ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଉତ୍ତରେ ନୈଗମେଯସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯ ଚ ପୂର୍ଵତଃ ଅରୁଣୋଦସ୍ଯ ପୂର୍ଵେଣ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରା ନାମତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ନୈଗମେୟଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କୁମାରଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର । ଅରୁଣୋଦ ସରର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ନାମକ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି ।

ତାଂସ୍ତୁ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ ସିତାନ୍ତଶ୍ ଚ କୁରଣ୍ଡଶ୍ ଚ କୁରରଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, କାରଣ ବିସ୍ତାରରେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ସିତାନ୍ତ, କୁରଣ୍ଡ, କୁରର ଓ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ ।

ଵିକରୋ ମଣିଶୈଲଶ୍ ଚ ଵୃକ୍ଷଵାଂଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ ମହାନୀଲୋ ଽଥ ରୁଚକଃ ସବିନ୍ଦୁର୍ଦର୍ଦୁରସ୍ ତଥା

ବିକର, ମଣିଶୈଳ, ବୃକ୍ଷବନ୍, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ, ମହାନୀଳ, ରୁଚକ, ସବିନ୍ଦୁ ଓ ଦର୍ଦ୍ଦୁର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

ଵେଣୁମାଂଶ୍ ଚ ସମେଘଶ୍ ଚ ନିଷଧୋ ଦେଵପର୍ଵତଃ ଇତ୍ଯେତେ ପର୍ଵତଵରା ହ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯେ ଚ ଗିରଯସ୍ ତଥା

ବେଣୁମାନ୍, ସମେଘ, ନିଷଧ ଓ ଦେବପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି । ଏହାମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼, ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

ପୂର୍ଵେଣ ମନ୍ଦରସ୍ଯୈତେ ସିଦ୍ଧାଵାସା ଉଦାହୃତାଃ ତେଷୁ ତେଷୁ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ ଵନେଷୁ ଚ

ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହିମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିବା ଥାଉଁ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ,

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାରାଯଣସ୍ଯ ଚ ସରସୋ ମାନସସ୍ଯେହ ଦକ୍ଷିଣେନ ମହାଚଲାଃ

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି । ମାନସ ସରର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି ।

ଯେ କୀର୍ତ୍ଯମାନାସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍ ଶୈଲଶ୍ ଚ ଵିଶିରାଶ୍ଚୈଵ ଶିଖରଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି: ଶୈଳ, ବିଶିରା ଓ ଶିଖର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ ।

ଏକଶୃଙ୍ଗୋ ମହାଶୂଲୋ ଗଜଶୈଲଃ ପିଶାଚକଃ ପଞ୍ଚଶୈଲୋ ଽଥ କୈଲାସୋ ହିମଵାଂଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏକଶୃଙ୍ଗ, ମହାଶୂଳ, ଗଜଶୈଳ, ପିଶାଚକ, ପଞ୍ଚଶୈଳ, କୈଳାସ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ହିମବାନ୍ ।

ଇତ୍ଯେତେ ଦେଵଚରିତା ଉତ୍କଟାଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ ତେଷୁ ତେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ

ଏହିମାନେ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ମାନେ । ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ,

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ସ୍ଥାପିତାନି ସୁରୋତ୍ତମୈଃ ଦିଗ୍ଭାଗେ ଦକ୍ଷିଣେ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପଶ୍ଚିମେ ଚ ଵଦାମି ଵଃ

ଦେବମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି । ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି, ଏବେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର କଥା କହୁଛି ।

ଅପରେଣ ସିତୋଦଶ୍ ଚ ସୁରପଶ୍ ଚ ମହାବଲଃ କୁମୁଦୋ ମଧୁମାଂଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯ୍ ଅଞ୍ଜନୋ ମୁକୁଟସ୍ ତଥା

ଏହା ସହିତ, ସିତୋଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁରପ, କୁମୁଦ, ମଧୁମାନ୍, ଅଞ୍ଜନ ଓ ମୁକୁଟ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚ ପାଣ୍ଡୁରଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶିଖରଶ୍ ଚ ଯଃ ପାରିଜାତଶ୍ ଚ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ ଶ୍ରୀଶୃଙ୍ଗଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡୁର, ସହସ୍ରଶିଖର, ପାରିଜାତ, ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଶ୍ରୀଶୃଙ୍ଗ ।

ଇତ୍ଯେତେ ଦେଵଚରିତା ଉତ୍କଟାଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରସମନ୍ଵିତାଃ

ଏହିମାନେ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ମାନେ, ସମସ୍ତେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି ଓ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ର ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠିତ ।

ମହାଭଦ୍ରସ୍ଯ ସରସଶ୍ ଚୋତ୍ତରେ ଚ ମହାବଲାଃ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ କୀର୍ତ୍ଯମାନାଂସ୍ତାନ୍ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯେହ ନିବୋଧତ

ମହାଭଦ୍ର ସରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି, ଶୁଣ ।

ଶଙ୍ଖକୂଟୋ ମହାଶୈଲୋ ଵୃଷଭୋ ହଂସପର୍ଵତଃ ନାଗଶ୍ ଚ କପିଲଶ୍ଚୈଵ ଇନ୍ଦ୍ରଶୈଲଶ୍ ଚ ସାନୁମାନ୍

ଶଂଖକୂଟ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ବୃଷଭ, ହଂସପର୍ବତ, ନାଗ, କପିଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଶୈଳ ସହିତ ତାହାର ଶିଖର ।

ନୀଲଃ କଣ୍ଟକଶୃଙ୍ଗଶ୍ ଚ ଶତଶୃଙ୍ଗଶ୍ ଚ ପର୍ଵତଃ ପୁଷ୍ପକୋଶଃ ପ୍ରଶୈଲଶ୍ ଚ ଵିରଜଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ନୀଳ, କଣ୍ଟକଶୃଙ୍ଗ, ଶତଶୃଙ୍ଗ, ପର୍ବତ, ପୁଷ୍ପକୋଶ, ପ୍ରଶୈଳ ଏବଂ ବିରଜ — ଏହିମାନେ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

ଵରାହପର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ମଯୂରଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ ଜାରୁଧିଶ୍ଚୈଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଏତ ଉତ୍ତରସଂସ୍ଥିତାଃ

ବରାହ ପର୍ବତ, ମୟୂର ଏବଂ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ରାଜା ଜାରୁଧି — ଏହିମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ତେଷୁ ଶୈଲେଷୁ ଦିଵ୍ଯେଷୁ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ ଅସଂଖ୍ଯାତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିମାନାନି ସହସ୍ରଶଃ

ଏହି ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ ଉପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ହଜାରେ ହଜାର ଅଛି ।

ଏତେଷାଂ ଶୈଲମୁଖ୍ଯାନାମ୍ ଅନ୍ତରେଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସନ୍ତି ଚୈଵାନ୍ତରଦ୍ରୋଣ୍ଯଃ ସରାଂସ୍ଯୁପଵନାନି ଚ

ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅନ୍ତର ଉପତ୍ୟକା, ସରୋବର ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି ।

ଵସନ୍ତି ଦେଵା ମୁନଯଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ଶିଵଭାଵିତାଃ କୃତଵାସାଃ ସପତ୍ନୀକାଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ଏଠାରେ ଦେବତା, ଋଷି ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ନିଜ ଘର ବନାଇ ରହୁଛନ୍ତି ।

ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଦ୍ଯାନାଂ ବିଲ୍ଵଵନେ କକୁଭେ କଶ୍ଯପାଦଯଃ ତଥା ତାଲଵନେ ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରୋରଗାତ୍ମନାମ୍

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିଲ୍ୱବନରେ, କଶ୍ୟପ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏହିପରି ତାଳବନରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ନାଗସ୍ୱରୂପୀମାନେ ବସିଛନ୍ତି ।

ଉଦୁଂବରେ କର୍ଦମସ୍ଯ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ଵିଦ୍ଯାଧରାଣାଂ ସିଦ୍ଧାନାଂ ପୁଣ୍ଯେ ତ୍ଵାମ୍ରଵନେ ଶୁଭେ

ଉଦୁମ୍ବରବନରେ କର୍ଦ୍ଦମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ଅଛନ୍ତି; ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ଆମ୍ବବନରେ ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିଛନ୍ତି ।

ନାଗାନାଂ ସିଦ୍ଧସଂଘାନାଂ ତଥା ନିଂବଵନେ ସ୍ଥିତିଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ କିଂଶୁକଵନେ ତଥା ରୁଦ୍ରଗଣସ୍ଯ ଚ

ନିମ୍ବବନରେ ନାଗ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦଳ ବସିଛନ୍ତି; କିଂଶୁକବନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗଣମାନେ ଅଛନ୍ତି ।

ବୀଜପୂରଵନେ ପୁଣ୍ଯେ ଦେଵାଚାର୍ଯୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ କୌମୁଦେ ତୁ ଵନେ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରମୁଖାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

ପବିତ୍ର ବୀଜପୁରବନରେ ଦେବଗୁରୁ ବସିଛନ୍ତି; କୌମୁଦୀବନରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ଅଛନ୍ତି ।

ସ୍ଥଲପଦ୍ମଵନାନ୍ତସ୍ଥନ୍ଯଗ୍ରୋଧେ ଽଶେଷଭୋଗିନଃ ଶେଷସ୍ତ୍ଵଶେଷଜଗତାଂ ପତିରାସ୍ତେ ଽତିଗର୍ଵିତଃ

ସ୍ଥଳପଦ୍ମବନ ମଧ୍ୟରେ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ସମସ୍ତ ନାଗମାନେ ବସିଛନ୍ତି; ଏଠିରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅଧିପତି ଶେଷ ଗର୍ବିତ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି ।

ସ ଏଵ ଜଗତାଂ କାଲଃ ପାତାଲେ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵିଶ୍ଵଗୁରୋର୍ମୂର୍ତିର୍ ଦିଵ୍ଯଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧଲାଯୁଧଃ

ସେଉଁଥି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର କାଳ ଏବଂ ପାତାଳରେ ଅବସ୍ଥିତ; ସେଉଁଥି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ, ହାଲଧାରୀ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ।

ଶଯନଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସ ହରେଃ କଙ୍କଣଂ ଵିଭୋଃ ଵନେ ପନସଵୃକ୍ଷାଣାଂ ସଶୁକ୍ରା ଦାନଵାଦଯଃ

ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶୟନସ୍ଥଳ; ଏହା ହରିଙ୍କ କଙ୍କଣ ଭିତରେ ଅଛି । ପନସ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ ଦାନବ ଓ ଶୁକ୍ର ଆଦି ଅନ୍ୟମାନେ ବସିଛନ୍ତି ।

କିନ୍ନରୈରୁରଗାଶ୍ଚୈଵ ଵିଶାଖକଵନେ ସ୍ଥିତାଃ ମନୋହରଵନେ ଵୃକ୍ଷାଃ ସର୍ଵକୋଟିସମନ୍ଵିତାଃ

କିନ୍ନର ଓ ନାଗମାନେ ବିଶାଖକବନରେ ବସିଛନ୍ତି; ମନୋହରବନରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗଛ ଥିବା ଦେଖାଯାଏ ।

ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରୋ ଗଣଵରୈଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ସଂତାନକସ୍ଥଲୀମଧ୍ଯେ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ

ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ ହୋଇ ଏଠି ଅବସ୍ଥିତ; ସନ୍ତାନକ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ସ୍ୱୟଂ ଅଛନ୍ତି ।