ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତେଜସ୍ଵିନୀ ନାମ ପୁରୀ ଆଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ପାଵକସ୍ଯ ତୁ ଅମରାଵତୀସମା ଦିଵ୍ଯା ସର୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତା

ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ତେଜସ୍ବିନୀ ନାମକ ଏକ ନଗରୀ ଅଛି, ଯାହା ଅଗ୍ନିଙ୍କର, ଦେବତାମୟ ଏବଂ ଅମରାବତୀ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଲବ୍ଧ।

ଵୈଵସ୍ଵତୀ ଦକ୍ଷିଣେ ତୁ ଯମସ୍ଯ ଯମିନାଂ ଵରାଃ ଭଵନୈରାଵୃତା ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଜାଂବୂନଦମଯୈଃ ଶୁଭୈଃ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମଙ୍କର ବୈବସ୍ବତୀ ନାମକ ନଗରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଭ୍ର ସୁନାରେ ତିଆରି ଦେବ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା।

ନୈରୃତେ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣା ଚ ତଥା ଶୁଦ୍ଧଵତୀ ଶୁଭା ତାଦୃଶୀ ଗନ୍ଧଵନ୍ତୀ ଚ ଵାଯଵ୍ଯାଂ ଦିଶି ଶୋଭନା

ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ କଳା ରଙ୍ଗର ଶୁଦ୍ଧବତୀ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ନଗରୀ ଅଛି, ଏହିପରି ଗନ୍ଧବତୀ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୋଭାମୟ ନଗରୀ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଛି।

ମହୋଦଯା ଚୋତ୍ତରେ ଚ ଐଶାନ୍ଯାଂ ତୁ ଯଶୋଵତୀ ପର୍ଵତସ୍ଯ ଦିଗନ୍ତେଷୁ ଶୋଭତେ ଦିଵି ସର୍ଵଦା

ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗର ସୀମାନାରେ ମହୋଦୟ ନାମକ ଏକ ମହାନ ନଗର ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବଦା ଆକାଶରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ନିକେତନମ୍ ସର୍ଵଭୋଗଯୁତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦୀର୍ଘିକାଭିର୍ନଗୋତ୍ତମମ୍

ଏହା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ; ସମସ୍ତ ଭୋଗ-ବିଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପବିତ୍ର, ଅନେକ ଝିଲିକ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନଗର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ସିଦ୍ଧୈର୍ଯକ୍ଷୈସ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵୈଃ ତଥାନ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧାକାରୈର୍ ଭୂତସଂଘୈଶ୍ ଚତୁର୍ଵିଧୈଃ

ଏହି ସ୍ଥାନ ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପ୍ରମୁଖ ଋଷି ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆକୃତିର ଚାରି ପ୍ରକାର ଭୂତମାନେ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଗିରେରୁପରି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସନ୍ନିଭମ୍ ସହସ୍ରଭୌମଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଵିମାନଂ ଵାମତଃ ସ୍ଥିତମ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ର ଶୀର୍ଷରେ ଏକ ବିଶାଳ ରତ୍ନମୟ ମହଳ ଅଛି, ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଚମକୁଛି ଏବଂ ହଜାର ଅଟରେ ବିସ୍ତୃତ।

ତସ୍ମିନ୍ମହାଭୁଜଃ ଶର୍ଵଃ ସୋମସୂର୍ଯାଗ୍ନିଲୋଚନଃ ସିଂହାସନେ ମଣିମଯେ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତେ ଷଣ୍ମୁଖେନ ଚ

ସେଠାରେ ମହାବାହୁ ଶର୍ବ, ଯାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି, ମଣିମୟ ସିଂହାସନରେ ଦେବୀ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ସହ ବସିଛନ୍ତି।

ହରେସ୍ତଦର୍ଧଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଵିମାନଂ ତତ୍ର ସୋ ଽପି ଚ ପଦ୍ମରାଗମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପଦ୍ମଜସ୍ଯ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ

ସେଠାରେ ହରିଙ୍କର ମହଳ ଅଛି, ଯାହା ଅର୍ଧ ଆକାରର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନରେ ତିଆରି; ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଦ୍ମଜଙ୍କର ଅତି ଶୋଭାମୟ ମହଳ ଅଛି।

ତସ୍ମିନ୍ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ଯମସ୍ଯ ଚ ସୋମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯାଥ ନିରୃତେଃ ପାଵକସ୍ଯ ଚ

ସେଠାରେ ଶକ୍ର, ଯମ, ସୋମ, ବରୁଣ, ନିରୃତି ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ବିଶାଳ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନଗରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ଵାଯୋଶ୍ଚୈଵ ତୁ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଶର୍ଵାଲଯସମନ୍ତତଃ ତେଷାଂ ତେଷାଂ ଵିମାନେଷୁ ଦିଵ୍ଯେଷୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଚ

ଏହିପରି ଭାବେ ବାୟୁ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ମହଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଶର୍ବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଘେରି ଅଛି; ସେହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଈଶାନ୍ଯାମୀଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରେ ନିତ୍ଯାର୍ଚା ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରୈଶ୍ ଚ ଭଗଵାଞ୍ ଛୈଲାଦିଃ ଶିଷ୍ଯସଂମତଃ

ଈଶାନ୍ୟ ଦିଗରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ତୀର୍ଥରେ ସଦା ପୂଜା ହେଉଛି; ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଦର ପାଉଥିବା ଭଗବାନ ଶୈଳାଦି ବସିଛନ୍ତି।

ସନତ୍କୁମାରଃ ସିଦ୍ଧୈସ୍ତୁ ସୁଖାସୀନଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ସନକଶ୍ ଚ ସନନ୍ଦଶ୍ ଚ ସଦୃଶାଶ୍ ଚ ସହସ୍ରଶଃ

ସନତ୍କୁମାର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛନ୍ତି; ସନକ, ସନନ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କ ପରି ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ।

ଯୋଗଭୂମିଃ କ୍ଵଚିତ୍ତସ୍ମିନ୍ ଭୋଗଭୂମିଃ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ବାଲସୂର୍ଯପ୍ରତୀକାଶଂ ଵିମାନଂ ତତ୍ର ଶୋଭନମ୍

କେଉଁଠି ଯୋଗର ଭୂମି ଅଛି, କେଉଁଠି ଭୋଗର ଭୂମି; ସେଠାରେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ମହଳ ଅଛି, ଯାହା ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଚମକୁଛି।

ଶୈଲାଦିନଃ ଶୁଭଂ ଚାସ୍ତି ତସ୍ମିନ୍ନାସ୍ତେ ଗଣେଶ୍ଵରଃ ଷଣ୍ମୁଖସ୍ଯ ଗଣେଶସ୍ଯ ଗଣାନାଂ ତୁ ସହସ୍ରଶଃ

ସେଠାରେ ଶୁଭ ଶୈଳାଦିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଗଣେଶ ବସିଛନ୍ତି; କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗଣେଶ ଓ ହଜାର ହଜାର ଗଣମାନେ ସହିତ।

ସୁଯଶାଯାଃ ସୁନେତ୍ରାଯାଃ ମାତୄଣାଂ ମଦନସ୍ଯ ଚ ତସ୍ଯ ଜମ୍ବୂନଦୀ ନାମ ମୂଲମାଵେଷ୍ଟ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତା

ସେଠାରେ ସୁୟଶା, ସୁନେତ୍ରା ଏବଂ ମଦନ ମାତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ସ୍ଥାନର ମୂଳରେ ଜମ୍ବୁନଦୀ ନାମକ ନଦୀ ବହୁଛି।

ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷଃ ସୁଶୋଭନଃ ଅତ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ସର୍ଵକାଲଫଲପ୍ରଦଃ

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ଉଚ୍ଚ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଜମ୍ବୁ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ମେରୋଃ ସମନ୍ତାଦ୍ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶୁଭଂ ଵର୍ଷମିଲାଵୃତମ୍ ତତ୍ର ଜମ୍ବୂଫଲାହାରାଃ କେଚିଚ୍ଚାମୃତଭୋଜନାଃ

ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ଘେରି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶୁଭ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ବର୍ଷମିଳା ଗଛରେ ଢାକା; ସେଠାରେ କେହି ଜମ୍ବୁ ଫଳ ଖାନ୍ତି, କେହି ଅମୃତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।

ଜାଂବୂନଦସମପ୍ରଖ୍ଯା ନାନାଵର୍ଣାଶ୍ ଚ ଭୋଗିନଃ ମେରୁପାଦାଶ୍ରିତୋ ଵିପ୍ରା ଦ୍ଵୀପୋ ଽଯଂ ମଧ୍ଯମଃ ଶୁଭଃ

ସେଠାରେ ଜମ୍ବୁନଦା ସୁନା ଭଳି ଅନେକ ରଙ୍ଗର ଭୋଗୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ତଳେ ବସୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଶୁଭ ମଧ୍ୟମ ଦ୍ୱୀପ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ନଵଵର୍ଷାନ୍ଵିତଶ୍ଚୈଵ ନଦୀନଦଗିରୀଶ୍ଵରୈଃ ନଵଵର୍ଷଂ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜଂବୂଦ୍ଵୀପଂ ଯଥାତଥମ୍

ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ନଉଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନଦୀ, ଦେଶ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ନଉଟି ଅଞ୍ଚଳ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ଯୋଜନୈଶ୍ ଚ ନିବୋଧତ

ଏହାର ବିସ୍ତାର, ମଣ୍ଡଳ ଓ ଯୋଜନ ମାପ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।

ଶତମେକଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଯୋଜନାନାଂ ସ ତୁ ସ୍ମୃତଃ ଅନୁ ଦ୍ଵୀପଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦ୍ଵିଗୁଣୋତ୍ତରମ୍

ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରୀକୁ ମାପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ହୋଇ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ପଞ୍ଚାଶତ୍କୋଟିଵିସ୍ତୀର୍ଣା ସସମୁଦ୍ରା ଧରା ସ୍ମୃତା ଦ୍ଵୀପୈଶ୍ ଚ ସପ୍ତଭିର୍ ଯୁକ୍ତା ଲୋକାଲୋକାଵୃତା ଶୁଭା

ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ମିଶି ପଞ୍ଚାଶି କୋଟି ବ୍ୟାପକ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଭୂମି ଲୋକାଲୋକ ପରିବୃତ।

ନୀଲସ୍ତଥୋତ୍ତରେ ମେରୋଃ ଶ୍ଵେତସ୍ତସ୍ଯୋତ୍ତରେ ପୁନଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ତସ୍ଯୋତ୍ତରେ ଵିପ୍ରାସ୍ ତ୍ରଯସ୍ତେ ଵର୍ଷପର୍ଵତାଃ

ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତରେ ନୀଳ ପର୍ବତ ଅଛି, ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ, ପୁଣି ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଶୃଙ୍ଗୀ ପର୍ବତ ଅଛି—ଏହି ତିନିଟି ହେଉଛି ବର୍ଷପର୍ବତ।

ଜଠରୋ ଦେଵକୂଟଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ପର୍ଵତୌ ନିଷଧୋ ଦକ୍ଷିଣେ ମେରୋସ୍ ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଗିରିଃ ହେମକୂଟ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ହିମଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଜଠର ଓ ଦେବକୂଟ ପର୍ବତ ଅଛି; ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣରେ ନିଷଧ ପର୍ବତ, ତାହାର ଦକ୍ଷିଣରେ ହେମକୂଟା ପର୍ବତ ଏବଂ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣରେ ହିମବାନ୍ ପର୍ବତ ଅଛି।

ମେରୋଃ ପଶ୍ଚିମତଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୌ ଦ୍ଵୌ ଧରାଧରୌ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ଗନ୍ଧମାଦଶ୍ ଚ ଦ୍ଵାଵେତାଵୁଦଗାଯତୌ

ମେରୁ ପଶ୍ଚିମରେ ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ଅଛି—ଧରାଧର ଓ ମାଲ୍ୟବାନ୍; ଏଠାରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ।

ଏତେ ପର୍ଵତରାଜାନଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତାଃ ତେଷାମ୍ ଅନ୍ତରଵିଷ୍କମ୍ଭୋ ନଵସାହସ୍ରମେକଶଃ

ଏହି ପର୍ବତମାନେ ପର୍ବତରାଜ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସିଥାନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା ନବ ହଜାର ଯୋଜନ।

ଇଦଂ ହୈମଵତଂ ଵର୍ଷଂ ଭାରତଂ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ହେମକୂଟଂ ପରଂ ତସ୍ମାନ୍ ନାମ୍ନା କିଂପୁରୁଷଂ ସ୍ମୃତମ୍

ହିମବତ୍ ଅଞ୍ଚଳଟି ଭାରତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ହେମକୂଟା ପରେ କିଂପୁରୁଷ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି।

ନୈଷଧଂ ହେମକୂଟାତ୍ତୁ ହରିଵର୍ଷଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ହରିଵର୍ଷାତ୍ପରଂ ଚୈଵ ମେରୋଃ ଶୁଭମିଲାଵୃତମ୍

ହେମକୂଟା ପରେ ନିଷଧ ଅଛି, ଯାହାକୁ ହରିବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ହରିବର୍ଷ ପରେ ମେରୁର ଶୁଭ ଇଲାବୃତ ଅଛି।