ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ନୀଲଶ୍ ଚ ଵୈଡୂର୍ଯମଯଃ ଶ୍ଵେତଃ ଶୁକ୍ଲୋ ହିରଣ୍ମଯଃ ମଯୂରବର୍ହଵର୍ଣସ୍ତୁ ଶାତକୁଂଭସ୍ ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗଵାନ୍

ଏହି ପର୍ବତ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି, ଧଳା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏବଂ ମୟୂର ପୁଛ ରଙ୍ଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଏହା ତିନିଟି ଶିଖର ଓ ହଳଦିଆ ସୁନାରେ ତିଆରି।

ଏଵଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପୁନଃ ଶୃଣୁ ଗିରୀଶ୍ଵରାନ୍ ମନ୍ଦରୋ ଦେଵକୂଟଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ପର୍ଵତୌ

ଏପରି ଭାବରେ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଗଲା; ଏବେ ମହାପର୍ବତମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ପୁଣି ଶୁଣ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ପର୍ବତ — ମନ୍ଦର ଓ ଦେବକୂଟ।

କୈଲାସୋ ଗନ୍ଧମାଦଶ୍ ଚ ହେମଵାଂଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୌ ପୂର୍ଵତଶ୍ ଚାଯତାଵେତାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ

କୈଳାସ, ଗନ୍ଧମାଦନ ଓ ହେମବାନ୍ ପର୍ବତମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ।

ନିଷଧଃ ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ ଚ ଦ୍ଵାଵେତୌ ଵରପର୍ଵତୌ ଯଥା ପୂର୍ଵୌ ତଥା ଯାମ୍ଯାଵ୍ ଏତୌ ପଶ୍ଚିମତଃ ଶ୍ରିତୌ

ନିଷଧ ଓ ପାରିୟାତ୍ର — ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ; ଯେପରି ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି, ସେପରି ଏହି ଦୁଇଟି ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗୋ ଜାରୁଚିଶ୍ଚୈଵ ଉତ୍ତରୌ ଵରପର୍ଵତୌ ପୂର୍ଵତଶ୍ ଚାଯତାଵେତାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ

ତିନି ଶିଖର ଓ ଜାରୁଚି — ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତର ଦିଗର ମହାପର୍ବତ; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।

ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତାନ୍ ଏତାନ୍ ଅଷ୍ଟାଵାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ ଯୋ ଽସୌ ମେରୁର୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାଂଶୁଃ କନକପର୍ଵତଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହି ଆଠଟିକୁ ସୀମା ପର୍ବତ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏବଂ ମେରୁ ହେଉଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଚ୍ଚ ଓ ସୁନାର ପର୍ବତ।

ତସ୍ଯ ପାଦାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରଶ୍ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ନଗୋତ୍ତମାଃ ଯୈର୍ଵିଷ୍ଟବ୍ଧା ନ ଚଲତି ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀ ମହୀ

ଏହାର ଚାରିଟି ଶିଖର ଚାରି ଦିଗରେ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସାତ ଦ୍ୱୀପର ସହିତ ପୃଥିବୀ ଅଚଳ ଅଟୁଟ ରହିଛି।

ଦଶଯୋଜନସାହସ୍ରମ୍ ଆଯାମସ୍ ତେଷୁ ପଠ୍ଯତେ ପୂର୍ଵେ ତୁ ମନ୍ଦରୋ ନାମ ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନଃ

ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଖରର ଦୀର୍ଘତା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମନ୍ଦର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ଅଛି।

ଵିପୁଲଃ ପଶ୍ଚିମେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚୋତ୍ତରେ ସ୍ମୃତଃ ମହାଵୃକ୍ଷାଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଦ୍ଵୀପକେତଵଃ

ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିପୁଳ ଓ ଉତ୍ତରରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଅଛି; ସେଠାରେ ଚାରିଟି ବଡ଼ ଗଛ ଉଗିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କର ପତାକା ସଦୃଶ।

ମନ୍ଦରସ୍ଯ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗେ ମହାଵୃକ୍ଷଃ ସକେତୁରାଟ୍ ପ୍ରଲମ୍ବଶାଖାଶିଖରଃ କଦମ୍ବଶ୍ ଚୈତ୍ଯପାଦପଃ

ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ବଡ଼ ଗଛ କେତୁରାଟ୍ ଅଛି, ଯାହାର ଶାଖା ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ; ଏଠାରେ କଦମ୍ବ ଗଛ, ପୂଜ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାପି ଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରେ ଦେଵସେଵିତା ଜମ୍ବୂଃ ସଦା ପୁଣ୍ଯଫଲା ସଦା ମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତା

ଦକ୍ଷିଣ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ଜାମୁ ଗଛ ଅଛି, ସେ ଗଛ ସଦା ଶୁଭ ଫଳ ଦେଉଛି ଏବଂ ସଦା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

ସକେତୁର୍ ଦକ୍ଷିଣେ ଦ୍ଵୀପେ ଜମ୍ବୂର୍ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା ଵିପୁଲସ୍ଯାପି ଶୈଲସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମେ ଚ ମହାତ୍ମନଃ

ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱୀପରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜାମୁ ଗଛ ଅଛି; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ବିପୁଳ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଛ ଅଛି।

ସଂଜାତଃ ଶିଖରେ ଽଶ୍ଵତ୍ଥଃ ସ ମହାନ୍ ଚୈତ୍ଯପାଦପଃ ସୁପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯୋତ୍ତରସ୍ଯାପି ଶୃଙ୍ଗେ ଜାତୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ

ଏହାର ଶିଖରରେ ବଡ଼ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ ଉଗିଛି, ଯାହା ପୂଜ୍ୟ ବୃକ୍ଷ; ଉତ୍ତର ଦିଗର ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଉଗିଛି।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ଵିପୁଲସ୍କନ୍ଧୋ ଽନେକଯୋଜନମଣ୍ଡଲଃ ତେଷାଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏଠାରେ ବିପୁଳ ତଣ୍ଡ ଓ ଅନେକ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବଡ଼ ବଟ ଗଛ ଅଛି; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଚାରିଟି ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ବିବରଣୀ କହିବି।

ଅମାନୁଷ୍ଯାଣି ରମ୍ଯାଣି ସର୍ଵକାଲର୍ତୁକାନି ଚ ମନୋହରାଣି ଚତ୍ଵାରି ଦେଵକ୍ରୀଡନକାନି ଚ

ଏଠାରେ ଚାରିଟି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କ୍ରୀଡ଼ାସ୍ଥଳୀ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାଳ ଓ ଋତୁରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ।

ଵନାନି ଵୈ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ନାମତସ୍ତୁ ନିବୋଧତ ପୂର୍ଵେ ଚୈତ୍ରରଥଂ ନାମ ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍

ଚାରି ଦିଗର ବନମାନଙ୍କର ନାମ ଏବେ ଶୁଣ: ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚୈତ୍ରରଥ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ।

ଵୈଭ୍ରାଜଂ ପଶ୍ଚିମେ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ ଉତ୍ତରେ ସଵିତୁର୍ଵନମ୍ ମିତ୍ରେଶ୍ଵରଂ ତୁ ପୂର୍ଵେ ତୁ ଷଷ୍ଠେଶ୍ଵରମ୍ ଅତଃ ପରମ୍

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବୈଭ୍ରାଜ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସବିତୃଙ୍କ ବନ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମିତ୍ରେଶ୍ୱର ଏବଂ ପରେ ଷଷ୍ଠେଶ୍ୱର।

ଵର୍ଯେଶ୍ଵରଂ ପଶ୍ଚିମେ ତୁ ଉତ୍ତରେ ଚାମ୍ରକେଶ୍ଵରମ୍ ମହାସରାଂସି ଚ ତଥା ଚତ୍ଵାରି ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବର୍ଯେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆମ୍ରକେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି । ଏହିପରି, ମହାମୁନିମାନେ, ଚାରିଟି ବଡ଼ ସରୋବର ମଧ୍ୟ ଅଛି ।

ଯତ୍ର କ୍ରୀଡନ୍ତି ମୁନଯଃ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ଅରୁଣୋଦଂ ସରଃ ପୂର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ମାନସଂ ସ୍ମୃତମ୍

ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖେଳନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅରୁଣୋଦ ସର ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସରକୁ ମାନସ ସର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।

ସିତୋଦଂ ପଶ୍ଚିମସରୋ ମହାଭଦ୍ରଂ ତଥୋତ୍ତରମ୍ ଶାଖସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶାଖସ୍ଯ ଚ ପଶ୍ଚିମେ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ସର ହେଉଛି ସିତୋଦ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ସର ହେଉଛି ମହାଭଦ୍ର । ଶାଖାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଦକ୍ଷିଣେ ଅଛି, ଓ ବିଶାଖାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ପଶ୍ଚିମେ ଅଛି ।

ଉତ୍ତରେ ନୈଗମେଯସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯ ଚ ପୂର୍ଵତଃ ଅରୁଣୋଦସ୍ଯ ପୂର୍ଵେଣ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରା ନାମତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ନୈଗମେୟଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କୁମାରଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର । ଅରୁଣୋଦ ସରର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ନାମକ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି ।

ତାଂସ୍ତୁ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ ସିତାନ୍ତଶ୍ ଚ କୁରଣ୍ଡଶ୍ ଚ କୁରରଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, କାରଣ ବିସ୍ତାରରେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ସିତାନ୍ତ, କୁରଣ୍ଡ, କୁରର ଓ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ ।

ଵିକରୋ ମଣିଶୈଲଶ୍ ଚ ଵୃକ୍ଷଵାଂଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ ମହାନୀଲୋ ଽଥ ରୁଚକଃ ସବିନ୍ଦୁର୍ଦର୍ଦୁରସ୍ ତଥା

ବିକର, ମଣିଶୈଳ, ବୃକ୍ଷବନ୍, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ, ମହାନୀଳ, ରୁଚକ, ସବିନ୍ଦୁ ଓ ଦର୍ଦ୍ଦୁର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

ଵେଣୁମାଂଶ୍ ଚ ସମେଘଶ୍ ଚ ନିଷଧୋ ଦେଵପର୍ଵତଃ ଇତ୍ଯେତେ ପର୍ଵତଵରା ହ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯେ ଚ ଗିରଯସ୍ ତଥା

ବେଣୁମାନ୍, ସମେଘ, ନିଷଧ ଓ ଦେବପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି । ଏହାମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼, ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

ପୂର୍ଵେଣ ମନ୍ଦରସ୍ଯୈତେ ସିଦ୍ଧାଵାସା ଉଦାହୃତାଃ ତେଷୁ ତେଷୁ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ ଵନେଷୁ ଚ

ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହିମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିବା ଥାଉଁ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼, ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ,

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାରାଯଣସ୍ଯ ଚ ସରସୋ ମାନସସ୍ଯେହ ଦକ୍ଷିଣେନ ମହାଚଲାଃ

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି । ମାନସ ସରର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି ।

ଯେ କୀର୍ତ୍ଯମାନାସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍ ଶୈଲଶ୍ ଚ ଵିଶିରାଶ୍ଚୈଵ ଶିଖରଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି: ଶୈଳ, ବିଶିରା ଓ ଶିଖର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଅଚଳ ।

ଏକଶୃଙ୍ଗୋ ମହାଶୂଲୋ ଗଜଶୈଲଃ ପିଶାଚକଃ ପଞ୍ଚଶୈଲୋ ଽଥ କୈଲାସୋ ହିମଵାଂଶ୍ଚାଚଲୋତ୍ତମଃ

ଏକଶୃଙ୍ଗ, ମହାଶୂଳ, ଗଜଶୈଳ, ପିଶାଚକ, ପଞ୍ଚଶୈଳ, କୈଳାସ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ହିମବାନ୍ ।

ଇତ୍ଯେତେ ଦେଵଚରିତା ଉତ୍କଟାଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ ତେଷୁ ତେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ

ଏହିମାନେ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ମାନେ । ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ,