ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵର୍ଷଂ ମାଲ୍ଯଵତଂ ଚାପି ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ଗନ୍ଧମାଦନଵର୍ଷଂ ତୁ କେତୁମାଲାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍

ମାଲ୍ୟବତ ପ୍ରଦେଶ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଗନ୍ଧମାଦନ ପ୍ରଦେଶ କେତୁମାଳାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଇତ୍ଯେତାନି ମହାନ୍ତୀହ ନଵ ଵର୍ଷାଣି ଭାଗଶଃ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରସ୍ତେଷୁ ଵର୍ଷେଷୁ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାନଭିଷିଚ୍ଯ ଵୈ

ଏଭଳି ଏହି ନଉଟି ବଡ଼ ପ୍ରଦେଶ ଭାଗଭାଗରେ ବଣ୍ଟାଯାଇଥିଲା; ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଦେଶରେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ।

ଯଥାକ୍ରମଂ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତତସ୍ତୁ ତପସି ସ୍ଥିତଃ ତପସା ଭାଵିତଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତସ୍ତ୍ଵଭୂତ୍

ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସବୁ କାମ କରି, ପରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗି ରହିଲେ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲିନ ହେଲେ।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ ଛିଵଧ୍ଯାନରତସ୍ ତ୍ଵଭୂତ୍ ଯାନି କିଂପୁରୁଷାଦ୍ଯାନି ଵର୍ଷାଣ୍ଯଷ୍ଟୌ ଶୁଭାନି ଚ

ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲିନ ହେବା ପରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲାଗି ରହିଲେ; କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି ଏହି ଆଠଟି ଶୁଭ ପ୍ରଦେଶ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି।

ତେଷାଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ ସିଦ୍ଧିଃ ସୁଖପ୍ରାଯା ହ୍ଯଯତ୍ନତଃ ଵିପର୍ଯଯୋ ନ ତେଷ୍ଵସ୍ତି ଜରାମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ନ ଚ

ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ସହଜରେ ଏବଂ ଅସ୍ତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଆନ୍ତି; ସେମାନେ ବିପରୀତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତିନାହିଁ, ବୟସ୍ ବା ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ନ ତେଷ୍ଵାସ୍ତାଂ ନୋତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯମାଃ ନ ତେଷ୍ଵସ୍ତି ଯୁଗାଵସ୍ଥା କ୍ଷେତ୍ରେଷ୍ଵଷ୍ଟସୁ ସର୍ଵତଃ

ସେଠାରେ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ ନାହିଁ, ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ-ମଧ୍ୟମ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରଦେଶରେ କୌଣସି ଯୁଗର ବିଭାଜନ ନାହିଁ।

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରେ ମୃତାଶ୍ଚୈଵ ଜଙ୍ଗମାଃ ସ୍ଥାଵରାସ୍ ତଥା ଭକ୍ତାଃ ପ୍ରାସଂଗିକାଶ୍ଚାପି ତେଷୁ କ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ଯାନ୍ତି ତେ

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ଭକ୍ତ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ, ସେମାନେ ସେହି ପ୍ରଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ତେଷାଂ ହିତାଯ ରୁଦ୍ରେଣ ଚାଷ୍ଟକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିନିର୍ମିତମ୍ ତତ୍ର ତେଷାଂ ମହାଦେଵଃ ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ କୁରୁତେ ସଦା

ସେମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ରୁଦ୍ର ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରଦେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ମହାଦେବ ସବୁବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଦି ମହାଦେଵମ୍ ଅଷ୍ଟକ୍ଷେତ୍ରନିଵାସିନଃ ସୁଖିନଃ ସର୍ଵଦା ତେଷାଂ ସ ଏଵେହ ପରା ଗତିଃ

ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରଦେଶର ଲୋକମାନେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ସବୁବେଳେ ସୁଖୀ ରହନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ।

ନାଭେର୍ନିସର୍ଗଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ହିମାଙ୍କେ ଽସ୍ମିନ୍ନିବୋଧତ ନାଭିସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ପୁତ୍ରଂ ମେରୁଦେଵ୍ଯାଂ ମହାମତିଃ

ଏବେ ମୁଁ ନାଭିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ; ନାଭି, ଯିଏ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ମେରୁଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ଋଷଭଂ ପାର୍ଥିଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ପୂଜିତମ୍ ଋଷଭାଦ୍ଭରତୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୀରଃ ପୁତ୍ରଶତାଗ୍ରଜଃ

ସେ ଥିଲେ ଋଷଭ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଋଷଭଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ଭାରତ, ଶତପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରବଳ।

ସୋ ଽଭିଷିଚ୍ଯାଥ ଋଷଭୋ ଭରତଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜିତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯମହୋରଗାନ୍

ପୁଅ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ଋଷଭ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରୂପୀ ବଡ଼ ସାପମାନେକୁ ଜିତି, ଭାରତଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ।

ସର୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି ସ୍ଥାପ୍ଯ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ ନଗ୍ନୋ ଜଟୀ ନିରାହାରଶ୍ ଚୀରୀ ଧ୍ଵାନ୍ତଗତୋ ହି ସଃ

ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରି, ସେ ନଗ୍ନ, ଜଟାଧାରୀ, ଅନ୍ନବିହୀନ, ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ନିରାଶସ୍ତ୍ଯକ୍ତସଂଦେହଃ ଶୈଵମାପ ପରଂ ପଦମ୍ ହିମାଦ୍ରେର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ଵର୍ଷଂ ଭରତାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ସେ ଆଶା ଓ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଶିବଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ସେ ହିମାଲୟର ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଦେଶ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ଭରତସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସୁମତିର୍ନାମ ଧାର୍ମିକଃ

ତେଣୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସେହି ପ୍ରଦେଶକୁ ଭାରତଙ୍କ ନାମରେ 'ଭାରତବର୍ଷ' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଭାରତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମିକ ସୁମତି।

ବଭୂଵ ତସ୍ମିଂସ୍ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଭରତଃ ସଂନ୍ଯଵେଶଯତ୍ ପୁତ୍ରସଂକ୍ରାମିତଶ୍ରୀକୋ ଵନଂ ରାଜା ଵିଵେଶ ସଃ

ତାହାପରେ, ସେ ରାଜ୍ୟରେ ଭରତ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ, ନିଜର ସମ୍ମାନ ଓ ଶ୍ରୀ ସବୁ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ ରାଜା ଅଟଳ ମନେ କରିବା ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତୁ ମେରୁର୍ ନାମ ମହାଗିରିଃ ନାନାରତ୍ନମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥିତିମତାଂ ଵରଃ

ଏହି ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମେରୁ ଅଛି, ଯାହା ନାନା ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଚତୁରଶୀତିସାହସ୍ରମ୍ ଉତ୍ସେଧେନ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଷୋଡଶାଧସ୍ତାଦ୍ ଵିସ୍ତୃତଃ ଷୋଡଶୈଵ ତୁ

ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଚଉରାଶି ହଜାର ମାପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏବଂ ମାଟି ତଳେ ଏହା ଶୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏଁ ଯାଇଛି, ଏହିପରି ଏହାର ପ୍ରସ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶୋଳ ହଜାର ଅଟେ।

ଶରାଵଵତ୍ ସଂସ୍ଥିତତ୍ଵାଦ୍ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିସ୍ତୃତଃ ଵିସ୍ତାରାତ୍ ତ୍ରିଗୁଣଶ୍ ଚାସ୍ଯ ପରିଣାହୋ ଽନୁମଣ୍ଡଲଃ

ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଉଲ୍ଟା କଣ୍ଡା ଭାବରେ ରହିଛି, ତାହାର ଶିଖର ତିରିଶି ହଜାର ମାପରେ ପ୍ରସ୍ତର, ଏବଂ ଏହାର ପରିଧି ଏହାର ପ୍ରସ୍ତର ତିଣିଗୁଣା ଅଟେ।

ହୈମୀକୃତୋ ମହେଶସ୍ଯ ଶୁଭାଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶନେନ ଚ ଧତ୍ତୂରପୁଷ୍ପସଂକାଶଃ ସର୍ଵଦେଵନିକେତନଃ

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଶୁଭ ଦେହ ସ୍ପର୍ଶରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ସୁନାର ଭଳି ହୋଇଯାଇଛି, ଧତୂରା ଫୁଲ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଏହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ।

କ୍ରୀଡାଭୂମିଶ୍ ଚ ଦେଵାନାମ୍ ଅନେକାଶ୍ଚର୍ଯସଂଯୁତଃ ଲକ୍ଷଯୋଜନ ଆଯାମସ୍ ତସ୍ଯୈଵଂ ତୁ ମହାଗିରେଃ

ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଖେଳା କ୍ଷେତ୍ର, ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଲମ୍ବ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତତଃ ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ଯୋଜନାନି କ୍ଷିତେରଧଃ ଶେଷଂ ଚୋପରି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଧରାଯାସ୍ତସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗିଣଃ

ଏହି ପାହାଡ଼ ମାଟି ତଳେ ଶୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏଁ ଯାଇଛି, ଏବଂ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏତିକି ଅଂଶ ଅଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ମୂଲାଯାମପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଵିସ୍ତାରାନ୍ ମୂଲତୋ ଗିରେଃ ଊଚୁର୍ଵିସ୍ତାରମସ୍ଯୈଵ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ମୂଲତୋ ଗିରେଃ

ଏହାର ମୂଳ ଅପରିମିତ ଲମ୍ବର, ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ତଳ ଦିଗର ପ୍ରସ୍ତ ଶିଖରର ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼।

ପୂର୍ଵତଃ ପଦ୍ମରାଗାଭୋ ଦକ୍ଷିଣେ ହେମସନ୍ନିଭଃ ପଶ୍ଚିମେ ନୀଲସଂକାଶ ଉତ୍ତରେ ଵିଦ୍ରୁମପ୍ରଭଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହା ପଦ୍ମରାଗ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଦକ୍ଷିଣରେ ସୁନା ଭଳି, ପଶ୍ଚିମରେ ନୀଳମଣି ଭଳି, ଉତ୍ତରରେ ପୁନି ପାଗଡ଼ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ।

ଅମରାଵତୀ ପୂର୍ଵଭାଗେ ନାନାପ୍ରାସାଦସଂକୁଲା ନାନାଦେଵଗଣୈଃ କୀର୍ଣା ମଣିଜାଲସମାଵୃତା

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅମରାବତୀ ନାମକ ନଗରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ମହଳ ରହିଛି, ନାନା ଦେବତାମାନେ ଥିବା, ଏବଂ ମଣିର ଜାଲିରେ ଢାକା।

ଗୋପୁରୈର୍ଵିଵିଧାକାରୈର୍ ହେମରତ୍ନଵିଭୂଷିତୈଃ ତୋରଣୈର୍ ହେମଚିତ୍ରୈସ୍ତୁ ମଣିକୢପ୍ତୈଃ ପଥି ସ୍ଥିତୈଃ

ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ଭୂଷିତ ଗୋପୁର ଅଛି, ସୁନା ଚିତ୍ର ଓ ମଣିରେ ତିଆରି ତୋରଣ ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ ଶୋଭିତ।

ସଂଲାପାଲାପକୁଶଲୈଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତୈଃ ସ୍ତନଭାରଵିନମ୍ରୈଶ୍ ଚ ମଦଘୂର୍ଣିତଲୋଚନୈଃ

ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଅଧିକ ଷଣ୍ଢା ଦେହର ନାରୀମାନେ ଏବଂ ମଦରେ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା।

ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରୈଃ ସମାକୀର୍ଣା ଚାପ୍ସରୋଭିଃ ସମନ୍ତତଃ ଦୀର୍ଘିକାଭିର୍ଵିଚିତ୍ରାଭିଃ ଫୁଲ୍ଲାମ୍ଭୋରୁହସଂକୁଲୈଃ

ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହଜାର ହଜାର ନାରୀ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦୀର୍ଘିକା ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ହେମସୋପାନସଂଯୁକ୍ତୈର୍ ହେମସୈକତରାଶିଭିଃ ନୀଲୋତ୍ପଲୈଶ୍ଚୋତ୍ପଲୈଶ୍ ଚ ହୈମୈଶ୍ଚାପି ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ

ସୁନାର ସିଢ଼ି, ସୁନାର ବାଲିର ଢେର, ନୀଳ କମଳ ଓ ଅନ୍ୟ କମଳ ଫୁଲ, ଏବଂ ସୁନାର ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।