ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଂ ଚକ୍ରେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଂ ସୁମହାବଲମ୍ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଶ୍ଚାପି ତେନ ମେଧାତିଥିଃ କୃତଃ

ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ; ଏବଂ ମେଧାତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ।

ଶାଲ୍ମଲେଶ୍ ଚ ଵପୁଷ୍ମନ୍ତଂ ରାଜାନମଭିଷିକ୍ତଵାନ୍ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତଂ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ରାଜାନଂ କୃତଵାନ୍ନୃପଃ

ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ଶାଲ୍ମଳଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ । କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ରାଜା ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ କରିଥିଲେ ।

ଦ୍ଯୁତିମନ୍ତଂ ଚ ରାଜାନଂ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେ ସମାଦିଶତ୍ ଶାକଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଂ ଚାପି ହଵ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରିଯଵ୍ରତଃ

କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ରାଜା ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ହବ୍ୟଙ୍କୁ ଭି ଅଧିପତି କରିଥିଲେ ।

ପୁଷ୍କରାଧିପତିଂ ଚକ୍ରେ ସଵନଂ ଚାପି ସୁଵ୍ରତାଃ ପୁଷ୍କରେ ସଵନସ୍ଯାପି ମହାଵୀତଃ ସୁତୋ ଽଭଵତ୍

ସୁନିଶ୍ଚିତ ବ୍ରତ ରହୁଥିବା ସବନଙ୍କୁ ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି କରିଥିଲେ । ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ସବନଙ୍କ ପୁଅ ମହାବୀତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।

ଧାତକୀ ଚୈଵ ଦ୍ଵାଵେତୌ ପୁତ୍ରୌ ପୁତ୍ରଵତାଂ ଵରୌ ମହାଵୀତଂ ସ୍ମୃତଂ ଵର୍ଷଂ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ମହାତ୍ମନଃ

ଧାତକୀ ଓ ମହାବୀତ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଥିଲେ । ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ 'ମହାବୀତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ନାମ୍ନା ତୁ ଧାତକେଶ୍ଚୈଵ ଧାତକୀଖଣ୍ଡମୁଚ୍ଯତେ ହଵ୍ଯୋ ଽପ୍ଯଜନଯତ୍ ପୁତ୍ରାଞ୍ ଛାକଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ

ଧାତକୀଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ 'ଧାତକୀଖଣ୍ଡ' କୁହାଯାଏ । ଶାକଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ।

ଜଲଦଂ ଚ କୁମାରଂ ଚ ସୁକୁମାରଂ ମଣୀଚକମ୍ କୁସୁମୋତ୍ତରମୋଦାକୀ ସପ୍ତମସ୍ତୁ ମହାଦ୍ରୁମଃ

ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ମଣୀଚକ, କୁସୁମୋତ୍ତର, ମୋଦାକ ଓ ସପ୍ତମ ମହାଦ୍ରୁମ — ଏହି ସପ୍ତଜନ ହବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ।

ଅଲଦଂ ଜଲଦସ୍ଯାଥ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଥମମୁଚ୍ଯତେ କୁମାରସ୍ଯ ତୁ କୌମାରଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍

ଜଳଦଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଦେଶକୁ 'ଅଲଦ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । କୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଶକୁ 'କୌମାର' ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ସୁକୁମାରଂ ତୃତୀଯଂ ତୁ ସୁକୁମାରସ୍ଯ କୀର୍ତ୍ଯତେ ମଣୀଚକଂ ଚତୁର୍ଥଂ ତୁ ମାଣୀଚକମିହୋଚ୍ଯତେ

ତୃତୀୟ ଦେଶ 'ସୁକୁମାର' ସୁକୁମାରଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି । ଚତୁର୍ଥ ଦେଶ 'ମଣୀଚକ' ଏଠାରେ ମଣୀଚକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

କୁସୁମୋତ୍ତରସ୍ଯ ଵୈ ଵର୍ଷଂ ପଞ୍ଚମଂ କୁସୁମୋତ୍ତରମ୍ ମୋଦକଂ ଚାପି ମୋଦାକେର୍ ଵର୍ଷଂ ଷଷ୍ଠଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ପଞ୍ଚମ ଦେଶ 'କୁସୁମୋତ୍ତର' କୁସୁମୋତ୍ତରଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି । ମୋଦାକଙ୍କ ଦେଶ ଛଅଟିଏ, ତାହାକୁ 'ମୋଦାକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ମହାଦ୍ରୁମସ୍ଯ ନାମ୍ନା ତୁ ସପ୍ତମଂ ତନ୍ମହାଦ୍ରୁମମ୍ ତେଷାଂ ତୁ ନାମଭିସ୍ତାନି ସପ୍ତ ଵର୍ଷାଣି ତତ୍ର ଵୈ

ସପ୍ତମ ଦେଶ 'ମହାଦ୍ରୁମ' ମହାଦ୍ରୁମଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି । ଏହି ସପ୍ତ ଦେଶ ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ ।

କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରା ଦ୍ଯୁତିମତସ୍ତୁ ଵୈ କୁଶଲୋ ମନୁଗଶ୍ଚୋଷ୍ଣଃ ପୀଵରଶ୍ଚାନ୍ଧକାରକଃ

କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ — କୁଶଳ, ମନୁଗ, ଉଷ୍ଣ, ପୀବର, ଅନ୍ଧକାରକ ।

ମୁନିଶ୍ଚ ଦୁନ୍ଦୁଭିଶ୍ଚୈଵ ସୁତା ଦ୍ଯୁତିମତସ୍ତୁ ଵୈ ତେଷାଂ ସ୍ଵନାମଭିର୍ ଦେଶାଃ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପାଶ୍ରଯାଃ ଶୁଭାଃ

ମୁନି ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ । କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ଶୁଭ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି ।

କୁଶଲଦେଶଃ କୁଶଲେ ମନୁଗସ୍ଯ ମନୋନୁଗଃ ଉଷ୍ଣସ୍ଯୋଷ୍ଣଃ ସ୍ମୃତୋ ଦେଶଃ ପୀଵରଃ ପୀଵରସ୍ଯ ଚ

କୁଶଳଙ୍କ ଦେଶକୁ 'କୁଶଳ', ମନୁଗଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ମନୋନୁଗ', ଉଷ୍ଣଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଉଷ୍ଣ', ପୀବରଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ପୀବର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅନ୍ଧକାରସ୍ଯ କଥିତୋ ଦେଶୋ ନାମ୍ନାନ୍ଧକାରକଃ ମୁନେର୍ଦେଶୋ ମୁନିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦୁନ୍ଦୁଭେର୍ ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ସ୍ମୃତଃ

ଅନ୍ଧକାରକଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଅନ୍ଧକାରକ', ମୁନିଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ମୁନି', ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଦୁନ୍ଦୁଭି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଏତେ ଜନପଦାଃ ସପ୍ତ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେଷୁ ଭାସ୍ଵରାଃ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତଃ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ସପ୍ତ ଚାସନ୍ମହୌଜସଃ

ଏହି ସପ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜନପଦ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ଅଛନ୍ତି । କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସପ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନପଦ ଅଛନ୍ତି ।

ଉଦ୍ଭିଦୋ ଵେଣୁମାଂଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵୈରଥୋ ଲଵଣୋ ଧୃତିଃ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଭାକରଶ୍ଚାପି ସପ୍ତମଃ କପିଲଃ ସ୍ମୃତଃ

ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ, ଦ୍ୱୈରଥ, ଲବଣ, ଧୃତି, ପ୍ରଭାକର (ଷଷ୍ଠ), ଏବଂ ସପ୍ତମ କପିଳ — ଏହିମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ ।

ଉଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵେଣୁମଣ୍ଡଲମ୍ ତୃତୀଯଂ ଦ୍ଵୈରଥଂ ଚୈଵ ଚତୁର୍ଥଂ ଲଵଣଂ ସ୍ମୃତମ୍

ପ୍ରଥମ ଦେଶ 'ଉଦ୍ଭିଦ', ଦ୍ୱିତୀୟ 'ବେଣୁମଣ୍ଡଳ', ତୃତୀୟ 'ଦ୍ୱୈରଥ', ଚତୁର୍ଥ 'ଲବଣ' ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ପଞ୍ଚମଂ ଧୃତିମତ୍ ଷଷ୍ଠଂ ପ୍ରଭାକରମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ସପ୍ତମଂ କପିଲଂ ନାମ କପିଲସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ପଞ୍ଚମ 'ଧୃତିମତ', ଷଷ୍ଠ 'ପ୍ରଭାକର' ଅପୂର୍ବ, ସପ୍ତମ 'କପିଳ' ନାମରେ କପିଳଙ୍କ ଦେଶ ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ଶାଲ୍ମଲସ୍ଯେଶ୍ଵରାଃ ସପ୍ତ ସୁତାସ୍ତେ ଵୈ ଵପୁଷ୍ମତଃ ଶ୍ଵେତଶ୍ ଚ ହରିତଶ୍ଚୈଵ ଜୀମୂତୋ ରୋହିତସ୍ ତଥା

ଶାଲ୍ମଳଦ୍ୱୀପର ସତ୍ତାଧିକାରୀ ସପ୍ତଜନ ବପୁଷ୍ମତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ; ସେମାନେ ହେଲେ ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜୀମୂତ, ରୋହିତ,

ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ମାନସଶ୍ଚୈଵ ସୁପ୍ରଭଃ ସପ୍ତମସ୍ ତଥା ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ଦେଶଃ ଶ୍ଵେତସ୍ତୁ ହରିତସ୍ଯ ଚ ହାରିତଃ

ଏହି ସପ୍ତଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ ଏବଂ ସପ୍ତମ ସୁପ୍ରଭ ଥିଲେ; ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଦେଶ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ, ହାରିତ ଦେଶ ହରିତଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା।

ଜୀମୂତସ୍ଯ ଚ ଜୀମୂତୋ ରୋହିତସ୍ଯ ଚ ରୋହିତଃ ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ଵୈଦ୍ଯୁତସ୍ଯାପି ମାନସସ୍ଯ ଚ ମାନସଃ

ଜୀମୂତଙ୍କ ଦେଶ ଜୀମୂତଙ୍କୁ, ରୋହିତଙ୍କ ଦେଶ ରୋହିତଙ୍କୁ, ବୈଦ୍ୟୁତଙ୍କ ଦେଶ ବୈଦ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଏବଂ ମାନସଙ୍କ ଦେଶ ମାନସଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା।

ସୁପ୍ରଭଃ ସୁପ୍ରଭସ୍ଯାପି ସପ୍ତ ଵୈ ଦେଶଲାଞ୍ଛକାଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପାଦନନ୍ତରମ୍

ସୁପ୍ରଭଙ୍କ ଦେଶ ସୁପ୍ରଭଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା; ଏଭଳି ସପ୍ତ ଦେଶ ନିଜନାମରେ ପରିଚିତ। ଏବେ ମୁଁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ପରେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ କହିବି।

ସପ୍ତ ମେଧାତିଥେଃ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରା ନୃପାଃ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶାନ୍ତଭଯସ୍ତେଷାଂ ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ତାନି ଵୈ

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ସତ୍ତାଧିକାରୀ ସପ୍ତ ରାଜା ମେଧାତିଥିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ ଶାନ୍ତଭୟ, ଏହି ସପ୍ତ ଦେଶ ତାଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛାନ୍ତଭଯାଚ୍ଚୈଵ ଶିଶିରସ୍ତୁ ସୁଖୋଦଯଃ ଆନନ୍ଦଶ୍ ଚ ଶିଵଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷେମକଶ୍ ଚ ଧ୍ରୁଵସ୍ ତଥା

ଶାନ୍ତଭୟଙ୍କ ପରେ ଶିଶିର, ସୁଖୋଦୟ, ଆନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ ଏବଂ ଧ୍ରୁବ ଥିଲେ।

ତାନି ତେଷାଂ ତୁ ନାମାନି ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ଭାଗଶଃ ନିଵେଶିତାନି ତୈସ୍ତାନି ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ

ଏହି ସପ୍ତ ଦେଶର ନାମ ଏମିତି, ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ।

ମେଧାତିଥେସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୈସ୍ତୈଃ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପନିଵାସିଭିଃ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଯୁତାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତତ୍ର ନିଵେଶିତାଃ

ମେଧାତିଥିଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ବାସିନ୍ଦାମାନେ, ଏଠାରେ ଜନସମୁଦାୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଥିଲେ।

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପାଦିଵର୍ଷେଷୁ ଶାକଦ୍ଵୀପାନ୍ତିକେଷୁ ଵୈ ଜ୍ଞେଯଃ ପଞ୍ଚସୁ ଧର୍ମୋ ଵୈ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗଶଃ

ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଓ ଶାକଦ୍ୱୀପ ସମୀପର ଦେଶମାନେ, ଏଠାରେ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଧର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଭେଦରେ ପରିଚିତ।

ସୁଖମାଯୁଃ ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ବଲଂ ଧର୍ମୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ପଞ୍ଚସ୍ଵେତେଷୁ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵସାଧାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍

ଏହି ପଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଆନନ୍ଦ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ନିଜ ରୂପ, ବଳ ଓ ଧର୍ମ ବିଦ୍ୟମାନ।