ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵଦାମି ପୃଥଗଧ୍ଯାଯସଂସ୍ଥିତଂ ଵସ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵତଃ ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ସତୀ ଯାତା ପାର୍ଶ୍ଵଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ପାର୍ଵତୀ

ଏଠାରେ ଅଲଗା ଅଧ୍ୟାୟ ଥିବା କଥା କହିବି; ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ସତୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ।

ପଶ୍ଚାଦ୍ଦକ୍ଷଂ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯୈଷା ପତିଂ ଲେଭେ ଭଵଂ ତଥା ତାଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵ୍ଯସୃଜଦ୍ରୁଦ୍ରାନ୍ ଅନେକାନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ

ପରେ ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଭବଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇଲେ; ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନୀଳଲୋହିତ ଅନେକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ।

ଆତ୍ମନସ୍ତୁ ସମାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତାନ୍ ଯାଚିତୋ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲା ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରହସନ୍ କ୍ଷଣାତ୍

ସେ ନିଜରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ସମାନ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ ଜନ୍ମ କଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ହସି ଦେଖାଇ ତୁରନ୍ତ କଲେ ।

ତୈସ୍ତୁ ସଂଛାଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଚତୁର୍ଦଶଵିଧଂ ଜଗତ୍ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଵିଧାନ୍ ରୁଦ୍ରାନ୍ ନିର୍ମଲାନ୍ନୀଲଲୋହିତାନ୍

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚଉଦ ଭିନ୍ନ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଓ ଶୁଭ୍ର ନୀଳଲୋହିତ ରୁଦ୍ରମାନେକୁ ଦେଖି,

ଜରାମରଣନିର୍ମୁକ୍ତାନ୍ ପ୍ରାହ ରୁଦ୍ରାନ୍ପିତାମହଃ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଵୋ ମହାଦେଵାସ୍ ତ୍ରିନେତ୍ରା ନୀଲଲୋହିତାଃ

ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା ସେଇ ରୁଦ୍ରମାନେକୁ ପିତାମହ କହିଲେ: 'ମହାଦେବମାନେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ନୀଳଲୋହିତ, ଆପଣମାନେକୁ ନମସ୍କାର ।'

ସର୍ଵଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵଗା ଦୀର୍ଘା ହ୍ରସ୍ଵା ଵାମନକାଃ ଶୁଭାଃ ହିରଣ୍ଯକେଶା ଦୃଷ୍ଟିଘ୍ନା ନିତ୍ଯା ବୁଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ନିର୍ମଲାଃ

ସମସ୍ତ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଉଚ୍ଚ, ଛୋଟ, ବାମନ ଆକୃତି, ଶୁଭ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କେଶ, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା, ଚିରନ୍ତନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ।

ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵା ଵୀତରାଗାଶ୍ ଚ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନୋ ଭଵାତ୍ମଜାଃ ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ତଦା ରୁଦ୍ରାନ୍ ରୁଦ୍ରଂ ଚାହ ଭଵଂ ଶିଵମ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ତଦା ଭଗଵାନ୍କନକାଣ୍ଡଜଃ

ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିତ, ରାଗ ଶୂନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଭବଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏଭଳି ରୁଦ୍ରମାନେକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ରୁଦ୍ର ଭବ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଭଗବାନ କହିଲେ ।

ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ମହାଦେଵ ପ୍ରଜା ନାର୍ହସି ଶଂକର ମୃତ୍ଯୁହୀନା ଵିଭୋ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମୃତ୍ଯୁଯୁକ୍ତାଃ ସୃଜ ପ୍ରଭୋ

ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଶଂକର, ଆପଣ ମୃତ୍ୟୁ ଶୂନ୍ୟ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରଭୁ, ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତୁ ।

ତତସ୍ତମାହ ଭଗଵାନ୍ ନ ହି ମେ ତାଦୃଶୀ ସ୍ଥିତିଃ ସ ତ୍ଵଂ ସୃଜ ଯଥାକାମଂ ମୃତ୍ଯୁଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଭୋ

ତେବେ ଭଗବାନ କହିଲେ: 'ମୋର ଏମିତି ଅବସ୍ଥା ନୁହେଁ; ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଇଚ୍ଛାମତେ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତୁ ।'

ଲବ୍ଧ୍ଵା ସସର୍ଜ ସକଲଂ ଶଂକରାଚ୍ଚତୁରାନନଃ ଜରାମରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍

ଅନୁମତି ପାଇ, ଚାରିମୁହଁ ବ୍ରହ୍ମା ଶଂକରଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତକୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।

ଶଂକରୋ ଽପି ତଦା ରୁଦ୍ରୈର୍ ନିଵୃତ୍ତାତ୍ମା ହ୍ଯଧିଷ୍ଠିତଃ ସ୍ଥାଣୁତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ ଶଂକରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ

ତେବେ ଶଂକର, ରୁଦ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିରକ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସ୍ଥାଣୁ ଭାବ ଧାରଣ କଲେ; ଏହି ହେଉଛି, ମୁନିମାନେ, ଶଂକରଙ୍କର ମହତ୍ୱ ।

ନିଷ୍କଲସ୍ଯାତ୍ମନଃ ଶମ୍ଭୋଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଧୃତଶରୀରିଣଃ ଶଂ ରୁଦ୍ରଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କରୋତି ଘୃଣଯା ଯତଃ

ନିର୍ଗୁଣ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆତ୍ମା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସେଇ ଦୟାଳୁ ରୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।

ଶଂକରଶ୍ଚାପ୍ରଯତ୍ନେନ ତଦାତ୍ମା ଯୋଗଵିଦ୍ଯଯା ଵୈରାଗ୍ଯସ୍ଥଂ ଵିରକ୍ତସ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତିର୍ଯଚ୍ଛମୁଚ୍ଯତେ

ଶଂକର ଯୋଗବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, କୌଣସି ପ୍ରୟାସ ବିନା, ଯେଉଁମାନେ ବିରକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ମୁକ୍ତିକୁ 'ଶମ୍' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅଣୋସ୍ତୁ ଵିଷଯତ୍ଯାଗଃ ସଂସାରଭଯତଃ କ୍ରମାତ୍ ଵୈରାଗ୍ଯାଜ୍ଜାଯତେ ପୁଂସୋ ଵିରାଗୋ ଦର୍ଶନାନ୍ତରେ

ସଂସାର ଭୟରୁ ଦେଶେ ଦେଶେ ବିଷୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟରେ ବିରକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ବିରକ୍ତିକୁ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି ।

ଵିମୁଖ୍ଯୋ ଵିଗୁଣତ୍ଯାଗୋ ଵିଜ୍ଞାନସ୍ଯାଵିଚାରତଃ ତସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ଚ ସଂଧାନଂ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ଦୁଷ୍କୁନ୍ତି ଓ ଗୁଣ ତ୍ୟାଗ, ବିଚାର ବିନା ଜ୍ଞାନରୁ ହୁଏ; ଏହା ଓ ସେହି ଦୁଇଟିର ଏକତ୍ୱ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ଲାଭ ହୁଏ ।

ଧର୍ମୋ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଶଂକରାଦିହ ସ ଏଵ ଶଂକରଃ ସାକ୍ଷାତ୍ ପିନାକୀ ନୀଲଲୋହିତଃ

ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବିରକ୍ତି ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ—ଏସବୁ ଏଠାରେ ଶଂକର ହେଉଛନ୍ତି; ସେଉଁଠି ପିନାକୀ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ମହାଦେବ ।

ଯେ ଶଂକରାଶ୍ରିତାଃ ସର୍ଵେ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ତେ ନ ସଂଶଯଃ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯେଵ ନରକଂ ପାପିଷ୍ଠା ଅପି ଦାରୁଣମ୍

ଯେମାନେ ଶଂକରଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହିପରି ମହାପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।

ଆଶ୍ରିତାଃ ଶଂକରଂ ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ମାଯାନ୍ତାଶ୍ଚୈଵ ଘୋରାଦ୍ଯା ହ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟଵିଂଶତିରେଵ ଚ

ଏହିକାରଣରୁ, ଯେଉଁମାନେ ଶଂକରଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ମାୟାର ଅଠାଇଶଟି ଭୟଙ୍କର ରୂପର ଅନ୍ତ ହୁଏ ।

କୋଟଯୋ ନରକାଣାଂ ତୁ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ତାସୁ ପାପିନଃ ଅନାଶ୍ରିତାଃ ଶିଵଂ ରୁଦ୍ରଂ ଶଂକରଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍

କୋଟି କୋଟି ନରକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପାପୀମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଶିବ, ରୁଦ୍ର, ଶଂକର, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇନାହାନ୍ତି ।

ଆଶ୍ରଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଅଵ୍ଯଯଂ ଜଗତାଂ ପତିମ୍ ପୁରୁଷଂ ପରମାତ୍ମାନଂ ପୁରୁହୂତଂ ପୁରୁଷ୍ଟୁତମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ପରମ ଆତ୍ମା, ପୁରୁହୂତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯିଏଁକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ।

ତମସା କାଲରୁଦ୍ରାଖ୍ଯଂ ରଜସା କନକାଣ୍ଡଜମ୍ ସତ୍ତ୍ଵେନ ସର୍ଵଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵେ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ତାମସିକ ଭାବରେ ସେ କାଳରୁଦ୍ର ଭାବେ ଜଣାଶନ୍ତି; ରଜସ୍ୱ ଭାବରେ ସୁନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ସେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ; ନିର୍ଗୁଣ ଭାବରେ ସେ ମହେଶ୍ୱର ।

କେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ନରକଂ ନରାଃ କେନ ମହାମତେ କର୍ମଣାକର୍ମଣା ଵାପି ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ

ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, କେଉଁ କାରଣରେ ଲୋକେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି? କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅକାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା? ଆମେ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ।

ରହସ୍ଯଂ ଵଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଵସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ପ୍ରଭାଵଂ ଶଂକରସ୍ଯାଦ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ସର୍ଵଦର୍ଶିନଃ

ମୁଁ ତୁମକୁ ଭବଙ୍କ ଅପାର ତେଜର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଶଂକରଙ୍କ ଆଦି ଶକ୍ତି, ସଂକ୍ଷେପରେ ସବୁଠୁ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରଭାବ କହିବି ।

ଯୋଗିନଃ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ ପରଂ ଵୈରାଗ୍ଯମାସ୍ଥିତାଃ

ଯୋଗୀମାନେ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ପରମ ବିରକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ।

ପ୍ରାଣାଯାମାଦିଭିଶ୍ଚାଷ୍ଟସାଧନୈଃ ସହଚାରିଣଃ

ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଠଟି ଉପାୟ ସହିତ ସେମାନେ ଚଳିଥାନ୍ତି ।

କରୁଣାଦିଗୁଣୋପେତାଃ କୃତ୍ଵାପି ଵିଵିଧାନି ତେ କର୍ମାଣି ନରକଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯେଵ ସ୍ଵକର୍ମଣା

ଦୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ।

ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜାଯତେ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଯୋଗଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ଯୋଗେନ ଜାଯତେ ମୁକ୍ତିଃ ପ୍ରସାଦାଦଖିଲଂ ତତଃ

କୃପାରୁ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଜ୍ଞାନରୁ ଯୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସମସ୍ତ କିଛି କୃପାରୁ ହୁଏ ।

ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଯଦି ଵିଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଦିଵ୍ଯଂ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଚୈଵ ଯୋଗଂ ଯୋଗଵିଦାଂ ଵର

ଯଦି କୃପାରେ ତୁମେ ନିଜର ସ୍ୱରୂପ, ଦିବ୍ୟ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଯୋଗ ବିଷୟରେ କହିପାରିବ, ହେ ଯୋଗଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

କଥଂ କରୋତି ଭଗଵାନ୍ ଚିନ୍ତଯା ରହିତଃ ଶିଵଃ ପ୍ରସାଦଂ ଯୋଗମାର୍ଗେଣ କସ୍ମିନ୍କାଲେ ନୃଣାଂ ଵିଭୁଃ

ଭଗବାନ ଶିବ କିପରି ଚିନ୍ତା ରହିତ ହୋଇ, ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ କୃପା କରନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ହେ ବିରାଟ୍?