୍କର, ହରିତ କେଶ, ରୋମଶ ଓ ବଡ଼ ବାହୁ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ନାନା ଭଙ୍ଗୀରେ ବସିଥିବା।

ଦୀପ୍ତାସ୍ଯୈର୍ ଦୀପ୍ତଚରିତୈର୍ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରମୁଖୈଃ ଶୁଭୈଃ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁସଂକାଶୈର୍ ଅଣିମାଦିଗୁଣାନ୍ଵିତୈଃ

ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ସମ, ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ।

ଅଶୂନ୍ଯମମରୈର୍ନିତ୍ଯଂ ମହାପରିଷଦୈସ୍ ତଥା ତତ୍ର ଭୂତପତେର୍ଦେଵାଃ ପୂଜାଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜତେ

ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ଓ ବଡ଼ ସଭା ଶୂନ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଠି ଭୂତପତିଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଝର୍ଝରୈଃ ଶଙ୍ଖପଟହୈର୍ ଭେରୀଡିଣ୍ଡିମଗୋମୁଖୈଃ ଲଲିତାଵସିତୋଦ୍ଗୀତୈର୍ ଵୃତ୍ତଵଲ୍ଗିତଗର୍ଜିତୈଃ

ଝଂଝର, ଶଂଖ, ପଟାହ, ଭେରୀ, ଡିଣ୍ଡିମ, ଗୋମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ, ମଧୁର ଗୀତ, ଲୟବଦ୍ଧ ଗାନ ଓ ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନିରେ,

ପୂଜିତୋ ଵୈ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରମଥୈଃ ପ୍ରମଥେଶ୍ଵରଃ ସିଦ୍ଧର୍ଷିଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ମହାତ୍ମନା

ଏଭଳି ମହାଦେବ, ପ୍ରମଥଙ୍କ ନାଥ, ପ୍ରମଥ, ସିଦ୍ଧ, ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।