ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଶିତାନ୍ତଶିଖରେ ଶକ୍ରଃ ପାରିଜାତଵନେ ଶୁଭେ ତସ୍ଯ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ କୁମୁଦାଦ୍ରିକୂଟୋ ଽସୌ ବହୁଵିସ୍ତରଃ

ଶିତାନ୍ତ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁଭ ପାରିଜାତ ଉଦ୍ୟାନରେ ବସିଛନ୍ତି; ତାହାର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ କୁମୁଦ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ଅଛି ।

ଅଷ୍ଟୌ ପୁରାଣ୍ଯୁଦୀର୍ଣାନି ଦାନଵାନାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ସୁଵର୍ଣକୋଟରେ ପୁଣ୍ଯେ ରାକ୍ଷସାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ଏଠାରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ପୁରାତନ ଆଠଟି ନଗର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା; ପବିତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣକୋଟରରେ ମହାତ୍ମା ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଛନ୍ତି ।

ନୀଲକାନାଂ ପୁରାଣ୍ଯାହୁର୍ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ମହାନୀଲେ ଽପି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରେ ପୁରାଣି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ

ନୀଳକମାନଙ୍କ ଅଠଷଷ୍ଠିଟି ପୁରାତନ ନଗର ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ମହାନୀଳ ପର୍ବତରେ ପନ୍ଦରଟି ପୁରାତନ ନଗର ଅଛି ।

ହଯାନନାନାଂ ମୁଖ୍ଯାନାଂ କିନ୍ନରାଣାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ ଵେଣୁସୌଧେ ମହାଶୈଲେ ଵିଦ୍ଯାଧରପୁରତ୍ରଯମ୍

ହେ ଶୁଭଚରିତ, ଘୋଡ଼ାମୁହଁ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବେଣୁସୌଧ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କର ତିନୋଟି ସହର ଅଛି।

ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଗରୁଡଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କରଞ୍ଜେ ନୀଲଲୋହିତଃ ଵସୁଧାରେ ଵସୂନାଂ ତୁ ନିଵାସଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ

ବୈକୁଣ୍ଠରେ ମହାମାନ୍ୟ ଗରୁଡ଼ ଅଛନ୍ତି; କରଞ୍ଜରେ ନୀଳଲୋହିତ ଅଛନ୍ତି; ଓ ବସୁଧାରାରେ ବସୁମାନେ ବସିଥିବା ବିଶ୍ୱସିତ।

ରତ୍ନଧାରେ ଗିରିଵରେ ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ସପ୍ତସ୍ଥାନାନି ପୁଣ୍ଯାନି ସିଦ୍ଧାଵାସଯୁତାନି ଚ

ରତ୍ନଧାର ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ବସନ୍ତି; ସେଠାରେ ସପ୍ତଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିଛନ୍ତି।

ମହତ୍ପ୍ରଜାପତେଃ ସ୍ଥାନମ୍ ଏକଶୃଙ୍ଗେ ନଗୋତ୍ତମେ ଗଜଶୈଲେ ତୁ ଦୁର୍ଗାଦ୍ଯାଃ ସୁମେଧେ ଵସଵସ୍ ତଥା

ବଡ଼ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ନିବାସ ଏକଶୃଙ୍ଗ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ ଅଛି; ଗଜଶୈଳରେ ଦୁର୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସୁମାନେ ବସନ୍ତି।

ଆଦିତ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥା ରୁଦ୍ରାଃ କୃତାଵାସାସ୍ତଥାଶ୍ଵିନୌ ଅଶୀତିର୍ଦେଵପୁର୍ଯସ୍ତୁ ହେମକକ୍ଷେ ନଗୋତ୍ତମେ

ଏହିପରି ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଶ୍ୱିନମାନେ ତାଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ସୁନା ମେଖଲା ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ ଅସୀ ପ୍ରମାଣ ଦେବସହର ଅଛି।

ସୁନୀଲେ ରକ୍ଷସାଂ ଵାସାଃ ପଞ୍ଚକୋଟିଶତାନି ଚ ପଞ୍ଚକୂଟେ ପୁରାଣ୍ଯାସନ୍ ପଞ୍ଚକୋଟିପ୍ରମାଣତଃ

ସୁନୀଳ ପାହାଡ଼ରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପାଞ୍ଚ କୋଟି ଶତ; ପଞ୍ଚକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ପ୍ରାଚୀନ ସହର ଥିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକର ଆକାର ପାଞ୍ଚ କୋଟି ପରି।

ଶତଶୃଙ୍ଗେ ପୁରଶତଂ ଯକ୍ଷାଣାମମିତୌଜସାମ୍ ତାମ୍ରାଭେ କାଦ୍ରଵେଯାଣାଂ ଵିଶାଖେ ତୁ ଗୁହସ୍ଯ ଵୈ

ଶତଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଶତ ସହର ଅଛି; ତାମ୍ରାଭ ପାହାଡ଼ରେ କାଦ୍ରବେୟମାନେ ବସନ୍ତି, ବିଶାଖ ପାହାଡ଼ରେ ଗୁହାଙ୍କର ନିବାସ।

ଶ୍ଵେତୋଦରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ପିଶାଚକେ କୁବେରସ୍ଯ ହରିକୂଟେ ହରେର୍ଗୃହମ୍

ଶ୍ୱେତୋଦର ପାହାଡ଼ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଓ ମହାତ୍ମା ସୁପର୍ଣ୍ଣ ବସନ୍ତି; ପିଶାଚକ ପାହାଡ଼ରେ କୁବେରଙ୍କ ଘର, ହରିକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ହରିଙ୍କ ଗୃହ।

କୁମୁଦେ କିଂନରାଵାସସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଞ୍ଜନେ ଚାରଣାଲଯଃ କୃଷ୍ଣେ ଗନ୍ଧର୍ଵନିଲଯଃ ପାଣ୍ଡୁରେ ପୁରସପ୍ତକମ୍

କୁମୁଦ ପାହାଡ଼ରେ କିନ୍ନରମାନେ ବସନ୍ତି; ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ରେ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଘର; କୃଷ୍ଣ ପାହାଡ଼ରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସନ୍ତି; ପାଣ୍ଡୁର ପାହାଡ଼ରେ ସାତଟି ସହର ଅଛି।

ଵିଦ୍ଯାଧରାଣାଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଵିଶ୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତମ୍ ସହସ୍ରଶିଖରେ ଶୈଲେ ଦୈତ୍ଯାନାମୁଗ୍ରକର୍ମଣାମ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେଠି ବସନ୍ତି; ସହସ୍ରଶିଖର ପାହାଡ଼ରେ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ବସନ୍ତି।

ପୁରାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ସପ୍ତ ଶକ୍ରାରିଣାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ମୁକୁଟେ ପନ୍ନଗାଵାସଃ ପୁଷ୍ପକେତୌ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସାତ ହଜାର ପ୍ରାଚୀନ ସହର ଅଛି; ମୁକୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ନାଗମାନେ ବସନ୍ତି, ପୁଷ୍ପକେତୁ ପାହାଡ଼ରେ ମହାମୁନିମାନେ ବସନ୍ତି।

ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ଵାଯୋର୍ନାଗାଧିପସ୍ଯ ଚ ତକ୍ଷକେ ଚୈଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରେ ଚତ୍ଵାର୍ଯାଯତନାନି ଚ

ବୈବସ୍ବତ, ସୋମ, ବାୟୁ, ନାଗମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଓ ତକ୍ଷକଙ୍କ ଚାରିଟି ନିବାସ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ମାନେ ଉପରେ ଅଛି।

ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାଣାଂ ଗୁହସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ କୁବେରସ୍ଯ ଚ ସୋମସ୍ଯ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ଗୁହା, କୁବେର, ସୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ଘର ଅଛି।

ସନ୍ତ୍ଯାଯତନମୁଖ୍ଯାନି ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତେଷ୍ଵପି ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାଦ୍ରିଗୁହାଵାସୀ ସର୍ଵାଵାସଃ ସହୋମଯା

ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଆଶ୍ରମ ଅଛି; ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ଗୁହାରେ ବସନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନିବାସ ଉମା ସହିତ।

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠସ୍ଯାଧିପତ୍ଯଂ ଵୈ ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଚ ଅଣ୍ଡସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତିସ୍ତୁ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠେନ ନ ସଂଶଯଃ

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ତାଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆରମ୍ଭ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅନନ୍ତେଶାଦଯସ୍ତ୍ଵେଵଂ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଚାଣ୍ଡପାଲକାଃ ଚକ୍ରଵର୍ତିନ ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ ତତୋ ଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରାସ୍ତ୍ଵିହ

ଏଭଳି ଅନନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ରାଟ୍ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପରେ ଏଠି ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାଧିଷ୍ଠିତାନ୍ଯତ୍ର ସ୍ଥାନାନି ଚ ସମାସତଃ ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତେଷ୍ଵଦ୍ଯ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍

ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାହାଡ଼ମାନେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ; ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି।

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠାଧିଷ୍ଠିତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଚରାଚରମିଦଂ ଜଗତ୍ କାଲାଗ୍ନିଶିଵପର୍ଯନ୍ତଂ କଥଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସଵିସ୍ତରମ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଅଧିନରେ; ଏବେ ମୁଁ କାଳାଗ୍ନିଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଦେଵକୂଟେ ଗିରୌ ମଧ୍ଯେ ମହାକୂଟେ ସୁଶୋଭନେ ହେମଵୈଡୂର୍ଯମାଣିକ୍ଯନୀଲଗୋମେଦକାନ୍ତିଭିଃ

ଦେବକୂଟ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାକୂଟରେ, ସୁନା, ବୈଡୂର୍ୟ, ମାଣିକ୍ୟ, ନୀଳମଣି ଓ ପିତାଳିଆ ପ୍ରଭାରେ ଚମକୁଥିବା,

ତଥାନ୍ଯୈର୍ମଣିମୁଖ୍ଯୈଶ୍ ଚ ନିର୍ମିତେ ନିର୍ମଲେ ଶୁଭେ ଶାଖାଶତସହସ୍ରାଢ୍ଯେ ସର୍ଵଦ୍ରୁମଵିଭୂଷିତେ

ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୁଭ ଭାବରେ ତିଆରି, ଶତସହସ୍ର ଶାଖା ଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ,

ଚମ୍ପକାଶୋକପୁଂନାଗଵକୁଲାସନମଣ୍ଡିତେ ପାରିଜାତକସମ୍ପୂର୍ଣେ ନାନାପକ୍ଷିଗଣାନ୍ଵିତେ

ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁଣ୍ଣାଗ, ବକୁଳ ଓ ଅସନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ପାରିଜାତ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିବା,

ନୈକଧାତୁଶତୈଶ୍ଚିତ୍ରେ ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମାକୁଲେ ନିତମ୍ବପୁଷ୍ପସାଲମ୍ବେନ୍-ଐକସତ୍ତ୍ଵଗଣାନ୍ଵିତେ

ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଭରିଆ, ପାଶରେ ଫୁଲର ମାଳା ଲଟକିଥିବା, ଏକାଧିକ ବିଶେଷ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିବା,

ଵିମଲସ୍ଵାଦୁପାନୀଯେନ୍-ଐକପ୍ରସ୍ରଵଣୈର୍ଯୁତେ ନିର୍ଝରୈଃ କୁସୁମାକୀର୍ଣୈର୍ ଅନେକୈଶ୍ ଚ ଵିଭୂଷିତେ

ଶୁଭ୍ର ଓ ମଧୁର ପାନୀୟ ଜଳର ଝରଣା ଯୋଗୁଁ ଏକାକି ଧାରା, ଫୁଲରେ ଢାକିଥିବା ଝରଣା ଓ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ,

ପୁଷ୍ପୋଡୁପଵହାଭିଶ୍ ଚ ସ୍ରଵନ୍ତୀଭିର୍ ଅଲଂକୃତେ ସ୍ନିଗ୍ଧଵର୍ଣଂ ମହାମୂଲମ୍ ଅନେକସ୍କନ୍ଧପାଦପମ୍

ଫୁଲ ଭରା ଝରଣା ଝରୁଥିବା, କୋମଳ ରଙ୍ଗର, ବଡ଼ ମୂଳ ଓ ଅନେକ ଟାହା ଥିବା ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ,

ରମ୍ଯଂ ହ୍ଯଵିରଲଚ୍ଛାଯଂ ଦଶଯୋଜନମଣ୍ଡଲମ୍ ତତ୍ର ଭୂତଵନଂ ନାମ ନାନାଭୂତଗଣାଲଯମ୍

ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅବିରତ ଛାୟାରେ ଢାକା, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଁରାସି ଅଞ୍ଚଳରେ ବିସ୍ତୃତ—ସେଠାରେ ଭୂତବନ ନାମକ ଅଟା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ।

ମହାଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଦୀପ୍ତମାଯତନଂ ତତ୍ର ମହାମଣିଵିଭୂଷିତମ୍

ସେଠାରେ ମହାଦେବ, ଶଙ୍କର, ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିବାସ ଅଛି, ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ।