ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଋଷଭଂ ପାର୍ଥିଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ପୂଜିତମ୍ ଋଷଭାଦ୍ଭରତୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୀରଃ ପୁତ୍ରଶତାଗ୍ରଜଃ

ସେ ଥିଲେ ଋଷଭ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଋଷଭଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ଭାରତ, ଶତପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରବଳ।

ସୋ ଽଭିଷିଚ୍ଯାଥ ଋଷଭୋ ଭରତଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜିତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯମହୋରଗାନ୍

ପୁଅ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ଋଷଭ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରୂପୀ ବଡ଼ ସାପମାନେକୁ ଜିତି, ଭାରତଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ।

ସର୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି ସ୍ଥାପ୍ଯ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ ନଗ୍ନୋ ଜଟୀ ନିରାହାରଶ୍ ଚୀରୀ ଧ୍ଵାନ୍ତଗତୋ ହି ସଃ

ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରି, ସେ ନଗ୍ନ, ଜଟାଧାରୀ, ଅନ୍ନବିହୀନ, ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ନିରାଶସ୍ତ୍ଯକ୍ତସଂଦେହଃ ଶୈଵମାପ ପରଂ ପଦମ୍ ହିମାଦ୍ରେର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ଵର୍ଷଂ ଭରତାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ସେ ଆଶା ଓ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଶିବଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ସେ ହିମାଲୟର ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଦେଶ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ଭରତସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସୁମତିର୍ନାମ ଧାର୍ମିକଃ

ତେଣୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସେହି ପ୍ରଦେଶକୁ ଭାରତଙ୍କ ନାମରେ 'ଭାରତବର୍ଷ' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଭାରତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମିକ ସୁମତି।

ବଭୂଵ ତସ୍ମିଂସ୍ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଭରତଃ ସଂନ୍ଯଵେଶଯତ୍ ପୁତ୍ରସଂକ୍ରାମିତଶ୍ରୀକୋ ଵନଂ ରାଜା ଵିଵେଶ ସଃ

ତାହାପରେ, ସେ ରାଜ୍ୟରେ ଭରତ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ, ନିଜର ସମ୍ମାନ ଓ ଶ୍ରୀ ସବୁ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ ରାଜା ଅଟଳ ମନେ କରିବା ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତୁ ମେରୁର୍ ନାମ ମହାଗିରିଃ ନାନାରତ୍ନମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥିତିମତାଂ ଵରଃ

ଏହି ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମେରୁ ଅଛି, ଯାହା ନାନା ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଚତୁରଶୀତିସାହସ୍ରମ୍ ଉତ୍ସେଧେନ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଷୋଡଶାଧସ୍ତାଦ୍ ଵିସ୍ତୃତଃ ଷୋଡଶୈଵ ତୁ

ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଚଉରାଶି ହଜାର ମାପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏବଂ ମାଟି ତଳେ ଏହା ଶୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏଁ ଯାଇଛି, ଏହିପରି ଏହାର ପ୍ରସ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶୋଳ ହଜାର ଅଟେ।

ଶରାଵଵତ୍ ସଂସ୍ଥିତତ୍ଵାଦ୍ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିସ୍ତୃତଃ ଵିସ୍ତାରାତ୍ ତ୍ରିଗୁଣଶ୍ ଚାସ୍ଯ ପରିଣାହୋ ଽନୁମଣ୍ଡଲଃ

ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଉଲ୍ଟା କଣ୍ଡା ଭାବରେ ରହିଛି, ତାହାର ଶିଖର ତିରିଶି ହଜାର ମାପରେ ପ୍ରସ୍ତର, ଏବଂ ଏହାର ପରିଧି ଏହାର ପ୍ରସ୍ତର ତିଣିଗୁଣା ଅଟେ।

ହୈମୀକୃତୋ ମହେଶସ୍ଯ ଶୁଭାଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶନେନ ଚ ଧତ୍ତୂରପୁଷ୍ପସଂକାଶଃ ସର୍ଵଦେଵନିକେତନଃ

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଶୁଭ ଦେହ ସ୍ପର୍ଶରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ସୁନାର ଭଳି ହୋଇଯାଇଛି, ଧତୂରା ଫୁଲ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଏହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ।

କ୍ରୀଡାଭୂମିଶ୍ ଚ ଦେଵାନାମ୍ ଅନେକାଶ୍ଚର୍ଯସଂଯୁତଃ ଲକ୍ଷଯୋଜନ ଆଯାମସ୍ ତସ୍ଯୈଵଂ ତୁ ମହାଗିରେଃ

ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଖେଳା କ୍ଷେତ୍ର, ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଲମ୍ବ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତତଃ ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ଯୋଜନାନି କ୍ଷିତେରଧଃ ଶେଷଂ ଚୋପରି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଧରାଯାସ୍ତସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗିଣଃ

ଏହି ପାହାଡ଼ ମାଟି ତଳେ ଶୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏଁ ଯାଇଛି, ଏବଂ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏତିକି ଅଂଶ ଅଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ମୂଲାଯାମପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଵିସ୍ତାରାନ୍ ମୂଲତୋ ଗିରେଃ ଊଚୁର୍ଵିସ୍ତାରମସ୍ଯୈଵ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ମୂଲତୋ ଗିରେଃ

ଏହାର ମୂଳ ଅପରିମିତ ଲମ୍ବର, ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ତଳ ଦିଗର ପ୍ରସ୍ତ ଶିଖରର ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼।

ପୂର୍ଵତଃ ପଦ୍ମରାଗାଭୋ ଦକ୍ଷିଣେ ହେମସନ୍ନିଭଃ ପଶ୍ଚିମେ ନୀଲସଂକାଶ ଉତ୍ତରେ ଵିଦ୍ରୁମପ୍ରଭଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହା ପଦ୍ମରାଗ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଦକ୍ଷିଣରେ ସୁନା ଭଳି, ପଶ୍ଚିମରେ ନୀଳମଣି ଭଳି, ଉତ୍ତରରେ ପୁନି ପାଗଡ଼ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ।

ଅମରାଵତୀ ପୂର୍ଵଭାଗେ ନାନାପ୍ରାସାଦସଂକୁଲା ନାନାଦେଵଗଣୈଃ କୀର୍ଣା ମଣିଜାଲସମାଵୃତା

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅମରାବତୀ ନାମକ ନଗରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ମହଳ ରହିଛି, ନାନା ଦେବତାମାନେ ଥିବା, ଏବଂ ମଣିର ଜାଲିରେ ଢାକା।

ଗୋପୁରୈର୍ଵିଵିଧାକାରୈର୍ ହେମରତ୍ନଵିଭୂଷିତୈଃ ତୋରଣୈର୍ ହେମଚିତ୍ରୈସ୍ତୁ ମଣିକୢପ୍ତୈଃ ପଥି ସ୍ଥିତୈଃ

ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ଭୂଷିତ ଗୋପୁର ଅଛି, ସୁନା ଚିତ୍ର ଓ ମଣିରେ ତିଆରି ତୋରଣ ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ ଶୋଭିତ।

ସଂଲାପାଲାପକୁଶଲୈଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତୈଃ ସ୍ତନଭାରଵିନମ୍ରୈଶ୍ ଚ ମଦଘୂର୍ଣିତଲୋଚନୈଃ

ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଅଧିକ ଷଣ୍ଢା ଦେହର ନାରୀମାନେ ଏବଂ ମଦରେ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା।

ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରୈଃ ସମାକୀର୍ଣା ଚାପ୍ସରୋଭିଃ ସମନ୍ତତଃ ଦୀର୍ଘିକାଭିର୍ଵିଚିତ୍ରାଭିଃ ଫୁଲ୍ଲାମ୍ଭୋରୁହସଂକୁଲୈଃ

ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହଜାର ହଜାର ନାରୀ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦୀର୍ଘିକା ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ହେମସୋପାନସଂଯୁକ୍ତୈର୍ ହେମସୈକତରାଶିଭିଃ ନୀଲୋତ୍ପଲୈଶ୍ଚୋତ୍ପଲୈଶ୍ ଚ ହୈମୈଶ୍ଚାପି ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ

ସୁନାର ସିଢ଼ି, ସୁନାର ବାଲିର ଢେର, ନୀଳ କମଳ ଓ ଅନ୍ୟ କମଳ ଫୁଲ, ଏବଂ ସୁନାର ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।

ଏଵଂଵିଧୈସ୍ତଟାକୈଶ୍ ଚ ନଦୀଭିଶ୍ ଚ ନଦୈର୍ଯୁତା ଵିରାଜତେ ପୁରୀ ଶୁଭ୍ରା ତଯାସୌ ପର୍ଵତଃ ଶୁଭଃ

ଏପରି ପୋଖରୀ, ନଦୀ ଓ ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେଇ ଶୁଭ୍ର ନଗରୀ ଚମକୁଛି, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ଅଧିକ ମହିମାଶାଳୀ।

ତେଜସ୍ଵିନୀ ନାମ ପୁରୀ ଆଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ପାଵକସ୍ଯ ତୁ ଅମରାଵତୀସମା ଦିଵ୍ଯା ସର୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତା

ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ତେଜସ୍ବିନୀ ନାମକ ଏକ ନଗରୀ ଅଛି, ଯାହା ଅଗ୍ନିଙ୍କର, ଦେବତାମୟ ଏବଂ ଅମରାବତୀ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଲବ୍ଧ।

ଵୈଵସ୍ଵତୀ ଦକ୍ଷିଣେ ତୁ ଯମସ୍ଯ ଯମିନାଂ ଵରାଃ ଭଵନୈରାଵୃତା ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଜାଂବୂନଦମଯୈଃ ଶୁଭୈଃ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମଙ୍କର ବୈବସ୍ବତୀ ନାମକ ନଗରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଭ୍ର ସୁନାରେ ତିଆରି ଦେବ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା।

ନୈରୃତେ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣା ଚ ତଥା ଶୁଦ୍ଧଵତୀ ଶୁଭା ତାଦୃଶୀ ଗନ୍ଧଵନ୍ତୀ ଚ ଵାଯଵ୍ଯାଂ ଦିଶି ଶୋଭନା

ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ କଳା ରଙ୍ଗର ଶୁଦ୍ଧବତୀ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ନଗରୀ ଅଛି, ଏହିପରି ଗନ୍ଧବତୀ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୋଭାମୟ ନଗରୀ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଛି।

ମହୋଦଯା ଚୋତ୍ତରେ ଚ ଐଶାନ୍ଯାଂ ତୁ ଯଶୋଵତୀ ପର୍ଵତସ୍ଯ ଦିଗନ୍ତେଷୁ ଶୋଭତେ ଦିଵି ସର୍ଵଦା

ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗର ସୀମାନାରେ ମହୋଦୟ ନାମକ ଏକ ମହାନ ନଗର ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବଦା ଆକାଶରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ନିକେତନମ୍ ସର୍ଵଭୋଗଯୁତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦୀର୍ଘିକାଭିର୍ନଗୋତ୍ତମମ୍

ଏହା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ; ସମସ୍ତ ଭୋଗ-ବିଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପବିତ୍ର, ଅନେକ ଝିଲିକ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନଗର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ସିଦ୍ଧୈର୍ଯକ୍ଷୈସ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵୈଃ ତଥାନ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧାକାରୈର୍ ଭୂତସଂଘୈଶ୍ ଚତୁର୍ଵିଧୈଃ

ଏହି ସ୍ଥାନ ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପ୍ରମୁଖ ଋଷି ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆକୃତିର ଚାରି ପ୍ରକାର ଭୂତମାନେ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଗିରେରୁପରି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସନ୍ନିଭମ୍ ସହସ୍ରଭୌମଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଵିମାନଂ ଵାମତଃ ସ୍ଥିତମ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ର ଶୀର୍ଷରେ ଏକ ବିଶାଳ ରତ୍ନମୟ ମହଳ ଅଛି, ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଚମକୁଛି ଏବଂ ହଜାର ଅଟରେ ବିସ୍ତୃତ।

ତସ୍ମିନ୍ମହାଭୁଜଃ ଶର୍ଵଃ ସୋମସୂର୍ଯାଗ୍ନିଲୋଚନଃ ସିଂହାସନେ ମଣିମଯେ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତେ ଷଣ୍ମୁଖେନ ଚ

ସେଠାରେ ମହାବାହୁ ଶର୍ବ, ଯାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି, ମଣିମୟ ସିଂହାସନରେ ଦେବୀ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ସହ ବସିଛନ୍ତି।

ହରେସ୍ତଦର୍ଧଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଵିମାନଂ ତତ୍ର ସୋ ଽପି ଚ ପଦ୍ମରାଗମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପଦ୍ମଜସ୍ଯ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ

ସେଠାରେ ହରିଙ୍କର ମହଳ ଅଛି, ଯାହା ଅର୍ଧ ଆକାରର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନରେ ତିଆରି; ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଦ୍ମଜଙ୍କର ଅତି ଶୋଭାମୟ ମହଳ ଅଛି।