ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାପି ଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରେ ଦେଵସେଵିତା ଜମ୍ବୂଃ ସଦା ପୁଣ୍ଯଫଲା ସଦା ମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତା

ଦକ୍ଷିଣ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ଜାମୁ ଗଛ ଅଛି, ସେ ଗଛ ସଦା ଶୁଭ ଫଳ ଦେଉଛି ଏବଂ ସଦା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

ସକେତୁର୍ ଦକ୍ଷିଣେ ଦ୍ଵୀପେ ଜମ୍ବୂର୍ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା ଵିପୁଲସ୍ଯାପି ଶୈଲସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମେ ଚ ମହାତ୍ମନଃ

ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱୀପରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜାମୁ ଗଛ ଅଛି; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ବିପୁଳ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଛ ଅଛି।

ସଂଜାତଃ ଶିଖରେ ଽଶ୍ଵତ୍ଥଃ ସ ମହାନ୍ ଚୈତ୍ଯପାଦପଃ ସୁପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯୋତ୍ତରସ୍ଯାପି ଶୃଙ୍ଗେ ଜାତୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ

ଏହାର ଶିଖରରେ ବଡ଼ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ ଉଗିଛି, ଯାହା ପୂଜ୍ୟ ବୃକ୍ଷ; ଉତ୍ତର ଦିଗର ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଉଗିଛି।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ଵିପୁଲସ୍କନ୍ଧୋ ଽନେକଯୋଜନମଣ୍ଡଲଃ ତେଷାଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏଠାରେ ବିପୁଳ ତଣ୍ଡ ଓ ଅନେକ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବଡ଼ ବଟ ଗଛ ଅଛି; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଚାରିଟି ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ବିବରଣୀ କହିବି।

ଅମାନୁଷ୍ଯାଣି ରମ୍ଯାଣି ସର୍ଵକାଲର୍ତୁକାନି ଚ ମନୋହରାଣି ଚତ୍ଵାରି ଦେଵକ୍ରୀଡନକାନି ଚ

ଏଠାରେ ଚାରିଟି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କ୍ରୀଡ଼ାସ୍ଥଳୀ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାଳ ଓ ଋତୁରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ।

ଵନାନି ଵୈ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ନାମତସ୍ତୁ ନିବୋଧତ ପୂର୍ଵେ ଚୈତ୍ରରଥଂ ନାମ ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍

ଚାରି ଦିଗର ବନମାନଙ୍କର ନାମ ଏବେ ଶୁଣ: ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚୈତ୍ରରଥ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ।

ଵୈଭ୍ରାଜଂ ପଶ୍ଚିମେ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ ଉତ୍ତରେ ସଵିତୁର୍ଵନମ୍ ମିତ୍ରେଶ୍ଵରଂ ତୁ ପୂର୍ଵେ ତୁ ଷଷ୍ଠେଶ୍ଵରମ୍ ଅତଃ ପରମ୍

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବୈଭ୍ରାଜ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସବିତୃଙ୍କ ବନ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମିତ୍ରେଶ୍ୱର ଏବଂ ପରେ ଷଷ୍ଠେଶ୍ୱର।

ଵର୍ଯେଶ୍ଵରଂ ପଶ୍ଚିମେ ତୁ ଉତ୍ତରେ ଚାମ୍ରକେଶ୍ଵରମ୍ ମହାସରାଂସି ଚ ତଥା ଚତ୍ଵାରି ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବର୍ଯେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆମ୍ରକେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି । ଏହିପରି, ମହାମୁନିମାନେ, ଚାରିଟି ବଡ଼ ସରୋବର ମଧ୍ୟ ଅଛି ।

ଯତ୍ର କ୍ରୀଡନ୍ତି ମୁନଯଃ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ଅରୁଣୋଦଂ ସରଃ ପୂର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ମାନସଂ ସ୍ମୃତମ୍

ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖେଳନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅରୁଣୋଦ ସର ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସରକୁ ମାନସ ସର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।

ସିତୋଦଂ ପଶ୍ଚିମସରୋ ମହାଭଦ୍ରଂ ତଥୋତ୍ତରମ୍ ଶାଖସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶାଖସ୍ଯ ଚ ପଶ୍ଚିମେ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ସର ହେଉଛି ସିତୋଦ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ସର ହେଉଛି ମହାଭଦ୍ର । ଶାଖାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଦକ୍ଷିଣେ ଅଛି, ଓ ବିଶାଖାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ପଶ୍ଚିମେ ଅଛି ।

ଉତ୍ତରେ ନୈଗମେଯସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯ ଚ ପୂର୍ଵତଃ ଅରୁଣୋଦସ୍ଯ ପୂର୍ଵେଣ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରା ନାମତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ନୈଗମେୟଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କୁମାରଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର । ଅରୁଣୋଦ ସରର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ନାମକ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି ।

ତାଂସ୍ତୁ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ ସିତାନ୍ତଶ୍ ଚ କୁରଣ୍ଡଶ୍ ଚ କୁରରଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, କାରଣ ବିସ୍ତାରରେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ସିତାନ୍ତ, କୁରଣ୍ଡ, କୁରର ଓ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ ।

ଵିକରୋ ମଣିଶୈଲଶ୍ ଚ ଵୃକ୍ଷଵାଂଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ ମହାନୀଲୋ ଽଥ ରୁଚକଃ ସବିନ୍ଦୁର୍ଦର୍ଦୁରସ୍ ତଥା

ବିକର, ମଣିଶୈଳ, ବୃକ୍ଷବନ୍, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ, ମହାନୀଳ, ରୁଚକ, ସବିନ୍ଦୁ ଓ ଦର୍ଦ୍ଦୁର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

ଵେଣୁମାଂଶ୍ ଚ ସମେଘଶ୍ ଚ ନିଷଧୋ ଦେଵପର୍ଵତଃ ଇତ୍ଯେତେ ପର୍ଵତଵରା ହ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯେ ଚ ଗିରଯସ୍ ତଥା

ବେଣୁମାନ୍, ସମେଘ, ନିଷଧ ଓ ଦେବପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି । ଏହାମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼, ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

ପୂର୍ଵେଣ ମନ୍ଦରସ୍ଯୈତେ ସିଦ୍ଧାଵାସା ଉଦାହୃତାଃ ତେଷୁ ତେଷୁ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ ଵନେଷୁ ଚ

ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହିମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିବା ଥାଉଁ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ,

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାରାଯଣସ୍ଯ ଚ ସରସୋ ମାନସସ୍ଯେହ ଦକ୍ଷିଣେନ ମହାଚଲାଃ

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି । ମାନସ ସରର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି ।

ଯେ କୀର୍ତ୍ଯମାନାସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍ ଶୈଲଶ୍ ଚ ଵିଶିରାଶ୍ଚୈଵ ଶିଖରଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି: ଶୈଳ, ବିଶିରା ଓ ଶିଖର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ ।

ଏକଶୃଙ୍ଗୋ ମହାଶୂଲୋ ଗଜଶୈଲଃ ପିଶାଚକଃ ପଞ୍ଚଶୈଲୋ ଽଥ କୈଲାସୋ ହିମଵାଂଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏକଶୃଙ୍ଗ, ମହାଶୂଳ, ଗଜଶୈଳ, ପିଶାଚକ, ପଞ୍ଚଶୈଳ, କୈଳାସ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ହିମବାନ୍ ।

ଇତ୍ଯେତେ ଦେଵଚରିତା ଉତ୍କଟାଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ ତେଷୁ ତେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ

ଏହିମାନେ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ମାନେ । ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ,

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ସ୍ଥାପିତାନି ସୁରୋତ୍ତମୈଃ ଦିଗ୍ଭାଗେ ଦକ୍ଷିଣେ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପଶ୍ଚିମେ ଚ ଵଦାମି ଵଃ

ଦେବମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି । ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି, ଏବେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର କଥା କହୁଛି ।

ଅପରେଣ ସିତୋଦଶ୍ ଚ ସୁରପଶ୍ ଚ ମହାବଲଃ କୁମୁଦୋ ମଧୁମାଂଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯ୍ ଅଞ୍ଜନୋ ମୁକୁଟସ୍ ତଥା

ଏହା ସହିତ, ସିତୋଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁରପ, କୁମୁଦ, ମଧୁମାନ୍, ଅଞ୍ଜନ ଓ ମୁକୁଟ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚ ପାଣ୍ଡୁରଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶିଖରଶ୍ ଚ ଯଃ ପାରିଜାତଶ୍ ଚ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ ଶ୍ରୀଶୃଙ୍ଗଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡୁର, ସହସ୍ରଶିଖର, ପାରିଜାତ, ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଶ୍ରୀଶୃଙ୍ଗ ।

ଇତ୍ଯେତେ ଦେଵଚରିତା ଉତ୍କଟାଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରସମନ୍ଵିତାଃ

ଏହିମାନେ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ମାନେ, ସମସ୍ତେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି ଓ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ର ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠିତ ।

ମହାଭଦ୍ରସ୍ଯ ସରସଶ୍ ଚୋତ୍ତରେ ଚ ମହାବଲାଃ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ କୀର୍ତ୍ଯମାନାଂସ୍ତାନ୍ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯେହ ନିବୋଧତ

ମହାଭଦ୍ର ସରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି, ଶୁଣ ।

ଶଙ୍ଖକୂଟୋ ମହାଶୈଲୋ ଵୃଷଭୋ ହଂସପର୍ଵତଃ ନାଗଶ୍ ଚ କପିଲଶ୍ଚୈଵ ଇନ୍ଦ୍ରଶୈଲଶ୍ ଚ ସାନୁମାନ୍

ଶଂଖକୂଟ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ବୃଷଭ, ହଂସପର୍ବତ, ନାଗ, କପିଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଶୈଳ ସହିତ ତାହାର ଶିଖର ।

ନୀଲଃ କଣ୍ଟକଶୃଙ୍ଗଶ୍ ଚ ଶତଶୃଙ୍ଗଶ୍ ଚ ପର୍ଵତଃ ପୁଷ୍ପକୋଶଃ ପ୍ରଶୈଲଶ୍ ଚ ଵିରଜଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ନୀଳ, କଣ୍ଟକଶୃଙ୍ଗ, ଶତଶୃଙ୍ଗ, ପର୍ବତ, ପୁଷ୍ପକୋଶ, ପ୍ରଶୈଳ ଏବଂ ବିରଜ — ଏହିମାନେ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

ଵରାହପର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ମଯୂରଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ ଜାରୁଧିଶ୍ଚୈଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଏତ ଉତ୍ତରସଂସ୍ଥିତାଃ

ବରାହ ପର୍ବତ, ମୟୂର ଏବଂ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ରାଜା ଜାରୁଧି — ଏହିମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ତେଷୁ ଶୈଲେଷୁ ଦିଵ୍ଯେଷୁ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ ଅସଂଖ୍ଯାତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିମାନାନି ସହସ୍ରଶଃ

ଏହି ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ ଉପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ହଜାରେ ହଜାର ଅଛି ।

ଏତେଷାଂ ଶୈଲମୁଖ୍ଯାନାମ୍ ଅନ୍ତରେଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସନ୍ତି ଚୈଵାନ୍ତରଦ୍ରୋଣ୍ଯଃ ସରାଂସ୍ଯୁପଵନାନି ଚ

ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅନ୍ତର ଉପତ୍ୟକା, ସରୋବର ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି ।