ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପ୍ରଜାପତେଶ୍ ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭାଵାମୃତସୁଖୋତ୍କଟାଃ

ପ୍ରଜାପତି ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିର ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ।

ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଦାଯାଦଂ କାମ୍ଯପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍ ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋ ଽଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ଵୈ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଂ ନୃପଃ

କାମ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରଧାନ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ, ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।

ସୋ ଽତୀଵ ଭଵଭକ୍ତଶ୍ ଚ ତପସ୍ଵୀ ତରୁଣଃ ସଦା ଭଵାର୍ଚନରତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗୋମାନ୍ଧୀମାନ୍ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ

ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସଦା ଯୁବକ, ତପସ୍ୱୀ, ଭବଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ଏବଂ ଶ୍ରୀମାନ୍; ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ ଗୋମାନ୍, ଧୀମାନ୍ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ବଭୂଵୁସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତିସମା ନଵ ସର୍ଵେ ମାହେଶ୍ଵରାଶ୍ଚୈଵ ମହାଦେଵପରାଯଣାଃ

ତାଙ୍କର ନଅ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତି ସମାନ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିବେଦିତ।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ନାଭିର୍ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ ତସ୍ଯ କିଂପୁରୁଷୋ ଽନୁଜଃ ହରିଵର୍ଷସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଥୋ ଵୈ ତ୍ଵିଲାଵୃତଃ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପୁଅ ନାମ ଥିଲା ନାଭି; ତାଙ୍କ ପରେ ଅନୁଜ କିମ୍ପୁରୁଷ, ତୃତୀୟ ହରିବର୍ଷ, ଚତୁର୍ଥ ଇଳାବୃତ।

ରମ୍ଯସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମସ୍ ତତ୍ର ହିରଣ୍ମାନ୍ ଷଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ କୁରୁସ୍ତୁ ସପ୍ତମସ୍ତେଷାଂ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟମଃ ସ୍ମୃତଃ

ପଞ୍ଚମ ଥିଲେ ରମ୍ୟ, ଷଷ୍ଠ ହିରଣ୍ମାନ୍, ସପ୍ତମ କୁରୁ, ଅଷ୍ଟମ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ।

ନଵମଃ କେତୁମାଲସ୍ତୁ ତେଷାଂ ଦେଶାନ୍ନିବୋଧତ ନାଭେସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣଂ ଵର୍ଷଂ ହେମାଖ୍ଯଂ ତୁ ପିତା ଦଦୌ

ନବମ କେତୁମାଳ; ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ଦେଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ନାଭିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ହେମ ନାମକ ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।

ହେମକୂଟଂ ତୁ ଯଦ୍ଵର୍ଷଂ ଦଦୌ କିଂପୁରୁଷାଯ ସଃ ନୈଷଧଂ ଯତ୍ସ୍ମୃତଂ ଵର୍ଷଂ ହରଯେ ତତ୍ପିତା ଦଦୌ

ସେ ହେମକୁଟ ପ୍ରଦେଶ କିମ୍ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ବାପା ହରିଙ୍କୁ ନୈଷଧ ପ୍ରଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।

ଇଲାଵୃତାଯ ପ୍ରଦଦୌ ମେରୁର୍ଯତ୍ର ତୁ ମଧ୍ଯମଃ ନୀଲାଚଲାଶ୍ରିତଂ ଵର୍ଷଂ ରମ୍ଯାଯ ପ୍ରଦଦୌ ପିତା

ଏଲାବୃତ ପ୍ରଦେଶ, ଯେଉଁଠାରେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ସେଠି ଏବଂ ନୀଳାଚଳ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଥିବା ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଦେଶଟି ପିତା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେଇଥିଲେ।

ଶ୍ଵେତଂ ଯଦୁତ୍ତରଂ ତସ୍ମାତ୍ ପିତ୍ରା ଦତ୍ତଂ ହିରଣ୍ମତେ ଯଦୁତ୍ତରଂ ଶୃଙ୍ଗଵର୍ଷଂ ପିତା ତତ୍କୁରଵେ ଦଦୌ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିବା ଶ୍ୱେତ ପ୍ରଦେଶ ପିତା ହିରଣ୍ୟମୟଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଉତ୍ତର ଶୃଙ୍ଗବର୍ଷ ପିତା କୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ଵର୍ଷଂ ମାଲ୍ଯଵତଂ ଚାପି ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ଗନ୍ଧମାଦନଵର୍ଷଂ ତୁ କେତୁମାଲାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍

ମାଲ୍ୟବତ ପ୍ରଦେଶ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଗନ୍ଧମାଦନ ପ୍ରଦେଶ କେତୁମାଳାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଇତ୍ଯେତାନି ମହାନ୍ତୀହ ନଵ ଵର୍ଷାଣି ଭାଗଶଃ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରସ୍ତେଷୁ ଵର୍ଷେଷୁ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାନଭିଷିଚ୍ଯ ଵୈ

ଏଭଳି ଏହି ନଉଟି ବଡ଼ ପ୍ରଦେଶ ଭାଗଭାଗରେ ବଣ୍ଟାଯାଇଥିଲା; ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଦେଶରେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ।

ଯଥାକ୍ରମଂ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତତସ୍ତୁ ତପସି ସ୍ଥିତଃ ତପସା ଭାଵିତଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତସ୍ତ୍ଵଭୂତ୍

ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସବୁ କାମ କରି, ପରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗି ରହିଲେ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲିନ ହେଲେ।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ ଛିଵଧ୍ଯାନରତସ୍ ତ୍ଵଭୂତ୍ ଯାନି କିଂପୁରୁଷାଦ୍ଯାନି ଵର୍ଷାଣ୍ଯଷ୍ଟୌ ଶୁଭାନି ଚ

ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲିନ ହେବା ପରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲାଗି ରହିଲେ; କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି ଏହି ଆଠଟି ଶୁଭ ପ୍ରଦେଶ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି।

ତେଷାଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ ସିଦ୍ଧିଃ ସୁଖପ୍ରାଯା ହ୍ଯଯତ୍ନତଃ ଵିପର୍ଯଯୋ ନ ତେଷ୍ଵସ୍ତି ଜରାମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ନ ଚ

ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ସହଜରେ ଏବଂ ଅସ୍ତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଆନ୍ତି; ସେମାନେ ବିପରୀତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତିନାହିଁ, ବୟସ୍ ବା ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ନ ତେଷ୍ଵାସ୍ତାଂ ନୋତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯମାଃ ନ ତେଷ୍ଵସ୍ତି ଯୁଗାଵସ୍ଥା କ୍ଷେତ୍ରେଷ୍ଵଷ୍ଟସୁ ସର୍ଵତଃ

ସେଠାରେ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ ନାହିଁ, ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ-ମଧ୍ୟମ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରଦେଶରେ କୌଣସି ଯୁଗର ବିଭାଜନ ନାହିଁ।

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରେ ମୃତାଶ୍ଚୈଵ ଜଙ୍ଗମାଃ ସ୍ଥାଵରାସ୍ ତଥା ଭକ୍ତାଃ ପ୍ରାସଂଗିକାଶ୍ଚାପି ତେଷୁ କ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ଯାନ୍ତି ତେ

ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ଭକ୍ତ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ, ସେମାନେ ସେହି ପ୍ରଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ତେଷାଂ ହିତାଯ ରୁଦ୍ରେଣ ଚାଷ୍ଟକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିନିର୍ମିତମ୍ ତତ୍ର ତେଷାଂ ମହାଦେଵଃ ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ କୁରୁତେ ସଦା

ସେମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ରୁଦ୍ର ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରଦେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ମହାଦେବ ସବୁବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଦି ମହାଦେଵମ୍ ଅଷ୍ଟକ୍ଷେତ୍ରନିଵାସିନଃ ସୁଖିନଃ ସର୍ଵଦା ତେଷାଂ ସ ଏଵେହ ପରା ଗତିଃ

ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରଦେଶର ଲୋକମାନେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ସବୁବେଳେ ସୁଖୀ ରହନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ।

ନାଭେର୍ନିସର୍ଗଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ହିମାଙ୍କେ ଽସ୍ମିନ୍ନିବୋଧତ ନାଭିସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ପୁତ୍ରଂ ମେରୁଦେଵ୍ଯାଂ ମହାମତିଃ

ଏବେ ମୁଁ ନାଭିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ; ନାଭି, ଯିଏ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ମେରୁଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ଋଷଭଂ ପାର୍ଥିଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ପୂଜିତମ୍ ଋଷଭାଦ୍ଭରତୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୀରଃ ପୁତ୍ରଶତାଗ୍ରଜଃ

ସେ ଥିଲେ ଋଷଭ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଋଷଭଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ଭାରତ, ଶତପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରବଳ।

ସୋ ଽଭିଷିଚ୍ଯାଥ ଋଷଭୋ ଭରତଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜିତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯମହୋରଗାନ୍

ପୁଅ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ଋଷଭ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରୂପୀ ବଡ଼ ସାପମାନେକୁ ଜିତି, ଭାରତଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ।

ସର୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି ସ୍ଥାପ୍ଯ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ ନଗ୍ନୋ ଜଟୀ ନିରାହାରଶ୍ ଚୀରୀ ଧ୍ଵାନ୍ତଗତୋ ହି ସଃ

ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରି, ସେ ନଗ୍ନ, ଜଟାଧାରୀ, ଅନ୍ନବିହୀନ, ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ନିରାଶସ୍ତ୍ଯକ୍ତସଂଦେହଃ ଶୈଵମାପ ପରଂ ପଦମ୍ ହିମାଦ୍ରେର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ଵର୍ଷଂ ଭରତାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ସେ ଆଶା ଓ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଶିବଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ସେ ହିମାଲୟର ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଦେଶ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ଭରତସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସୁମତିର୍ନାମ ଧାର୍ମିକଃ

ତେଣୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସେହି ପ୍ରଦେଶକୁ ଭାରତଙ୍କ ନାମରେ 'ଭାରତବର୍ଷ' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଭାରତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମିକ ସୁମତି।

ବଭୂଵ ତସ୍ମିଂସ୍ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଭରତଃ ସଂନ୍ଯଵେଶଯତ୍ ପୁତ୍ରସଂକ୍ରାମିତଶ୍ରୀକୋ ଵନଂ ରାଜା ଵିଵେଶ ସଃ

ତାହାପରେ, ସେ ରାଜ୍ୟରେ ଭରତ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ, ନିଜର ସମ୍ମାନ ଓ ଶ୍ରୀ ସବୁ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ ରାଜା ଅଟଳ ମନେ କରିବା ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତୁ ମେରୁର୍ ନାମ ମହାଗିରିଃ ନାନାରତ୍ନମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈଃ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥିତିମତାଂ ଵରଃ

ଏହି ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମେରୁ ଅଛି, ଯାହା ନାନା ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଚତୁରଶୀତିସାହସ୍ରମ୍ ଉତ୍ସେଧେନ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଷୋଡଶାଧସ୍ତାଦ୍ ଵିସ୍ତୃତଃ ଷୋଡଶୈଵ ତୁ

ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଚଉରାଶି ହଜାର ମାପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏବଂ ମାଟି ତଳେ ଏହା ଶୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏଁ ଯାଇଛି, ଏହିପରି ଏହାର ପ୍ରସ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶୋଳ ହଜାର ଅଟେ।

ଶରାଵଵତ୍ ସଂସ୍ଥିତତ୍ଵାଦ୍ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିସ୍ତୃତଃ ଵିସ୍ତାରାତ୍ ତ୍ରିଗୁଣଶ୍ ଚାସ୍ଯ ପରିଣାହୋ ଽନୁମଣ୍ଡଲଃ

ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଉଲ୍ଟା କଣ୍ଡା ଭାବରେ ରହିଛି, ତାହାର ଶିଖର ତିରିଶି ହଜାର ମାପରେ ପ୍ରସ୍ତର, ଏବଂ ଏହାର ପରିଧି ଏହାର ପ୍ରସ୍ତର ତିଣିଗୁଣା ଅଟେ।