ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ମହାଦ୍ରୁମସ୍ଯ ନାମ୍ନା ତୁ ସପ୍ତମଂ ତନ୍ମହାଦ୍ରୁମମ୍ ତେଷାଂ ତୁ ନାମଭିସ୍ତାନି ସପ୍ତ ଵର୍ଷାଣି ତତ୍ର ଵୈ

ସପ୍ତମ ଦେଶ 'ମହାଦ୍ରୁମ' ମହାଦ୍ରୁମଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି । ଏହି ସପ୍ତ ଦେଶ ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ ।

କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରା ଦ୍ଯୁତିମତସ୍ତୁ ଵୈ କୁଶଲୋ ମନୁଗଶ୍ଚୋଷ୍ଣଃ ପୀଵରଶ୍ଚାନ୍ଧକାରକଃ

କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ — କୁଶଳ, ମନୁଗ, ଉଷ୍ଣ, ପୀବର, ଅନ୍ଧକାରକ ।

ମୁନିଶ୍ଚ ଦୁନ୍ଦୁଭିଶ୍ଚୈଵ ସୁତା ଦ୍ଯୁତିମତସ୍ତୁ ଵୈ ତେଷାଂ ସ୍ଵନାମଭିର୍ ଦେଶାଃ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପାଶ୍ରଯାଃ ଶୁଭାଃ

ମୁନି ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ । କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ଶୁଭ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି ।

କୁଶଲଦେଶଃ କୁଶଲେ ମନୁଗସ୍ଯ ମନୋନୁଗଃ ଉଷ୍ଣସ୍ଯୋଷ୍ଣଃ ସ୍ମୃତୋ ଦେଶଃ ପୀଵରଃ ପୀଵରସ୍ଯ ଚ

କୁଶଳଙ୍କ ଦେଶକୁ 'କୁଶଳ', ମନୁଗଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ମନୋନୁଗ', ଉଷ୍ଣଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଉଷ୍ଣ', ପୀବରଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ପୀବର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅନ୍ଧକାରସ୍ଯ କଥିତୋ ଦେଶୋ ନାମ୍ନାନ୍ଧକାରକଃ ମୁନେର୍ଦେଶୋ ମୁନିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦୁନ୍ଦୁଭେର୍ ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ସ୍ମୃତଃ

ଅନ୍ଧକାରକଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଅନ୍ଧକାରକ', ମୁନିଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ମୁନି', ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଦୁନ୍ଦୁଭି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଏତେ ଜନପଦାଃ ସପ୍ତ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେଷୁ ଭାସ୍ଵରାଃ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତଃ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ସପ୍ତ ଚାସନ୍ମହୌଜସଃ

ଏହି ସପ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜନପଦ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ଅଛନ୍ତି । କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସପ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନପଦ ଅଛନ୍ତି ।

ଉଦ୍ଭିଦୋ ଵେଣୁମାଂଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵୈରଥୋ ଲଵଣୋ ଧୃତିଃ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଭାକରଶ୍ଚାପି ସପ୍ତମଃ କପିଲଃ ସ୍ମୃତଃ

ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ, ଦ୍ୱୈରଥ, ଲବଣ, ଧୃତି, ପ୍ରଭାକର (ଷଷ୍ଠ), ଏବଂ ସପ୍ତମ କପିଳ — ଏହିମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ ।

ଉଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵେଣୁମଣ୍ଡଲମ୍ ତୃତୀଯଂ ଦ୍ଵୈରଥଂ ଚୈଵ ଚତୁର୍ଥଂ ଲଵଣଂ ସ୍ମୃତମ୍

ପ୍ରଥମ ଦେଶ 'ଉଦ୍ଭିଦ', ଦ୍ୱିତୀୟ 'ବେଣୁମଣ୍ଡଳ', ତୃତୀୟ 'ଦ୍ୱୈରଥ', ଚତୁର୍ଥ 'ଲବଣ' ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ପଞ୍ଚମଂ ଧୃତିମତ୍ ଷଷ୍ଠଂ ପ୍ରଭାକରମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ସପ୍ତମଂ କପିଲଂ ନାମ କପିଲସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ପଞ୍ଚମ 'ଧୃତିମତ', ଷଷ୍ଠ 'ପ୍ରଭାକର' ଅପୂର୍ବ, ସପ୍ତମ 'କପିଳ' ନାମରେ କପିଳଙ୍କ ଦେଶ ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ଶାଲ୍ମଲସ୍ଯେଶ୍ଵରାଃ ସପ୍ତ ସୁତାସ୍ତେ ଵୈ ଵପୁଷ୍ମତଃ ଶ୍ଵେତଶ୍ ଚ ହରିତଶ୍ଚୈଵ ଜୀମୂତୋ ରୋହିତସ୍ ତଥା

ଶାଲ୍ମଳଦ୍ୱୀପର ସତ୍ତାଧିକାରୀ ସପ୍ତଜନ ବପୁଷ୍ମତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ; ସେମାନେ ହେଲେ ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜୀମୂତ, ରୋହିତ,

ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ମାନସଶ୍ଚୈଵ ସୁପ୍ରଭଃ ସପ୍ତମସ୍ ତଥା ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ଦେଶଃ ଶ୍ଵେତସ୍ତୁ ହରିତସ୍ଯ ଚ ହାରିତଃ

ଏହି ସପ୍ତଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ ଏବଂ ସପ୍ତମ ସୁପ୍ରଭ ଥିଲେ; ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଦେଶ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ, ହାରିତ ଦେଶ ହରିତଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା।

ଜୀମୂତସ୍ଯ ଚ ଜୀମୂତୋ ରୋହିତସ୍ଯ ଚ ରୋହିତଃ ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ଵୈଦ୍ଯୁତସ୍ଯାପି ମାନସସ୍ଯ ଚ ମାନସଃ

ଜୀମୂତଙ୍କ ଦେଶ ଜୀମୂତଙ୍କୁ, ରୋହିତଙ୍କ ଦେଶ ରୋହିତଙ୍କୁ, ବୈଦ୍ୟୁତଙ୍କ ଦେଶ ବୈଦ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଏବଂ ମାନସଙ୍କ ଦେଶ ମାନସଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା।

ସୁପ୍ରଭଃ ସୁପ୍ରଭସ୍ଯାପି ସପ୍ତ ଵୈ ଦେଶଲାଞ୍ଛକାଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପାଦନନ୍ତରମ୍

ସୁପ୍ରଭଙ୍କ ଦେଶ ସୁପ୍ରଭଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା; ଏଭଳି ସପ୍ତ ଦେଶ ନିଜନାମରେ ପରିଚିତ। ଏବେ ମୁଁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ପରେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ କହିବି।

ସପ୍ତ ମେଧାତିଥେଃ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରା ନୃପାଃ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶାନ୍ତଭଯସ୍ତେଷାଂ ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ତାନି ଵୈ

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ସତ୍ତାଧିକାରୀ ସପ୍ତ ରାଜା ମେଧାତିଥିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ ଶାନ୍ତଭୟ, ଏହି ସପ୍ତ ଦେଶ ତାଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛାନ୍ତଭଯାଚ୍ଚୈଵ ଶିଶିରସ୍ତୁ ସୁଖୋଦଯଃ ଆନନ୍ଦଶ୍ ଚ ଶିଵଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷେମକଶ୍ ଚ ଧ୍ରୁଵସ୍ ତଥା

ଶାନ୍ତଭୟଙ୍କ ପରେ ଶିଶିର, ସୁଖୋଦୟ, ଆନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ ଏବଂ ଧ୍ରୁବ ଥିଲେ।

ତାନି ତେଷାଂ ତୁ ନାମାନି ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ଭାଗଶଃ ନିଵେଶିତାନି ତୈସ୍ତାନି ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ

ଏହି ସପ୍ତ ଦେଶର ନାମ ଏମିତି, ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ।

ମେଧାତିଥେସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୈସ୍ତୈଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପନିଵାସିଭିଃ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଯୁତାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତତ୍ର ନିଵେଶିତାଃ

ମେଧାତିଥିଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ବାସିନ୍ଦାମାନେ, ଏଠାରେ ଜନସମୁଦାୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଥିଲେ।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିଵର୍ଷେଷୁ ଶାକଦ୍ଵୀପାନ୍ତିକେଷୁ ଵୈ ଜ୍ଞେଯଃ ପଞ୍ଚସୁ ଧର୍ମୋ ଵୈ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗଶଃ

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଓ ଶାକଦ୍ୱୀପ ସମୀପର ଦେଶମାନେ, ଏଠାରେ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଧର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଭେଦରେ ପରିଚିତ।

ସୁଖମାଯୁଃ ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ବଲଂ ଧର୍ମୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ପଞ୍ଚସ୍ଵେତେଷୁ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵସାଧାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍

ଏହି ପଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଆନନ୍ଦ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ନିଜ ରୂପ, ବଳ ଓ ଧର୍ମ ବିଦ୍ୟମାନ।

ରୁଦ୍ରାର୍ଚନରତା ନିତ୍ଯଂ ମହେଶ୍ଵରପରାଯଣାଃ ଅନ୍ଯେ ଚ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପେ ପ୍ରଜାତାଶ୍ ଚ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରାଃ

ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ସଦା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିବେଦିତ; ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଜନମାନେ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିପତି।

ପ୍ରଜାପତେଶ୍ ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭାଵାମୃତସୁଖୋତ୍କଟାଃ

ପ୍ରଜାପତି ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିର ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ।

ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଦାଯାଦଂ କାମ୍ଯପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍ ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋ ଽଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ଵୈ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଂ ନୃପଃ

କାମ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରଧାନ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ, ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।

ସୋ ଽତୀଵ ଭଵଭକ୍ତଶ୍ ଚ ତପସ୍ଵୀ ତରୁଣଃ ସଦା ଭଵାର୍ଚନରତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗୋମାନ୍ଧୀମାନ୍ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ

ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସଦା ଯୁବକ, ତପସ୍ୱୀ, ଭବଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ଏବଂ ଶ୍ରୀମାନ୍; ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ ଗୋମାନ୍, ଧୀମାନ୍ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ବଭୂଵୁସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତିସମା ନଵ ସର୍ଵେ ମାହେଶ୍ଵରାଶ୍ଚୈଵ ମହାଦେଵପରାଯଣାଃ

ତାଙ୍କର ନଅ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତି ସମାନ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିବେଦିତ।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ନାଭିର୍ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ ତସ୍ଯ କିଂପୁରୁଷୋ ଽନୁଜଃ ହରିଵର୍ଷସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଥୋ ଵୈ ତ୍ଵିଲାଵୃତଃ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପୁଅ ନାମ ଥିଲା ନାଭି; ତାଙ୍କ ପରେ ଅନୁଜ କିମ୍ପୁରୁଷ, ତୃତୀୟ ହରିବର୍ଷ, ଚତୁର୍ଥ ଇଳାବୃତ।

ରମ୍ଯସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମସ୍ ତତ୍ର ହିରଣ୍ମାନ୍ ଷଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ କୁରୁସ୍ତୁ ସପ୍ତମସ୍ତେଷାଂ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟମଃ ସ୍ମୃତଃ

ପଞ୍ଚମ ଥିଲେ ରମ୍ୟ, ଷଷ୍ଠ ହିରଣ୍ମାନ୍, ସପ୍ତମ କୁରୁ, ଅଷ୍ଟମ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ।

ନଵମଃ କେତୁମାଲସ୍ତୁ ତେଷାଂ ଦେଶାନ୍ନିବୋଧତ ନାଭେସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣଂ ଵର୍ଷଂ ହେମାଖ୍ଯଂ ତୁ ପିତା ଦଦୌ

ନବମ କେତୁମାଳ; ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ଦେଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ନାଭିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ହେମ ନାମକ ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।

ହେମକୂଟଂ ତୁ ଯଦ୍ଵର୍ଷଂ ଦଦୌ କିଂପୁରୁଷାଯ ସଃ ନୈଷଧଂ ଯତ୍ସ୍ମୃତଂ ଵର୍ଷଂ ହରଯେ ତତ୍ପିତା ଦଦୌ

ସେ ହେମକୁଟ ପ୍ରଦେଶ କିମ୍ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ବାପା ହରିଙ୍କୁ ନୈଷଧ ପ୍ରଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।

ଇଲାଵୃତାଯ ପ୍ରଦଦୌ ମେରୁର୍ଯତ୍ର ତୁ ମଧ୍ଯମଃ ନୀଲାଚଲାଶ୍ରିତଂ ଵର୍ଷଂ ରମ୍ଯାଯ ପ୍ରଦଦୌ ପିତା

ଏଲାବୃତ ପ୍ରଦେଶ, ଯେଉଁଠାରେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ସେଠି ଏବଂ ନୀଳାଚଳ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଥିବା ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଦେଶଟି ପିତା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେଇଥିଲେ।