ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵାଯୋଶ୍ଚୈଵ ତୁ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଶର୍ଵାଲଯସମନ୍ତତଃ ତେଷାଂ ତେଷାଂ ଵିମାନେଷୁ ଦିଵ୍ଯେଷୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଚ

ଏହିପରି ଭାବେ ବାୟୁ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ମହଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଶର୍ବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଘେରି ଅଛି; ସେହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଈଶାନ୍ଯାମୀଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରେ ନିତ୍ଯାର୍ଚା ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରୈଶ୍ ଚ ଭଗଵାଞ୍ ଛୈଲାଦିଃ ଶିଷ୍ଯସଂମତଃ

ଈଶାନ୍ୟ ଦିଗରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ତୀର୍ଥରେ ସଦା ପୂଜା ହେଉଛି; ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଦର ପାଉଥିବା ଭଗବାନ ଶୈଳାଦି ବସିଛନ୍ତି।

ସନତ୍କୁମାରଃ ସିଦ୍ଧୈସ୍ତୁ ସୁଖାସୀନଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ସନକଶ୍ ଚ ସନନ୍ଦଶ୍ ଚ ସଦୃଶାଶ୍ ଚ ସହସ୍ରଶଃ

ସନତ୍କୁମାର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛନ୍ତି; ସନକ, ସନନ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କ ପରି ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ।

ଯୋଗଭୂମିଃ କ୍ଵଚିତ୍ତସ୍ମିନ୍ ଭୋଗଭୂମିଃ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ବାଲସୂର୍ଯପ୍ରତୀକାଶଂ ଵିମାନଂ ତତ୍ର ଶୋଭନମ୍

କେଉଁଠି ଯୋଗର ଭୂମି ଅଛି, କେଉଁଠି ଭୋଗର ଭୂମି; ସେଠାରେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ମହଳ ଅଛି, ଯାହା ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଚମକୁଛି।

ଶୈଲାଦିନଃ ଶୁଭଂ ଚାସ୍ତି ତସ୍ମିନ୍ନାସ୍ତେ ଗଣେଶ୍ଵରଃ ଷଣ୍ମୁଖସ୍ଯ ଗଣେଶସ୍ଯ ଗଣାନାଂ ତୁ ସହସ୍ରଶଃ

ସେଠାରେ ଶୁଭ ଶୈଳାଦିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଗଣେଶ ବସିଛନ୍ତି; କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗଣେଶ ଓ ହଜାର ହଜାର ଗଣମାନେ ସହିତ।

ସୁଯଶାଯାଃ ସୁନେତ୍ରାଯାଃ ମାତୄଣାଂ ମଦନସ୍ଯ ଚ ତସ୍ଯ ଜମ୍ବୂନଦୀ ନାମ ମୂଲମାଵେଷ୍ଟ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତା

ସେଠାରେ ସୁୟଶା, ସୁନେତ୍ରା ଏବଂ ମଦନ ମାତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ସ୍ଥାନର ମୂଳରେ ଜମ୍ବୁନଦୀ ନାମକ ନଦୀ ବହୁଛି।

ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷଃ ସୁଶୋଭନଃ ଅତ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ସର୍ଵକାଲଫଲପ୍ରଦଃ

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ଉଚ୍ଚ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଜମ୍ବୁ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ମେରୋଃ ସମନ୍ତାଦ୍ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶୁଭଂ ଵର୍ଷମିଲାଵୃତମ୍ ତତ୍ର ଜମ୍ବୂଫଲାହାରାଃ କେଚିଚ୍ଚାମୃତଭୋଜନାଃ

ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ଘେରି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶୁଭ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ବର୍ଷମିଳା ଗଛରେ ଢାକା; ସେଠାରେ କେହି ଜମ୍ବୁ ଫଳ ଖାନ୍ତି, କେହି ଅମୃତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।

ଜାଂବୂନଦସମପ୍ରଖ୍ଯା ନାନାଵର୍ଣାଶ୍ ଚ ଭୋଗିନଃ ମେରୁପାଦାଶ୍ରିତୋ ଵିପ୍ରା ଦ୍ଵୀପୋ ଽଯଂ ମଧ୍ଯମଃ ଶୁଭଃ

ସେଠାରେ ଜମ୍ବୁନଦା ସୁନା ଭଳି ଅନେକ ରଙ୍ଗର ଭୋଗୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ତଳେ ବସୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଶୁଭ ମଧ୍ୟମ ଦ୍ୱୀପ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ନଵଵର୍ଷାନ୍ଵିତଶ୍ଚୈଵ ନଦୀନଦଗିରୀଶ୍ଵରୈଃ ନଵଵର୍ଷଂ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜଂବୂଦ୍ଵୀପଂ ଯଥାତଥମ୍

ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ନଉଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନଦୀ, ଦେଶ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ନଉଟି ଅଞ୍ଚଳ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ଯୋଜନୈଶ୍ ଚ ନିବୋଧତ

ଏହାର ବିସ୍ତାର, ମଣ୍ଡଳ ଓ ଯୋଜନ ମାପ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।

ଶତମେକଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଯୋଜନାନାଂ ସ ତୁ ସ୍ମୃତଃ ଅନୁ ଦ୍ଵୀପଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦ୍ଵିଗୁଣୋତ୍ତରମ୍

ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରୀକୁ ମାପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ହୋଇ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ପଞ୍ଚାଶତ୍କୋଟିଵିସ୍ତୀର୍ଣା ସସମୁଦ୍ରା ଧରା ସ୍ମୃତା ଦ୍ଵୀପୈଶ୍ ଚ ସପ୍ତଭିର୍ ଯୁକ୍ତା ଲୋକାଲୋକାଵୃତା ଶୁଭା

ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ମିଶି ପଞ୍ଚାଶି କୋଟି ବ୍ୟାପକ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଭୂମି ଲୋକାଲୋକ ପରିବୃତ।

ନୀଲସ୍ତଥୋତ୍ତରେ ମେରୋଃ ଶ୍ଵେତସ୍ତସ୍ଯୋତ୍ତରେ ପୁନଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ତସ୍ଯୋତ୍ତରେ ଵିପ୍ରାସ୍ ତ୍ରଯସ୍ତେ ଵର୍ଷପର୍ଵତାଃ

ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତରେ ନୀଳ ପର୍ବତ ଅଛି, ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ, ପୁଣି ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଶୃଙ୍ଗୀ ପର୍ବତ ଅଛି—ଏହି ତିନିଟି ହେଉଛି ବର୍ଷପର୍ବତ।

ଜଠରୋ ଦେଵକୂଟଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ପର୍ଵତୌ ନିଷଧୋ ଦକ୍ଷିଣେ ମେରୋସ୍ ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଗିରିଃ ହେମକୂଟ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ହିମଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଜଠର ଓ ଦେବକୂଟ ପର୍ବତ ଅଛି; ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣରେ ନିଷଧ ପର୍ବତ, ତାହାର ଦକ୍ଷିଣରେ ହେମକୂଟା ପର୍ବତ ଏବଂ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣରେ ହିମବାନ୍ ପର୍ବତ ଅଛି।

ମେରୋଃ ପଶ୍ଚିମତଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୌ ଦ୍ଵୌ ଧରାଧରୌ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ଗନ୍ଧମାଦଶ୍ ଚ ଦ୍ଵାଵେତାଵୁଦଗାଯତୌ

ମେରୁ ପଶ୍ଚିମରେ ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ଅଛି—ଧରାଧର ଓ ମାଲ୍ୟବାନ୍; ଏଠାରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ।

ଏତେ ପର୍ଵତରାଜାନଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତାଃ ତେଷାମ୍ ଅନ୍ତରଵିଷ୍କମ୍ଭୋ ନଵସାହସ୍ରମେକଶଃ

ଏହି ପର୍ବତମାନେ ପର୍ବତରାଜ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସିଥାନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା ନବ ହଜାର ଯୋଜନ।

ଇଦଂ ହୈମଵତଂ ଵର୍ଷଂ ଭାରତଂ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ହେମକୂଟଂ ପରଂ ତସ୍ମାନ୍ ନାମ୍ନା କିଂପୁରୁଷଂ ସ୍ମୃତମ୍

ହିମବତ୍ ଅଞ୍ଚଳଟି ଭାରତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ହେମକୂଟା ପରେ କିଂପୁରୁଷ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି।

ନୈଷଧଂ ହେମକୂଟାତ୍ତୁ ହରିଵର୍ଷଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ହରିଵର୍ଷାତ୍ପରଂ ଚୈଵ ମେରୋଃ ଶୁଭମିଲାଵୃତମ୍

ହେମକୂଟା ପରେ ନିଷଧ ଅଛି, ଯାହାକୁ ହରିବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ହରିବର୍ଷ ପରେ ମେରୁର ଶୁଭ ଇଲାବୃତ ଅଛି।

ଇଲାଵୃତାତ୍ପରଂ ନୀଲଂ ରମ୍ଯକଂ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ରମ୍ଯାତ୍ପରତରଂ ଶ୍ଵେତଂ ଵିଖ୍ଯାତଂ ତଦ୍ଧିରଣ୍ମଯମ୍

ଇଲାବୃତ ପରେ ନୀଳ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହାକୁ ରମ୍ୟକ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ରମ୍ୟକ ପରେ ଶ୍ୱେତ ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା ହିରଣ୍ମୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ହିରଣ୍ମଯାତ୍ପରଂ ଚାପି ଶୃଙ୍ଗୀ ଚୈଵ କୁରୁଃ ସ୍ମୃତଃ ଧନୁଃସଂସ୍ଥେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯେ ଦ୍ଵେ ଵର୍ଷେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ

ହିରଣ୍ମୟ ପରେ ଶୃଙ୍ଗୀ ଓ କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି; ଧନୁଷ ଆକୃତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ବର୍ଷ ଅଛି।

ଦୀର୍ଘାଣି ତତ୍ର ଚତ୍ଵାରି ମଧ୍ଯତସ୍ତଦିଲାଵୃତମ୍ ମେରୋଃ ପଶ୍ଚିମପୂର୍ଵେଣ ଦ୍ଵେ ତୁ ଦୀର୍ଘେତରେ ସ୍ମୃତେ

ସେଠାରେ ଚାରିଟି ଦୀର୍ଘ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବୃତ; ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଆଉ ଦୁଇଟି ଦୀର୍ଘ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।

ଅର୍ଵାକ୍ତୁ ନିଷଧସ୍ଯାଥ ଵେଦ୍ଯର୍ଧଂ ଚୋତ୍ତରଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଵେଦ୍ଯର୍ଧେ ଦକ୍ଷିଣେ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ତ୍ରୀଣି ଚୋତ୍ତରେ

ନିଷଧର ଦକ୍ଷିଣରେ ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧ ବେଦି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏହିପରି ଉତ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ; ଦକ୍ଷିଣ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ତିନିଟି ବର୍ଷ ଅଛି, ଉତ୍ତର ଅର୍ଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ତିନିଟି ବର୍ଷ ଅଛି।

ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ମେରୁମଧ୍ଯମିଲାଵୃତମ୍ ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୁ

ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ମେରୁର ମଧ୍ୟଭାଗ ଇଲାବୃତ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏହା ନୀଳର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧର ଉତ୍ତରରେ ଅଛି।

ଉଦଗାଯତୋ ମହାଶୈଲୋ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରେ ଦ୍ଵେ ଉପରିଷ୍ଟାତ୍ତୁ ଵିସ୍ତୃତଃ

ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମହାଶୈଳ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପର୍ବତ ଉଠିଛି, ଯାହା ଉପରକୁ ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତାରିତ।

ଆଯାମତଶ୍ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ ସହସ୍ରାଣି ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ତସ୍ଯ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପର୍ଵତୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ

ଏହାର ଲମ୍ବ ଚତୁର୍ତ୍ତିଶ ହଜାର ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ପଶ୍ଚିମରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଛି।

ଆଯାମତଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ମାଲ୍ଯଵାନିଵ ଵିସ୍ତୃତଃ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରାତ୍ ସମେନ ତୁ ସମନ୍ତତଃ

ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପରି ଏତେ ଲମ୍ବ ଓ ବିସ୍ତୃତ, ଏହା ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ବ୍ୟାପକତା ସମାନ।

ପ୍ରାଗାଯତାଃ ସୁପର୍ଵାଣଃ ଷଡେତେ ଵର୍ଷପର୍ଵତାଃ ଅଵଗାଢାଶ୍ଚୋଭଯତଃ ସମୁଦ୍ରୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମୌ

ଏହି ଛଅଟି ବର୍ଷପର୍ବତ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଭଲ ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ; ଏମାନଙ୍କର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏମାନେ ଡୁବିଛନ୍ତି।

ହିମପ୍ରାଯସ୍ତୁ ହିମଵାନ୍ ହେମକୂଟସ୍ତୁ ହେମଵାନ୍ ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶୋ ହୈରଣ୍ଯୋ ନିଷଧଃ ସ୍ମୃତଃ

ହିମବାନ୍ ପର୍ବତ ଅଧିକାଂଶ ହିମରେ ଢାକା, ହେମକୂଟା ସୁନାର ଭଳି ଅଛି, ନିଷଧ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ହିରଣ୍ମୟ ଅଟେ।