ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ହିରଣ୍ମଯାତ୍ପରଂ ଚାପି ଶୃଙ୍ଗୀ ଚୈଵ କୁରୁଃ ସ୍ମୃତଃ ଧନୁଃସଂସ୍ଥେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯେ ଦ୍ଵେ ଵର୍ଷେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ

ହିରଣ୍ମୟ ପରେ ଶୃଙ୍ଗୀ ଓ କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି; ଧନୁଷ ଆକୃତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ବର୍ଷ ଅଛି।

ଦୀର୍ଘାଣି ତତ୍ର ଚତ୍ଵାରି ମଧ୍ଯତସ୍ତଦିଲାଵୃତମ୍ ମେରୋଃ ପଶ୍ଚିମପୂର୍ଵେଣ ଦ୍ଵେ ତୁ ଦୀର୍ଘେତରେ ସ୍ମୃତେ

ସେଠାରେ ଚାରିଟି ଦୀର୍ଘ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବୃତ; ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଆଉ ଦୁଇଟି ଦୀର୍ଘ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।

ଅର୍ଵାକ୍ତୁ ନିଷଧସ୍ଯାଥ ଵେଦ୍ଯର୍ଧଂ ଚୋତ୍ତରଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଵେଦ୍ଯର୍ଧେ ଦକ୍ଷିଣେ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ତ୍ରୀଣି ଚୋତ୍ତରେ

ନିଷଧର ଦକ୍ଷିଣରେ ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧ ବେଦି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏହିପରି ଉତ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ; ଦକ୍ଷିଣ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ତିନିଟି ବର୍ଷ ଅଛି, ଉତ୍ତର ଅର୍ଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ତିନିଟି ବର୍ଷ ଅଛି।

ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ମେରୁମଧ୍ଯମିଲାଵୃତମ୍ ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୁ

ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ମେରୁର ମଧ୍ୟଭାଗ ଇଲାବୃତ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏହା ନୀଳର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧର ଉତ୍ତରରେ ଅଛି।

ଉଦଗାଯତୋ ମହାଶୈଲୋ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରେ ଦ୍ଵେ ଉପରିଷ୍ଟାତ୍ତୁ ଵିସ୍ତୃତଃ

ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମହାଶୈଳ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପର୍ବତ ଉଠିଛି, ଯାହା ଉପରକୁ ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତାରିତ।

ଆଯାମତଶ୍ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ ସହସ୍ରାଣି ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ତସ୍ଯ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପର୍ଵତୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ

ଏହାର ଲମ୍ବ ଚତୁର୍ତ୍ତିଶ ହଜାର ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ପଶ୍ଚିମରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଛି।

ଆଯାମତଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ମାଲ୍ଯଵାନିଵ ଵିସ୍ତୃତଃ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରାତ୍ ସମେନ ତୁ ସମନ୍ତତଃ

ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପରି ଏତେ ଲମ୍ବ ଓ ବିସ୍ତୃତ, ଏହା ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ବ୍ୟାପକତା ସମାନ।

ପ୍ରାଗାଯତାଃ ସୁପର୍ଵାଣଃ ଷଡେତେ ଵର୍ଷପର୍ଵତାଃ ଅଵଗାଢାଶ୍ଚୋଭଯତଃ ସମୁଦ୍ରୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମୌ

ଏହି ଛଅଟି ବର୍ଷପର୍ବତ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଭଲ ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ; ଏମାନଙ୍କର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏମାନେ ଡୁବିଛନ୍ତି।

ହିମପ୍ରାଯସ୍ତୁ ହିମଵାନ୍ ହେମକୂଟସ୍ତୁ ହେମଵାନ୍ ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶୋ ହୈରଣ୍ଯୋ ନିଷଧଃ ସ୍ମୃତଃ

ହିମବାନ୍ ପର୍ବତ ଅଧିକାଂଶ ହିମରେ ଢାକା, ହେମକୂଟା ସୁନାର ଭଳି ଅଛି, ନିଷଧ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ହିରଣ୍ମୟ ଅଟେ।

ଚତୁର୍ଵର୍ଣଃ ସସୌଵର୍ଣୋ ମେରୁଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵାଯତଃ ସ୍ମୃତଃ ଵୃତ୍ତାକୃତିପରୀଣାହଶ୍ ଚତୁରସ୍ରଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ

ଚାରିପଟେ ରଙ୍ଗିନ ଏବଂ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଉଚ୍ଚ ଓ ଚକ୍ରାକାର ଆକୃତିରେ ଥିବା ଏହି ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ସିଧା ଓ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ନୀଲଶ୍ ଚ ଵୈଡୂର୍ଯମଯଃ ଶ୍ଵେତଃ ଶୁକ୍ଲୋ ହିରଣ୍ମଯଃ ମଯୂରବର୍ହଵର୍ଣସ୍ତୁ ଶାତକୁଂଭସ୍ ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗଵାନ୍

ଏହି ପର୍ବତ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି, ଧଳା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏବଂ ମୟୂର ପୁଛ ରଙ୍ଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଏହା ତିନିଟି ଶିଖର ଓ ହଳଦିଆ ସୁନାରେ ତିଆରି।

ଏଵଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପୁନଃ ଶୃଣୁ ଗିରୀଶ୍ଵରାନ୍ ମନ୍ଦରୋ ଦେଵକୂଟଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ପର୍ଵତୌ

ଏପରି ଭାବରେ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଗଲା; ଏବେ ମହାପର୍ବତମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ପୁଣି ଶୁଣ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ପର୍ବତ — ମନ୍ଦର ଓ ଦେବକୂଟ।

କୈଲାସୋ ଗନ୍ଧମାଦଶ୍ ଚ ହେମଵାଂଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୌ ପୂର୍ଵତଶ୍ ଚାଯତାଵେତାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ

କୈଳାସ, ଗନ୍ଧମାଦନ ଓ ହେମବାନ୍ ପର୍ବତମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ।

ନିଷଧଃ ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ ଚ ଦ୍ଵାଵେତୌ ଵରପର୍ଵତୌ ଯଥା ପୂର୍ଵୌ ତଥା ଯାମ୍ଯାଵ୍ ଏତୌ ପଶ୍ଚିମତଃ ଶ୍ରିତୌ

ନିଷଧ ଓ ପାରିୟାତ୍ର — ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ; ଯେପରି ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି, ସେପରି ଏହି ଦୁଇଟି ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗୋ ଜାରୁଚିଶ୍ଚୈଵ ଉତ୍ତରୌ ଵରପର୍ଵତୌ ପୂର୍ଵତଶ୍ ଚାଯତାଵେତାଵ୍ ଅର୍ଣଵାନ୍ତର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ

ତିନି ଶିଖର ଓ ଜାରୁଚି — ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତର ଦିଗର ମହାପର୍ବତ; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।

ମର୍ଯାଦାପର୍ଵତାନ୍ ଏତାନ୍ ଅଷ୍ଟାଵାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ ଯୋ ଽସୌ ମେରୁର୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାଂଶୁଃ କନକପର୍ଵତଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହି ଆଠଟିକୁ ସୀମା ପର୍ବତ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏବଂ ମେରୁ ହେଉଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଚ୍ଚ ଓ ସୁନାର ପର୍ବତ।

ତସ୍ଯ ପାଦାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରଶ୍ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ନଗୋତ୍ତମାଃ ଯୈର୍ଵିଷ୍ଟବ୍ଧା ନ ଚଲତି ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀ ମହୀ

ଏହାର ଚାରିଟି ଶିଖର ଚାରି ଦିଗରେ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସାତ ଦ୍ୱୀପର ସହିତ ପୃଥିବୀ ଅଚଳ ଅଟୁଟ ରହିଛି।

ଦଶଯୋଜନସାହସ୍ରମ୍ ଆଯାମସ୍ ତେଷୁ ପଠ୍ଯତେ ପୂର୍ଵେ ତୁ ମନ୍ଦରୋ ନାମ ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନଃ

ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଖରର ଦୀର୍ଘତା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମନ୍ଦର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ଅଛି।

ଵିପୁଲଃ ପଶ୍ଚିମେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚୋତ୍ତରେ ସ୍ମୃତଃ ମହାଵୃକ୍ଷାଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଦ୍ଵୀପକେତଵଃ

ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିପୁଳ ଓ ଉତ୍ତରରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଅଛି; ସେଠାରେ ଚାରିଟି ବଡ଼ ଗଛ ଉଗିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କର ପତାକା ସଦୃଶ।

ମନ୍ଦରସ୍ଯ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗେ ମହାଵୃକ୍ଷଃ ସକେତୁରାଟ୍ ପ୍ରଲମ୍ବଶାଖାଶିଖରଃ କଦମ୍ବଶ୍ ଚୈତ୍ଯପାଦପଃ

ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ବଡ଼ ଗଛ କେତୁରାଟ୍ ଅଛି, ଯାହାର ଶାଖା ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ; ଏଠାରେ କଦମ୍ବ ଗଛ, ପୂଜ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାପି ଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରେ ଦେଵସେଵିତା ଜମ୍ବୂଃ ସଦା ପୁଣ୍ଯଫଲା ସଦା ମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତା

ଦକ୍ଷିଣ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ଜାମୁ ଗଛ ଅଛି, ସେ ଗଛ ସଦା ଶୁଭ ଫଳ ଦେଉଛି ଏବଂ ସଦା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

ସକେତୁର୍ ଦକ୍ଷିଣେ ଦ୍ଵୀପେ ଜମ୍ବୂର୍ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା ଵିପୁଲସ୍ଯାପି ଶୈଲସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମେ ଚ ମହାତ୍ମନଃ

ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱୀପରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜାମୁ ଗଛ ଅଛି; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ବିପୁଳ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଛ ଅଛି।

ସଂଜାତଃ ଶିଖରେ ଽଶ୍ଵତ୍ଥଃ ସ ମହାନ୍ ଚୈତ୍ଯପାଦପଃ ସୁପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯୋତ୍ତରସ୍ଯାପି ଶୃଙ୍ଗେ ଜାତୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ

ଏହାର ଶିଖରରେ ବଡ଼ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ ଉଗିଛି, ଯାହା ପୂଜ୍ୟ ବୃକ୍ଷ; ଉତ୍ତର ଦିଗର ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଉଗିଛି।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ଵିପୁଲସ୍କନ୍ଧୋ ଽନେକଯୋଜନମଣ୍ଡଲଃ ତେଷାଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏଠାରେ ବିପୁଳ ତଣ୍ଡ ଓ ଅନେକ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବଡ଼ ବଟ ଗଛ ଅଛି; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଚାରିଟି ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ବିବରଣୀ କହିବି।

ଅମାନୁଷ୍ଯାଣି ରମ୍ଯାଣି ସର୍ଵକାଲର୍ତୁକାନି ଚ ମନୋହରାଣି ଚତ୍ଵାରି ଦେଵକ୍ରୀଡନକାନି ଚ

ଏଠାରେ ଚାରିଟି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କ୍ରୀଡ଼ାସ୍ଥଳୀ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାଳ ଓ ଋତୁରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ।

ଵନାନି ଵୈ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ନାମତସ୍ତୁ ନିବୋଧତ ପୂର୍ଵେ ଚୈତ୍ରରଥଂ ନାମ ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍

ଚାରି ଦିଗର ବନମାନଙ୍କର ନାମ ଏବେ ଶୁଣ: ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚୈତ୍ରରଥ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ।

ଵୈଭ୍ରାଜଂ ପଶ୍ଚିମେ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ ଉତ୍ତରେ ସଵିତୁର୍ଵନମ୍ ମିତ୍ରେଶ୍ଵରଂ ତୁ ପୂର୍ଵେ ତୁ ଷଷ୍ଠେଶ୍ଵରମ୍ ଅତଃ ପରମ୍

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବୈଭ୍ରାଜ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସବିତୃଙ୍କ ବନ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମିତ୍ରେଶ୍ୱର ଏବଂ ପରେ ଷଷ୍ଠେଶ୍ୱର।

ଵର୍ଯେଶ୍ଵରଂ ପଶ୍ଚିମେ ତୁ ଉତ୍ତରେ ଚାମ୍ରକେଶ୍ଵରମ୍ ମହାସରାଂସି ଚ ତଥା ଚତ୍ଵାରି ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବର୍ଯେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆମ୍ରକେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି । ଏହିପରି, ମହାମୁନିମାନେ, ଚାରିଟି ବଡ଼ ସରୋବର ମଧ୍ୟ ଅଛି ।

ଯତ୍ର କ୍ରୀଡନ୍ତି ମୁନଯଃ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ଅରୁଣୋଦଂ ସରଃ ପୂର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ମାନସଂ ସ୍ମୃତମ୍

ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖେଳନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅରୁଣୋଦ ସର ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସରକୁ ମାନସ ସର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।