ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସୁଷେଣା ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ଯଜନ୍ତେ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍

ସୁଷେଣା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ଯେ ଚାନିରୁଦ୍ଧଂ ପୁରୁଷଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତ୍ଯାତ୍ମଵିଦାଂ ଵରାଃ ନାରାଯଣସମାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵସଂପତ୍ସମନ୍ଵିତାଃ

ଯେଉଁମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣ ସମାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

ସନନ୍ଦନଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ସନକଶ୍ ଚ ସନାତନଃ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଶ୍ ଚ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ମିତ୍ରାଵରୁଣକୌ ତଥା

ସନନ୍ଦନ, ଭଗବାନ୍ ସନକ, ସନାତନ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ—

ଯଜନ୍ତି ସତତଂ ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରଭଵଂ ହରିମ୍ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନାନାଶୃଙ୍ଗା ମହୋଦଯାଃ

ସେମାନେ ସେଠି ସଦା ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି।

ଆସମୁଦ୍ରାଯତାଃ କେଚିଦ୍ ଗିରଯୋ ଗହ୍ଵରୈସ୍ ତଥା ଧରାଯାଃ ପତଯଶ୍ଚାସନ୍ ବହଵଃ କାଲଗୌରଵାତ୍

କିଛି ପାହାଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ, ଏଥିରେ ଗୁହାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଦୀର୍ଘ କାଳର ଭାରରେ ଅନେକ ଭୂପତି ଥିଲେ।

ସାମର୍ଥ୍ଯାତ୍ପରମେଶାନାଃ କ୍ରୌଞ୍ଚାରେର୍ଜନକାତ୍ପ୍ରଭୋଃ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଅତୀତାନାଗତେଷ୍ଵିହ

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜନକଠାରୁ, ସମସ୍ତ ଅତୀତ ଓ ଆଗାମୀ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏଠି—

ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧରେଶାନ୍ ଵୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଅତୀତାନାଗତେଷୁ ଚ

ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୂପତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅତୀତ ଓ ଆଗାମୀ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟ କହିବି।

ତୁଲ୍ଯାଭିମାନିନଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ତୁଲ୍ଯପ୍ରଯୋଜନାଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସ୍ଯ ଚ ମନୋଃ ପୌତ୍ରାସ୍ତ୍ଵାସନ୍ମହାବଲାଃ

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଗର୍ବ ଓ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କର ପଉତାମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ପ୍ରିଯଵ୍ରତାତ୍ମଜା ଵୀରାସ୍ ତେ ଦଶେହ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଶ୍ଚାଗ୍ନିବାହୁଶ୍ ଚ ମେଧା ମେଧାତିଥିର୍ଵସୁଃ

ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବୀର, ସେମାନଙ୍କ ଦଶଜଣଙ୍କ ନାମ ଏଠି ଦିଆଯାଇଛି: ଅଗ୍ନୀଧ୍ର, ଅଗ୍ନିବାହୁ, ମେଧ, ମେଧାତିଥି ଏବଂ ବସୁ।

ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନ୍ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ହଵ୍ଯଃ ସଵନଃ ପୁତ୍ର ଏଵ ଚ ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋ ଽଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ତାନ୍ ସପ୍ତ ସପ୍ତସୁ ପାର୍ଥିଵାନ୍

ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ହବ୍ୟ, ସବନ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ; ପ୍ରିୟବ୍ରତ ସେମାନଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ରାଜା କରିଥିଲେ।

ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଂ ଚକ୍ରେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଂ ସୁମହାବଲମ୍ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଶ୍ଚାପି ତେନ ମେଧାତିଥିଃ କୃତଃ

ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ; ଏବଂ ମେଧାତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ।

ଶାଲ୍ମଲେଶ୍ ଚ ଵପୁଷ୍ମନ୍ତଂ ରାଜାନମଭିଷିକ୍ତଵାନ୍ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତଂ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ରାଜାନଂ କୃତଵାନ୍ନୃପଃ

ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ଶାଲ୍ମଳଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ । କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ରାଜା ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ କରିଥିଲେ ।

ଦ୍ଯୁତିମନ୍ତଂ ଚ ରାଜାନଂ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେ ସମାଦିଶତ୍ ଶାକଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଂ ଚାପି ହଵ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରିଯଵ୍ରତଃ

କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ରାଜା ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ହବ୍ୟଙ୍କୁ ଭି ଅଧିପତି କରିଥିଲେ ।

ପୁଷ୍କରାଧିପତିଂ ଚକ୍ରେ ସଵନଂ ଚାପି ସୁଵ୍ରତାଃ ପୁଷ୍କରେ ସଵନସ୍ଯାପି ମହାଵୀତଃ ସୁତୋ ଽଭଵତ୍

ସୁନିଶ୍ଚିତ ବ୍ରତ ରହୁଥିବା ସବନଙ୍କୁ ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି କରିଥିଲେ । ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ସବନଙ୍କ ପୁଅ ମହାବୀତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।

ଧାତକୀ ଚୈଵ ଦ୍ଵାଵେତୌ ପୁତ୍ରୌ ପୁତ୍ରଵତାଂ ଵରୌ ମହାଵୀତଂ ସ୍ମୃତଂ ଵର୍ଷଂ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ମହାତ୍ମନଃ

ଧାତକୀ ଓ ମହାବୀତ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଥିଲେ । ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ 'ମହାବୀତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ନାମ୍ନା ତୁ ଧାତକେଶ୍ଚୈଵ ଧାତକୀଖଣ୍ଡମୁଚ୍ଯତେ ହଵ୍ଯୋ ଽପ୍ଯଜନଯତ୍ ପୁତ୍ରାଞ୍ ଛାକଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ

ଧାତକୀଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ 'ଧାତକୀଖଣ୍ଡ' କୁହାଯାଏ । ଶାକଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ।

ଜଲଦଂ ଚ କୁମାରଂ ଚ ସୁକୁମାରଂ ମଣୀଚକମ୍ କୁସୁମୋତ୍ତରମୋଦାକୀ ସପ୍ତମସ୍ତୁ ମହାଦ୍ରୁମଃ

ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ମଣୀଚକ, କୁସୁମୋତ୍ତର, ମୋଦାକ ଓ ସପ୍ତମ ମହାଦ୍ରୁମ — ଏହି ସପ୍ତଜନ ହବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ।

ଅଲଦଂ ଜଲଦସ୍ଯାଥ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଥମମୁଚ୍ଯତେ କୁମାରସ୍ଯ ତୁ କୌମାରଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍

ଜଳଦଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଦେଶକୁ 'ଅଲଦ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । କୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଶକୁ 'କୌମାର' ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ସୁକୁମାରଂ ତୃତୀଯଂ ତୁ ସୁକୁମାରସ୍ଯ କୀର୍ତ୍ଯତେ ମଣୀଚକଂ ଚତୁର୍ଥଂ ତୁ ମାଣୀଚକମିହୋଚ୍ଯତେ

ତୃତୀୟ ଦେଶ 'ସୁକୁମାର' ସୁକୁମାରଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି । ଚତୁର୍ଥ ଦେଶ 'ମଣୀଚକ' ଏଠାରେ ମଣୀଚକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

କୁସୁମୋତ୍ତରସ୍ଯ ଵୈ ଵର୍ଷଂ ପଞ୍ଚମଂ କୁସୁମୋତ୍ତରମ୍ ମୋଦକଂ ଚାପି ମୋଦାକେର୍ ଵର୍ଷଂ ଷଷ୍ଠଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ପଞ୍ଚମ ଦେଶ 'କୁସୁମୋତ୍ତର' କୁସୁମୋତ୍ତରଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି । ମୋଦାକଙ୍କ ଦେଶ ଛଅଟିଏ, ତାହାକୁ 'ମୋଦାକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ମହାଦ୍ରୁମସ୍ଯ ନାମ୍ନା ତୁ ସପ୍ତମଂ ତନ୍ମହାଦ୍ରୁମମ୍ ତେଷାଂ ତୁ ନାମଭିସ୍ତାନି ସପ୍ତ ଵର୍ଷାଣି ତତ୍ର ଵୈ

ସପ୍ତମ ଦେଶ 'ମହାଦ୍ରୁମ' ମହାଦ୍ରୁମଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି । ଏହି ସପ୍ତ ଦେଶ ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ ।

କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରା ଦ୍ଯୁତିମତସ୍ତୁ ଵୈ କୁଶଲୋ ମନୁଗଶ୍ଚୋଷ୍ଣଃ ପୀଵରଶ୍ଚାନ୍ଧକାରକଃ

କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ — କୁଶଳ, ମନୁଗ, ଉଷ୍ଣ, ପୀବର, ଅନ୍ଧକାରକ ।

ମୁନିଶ୍ଚ ଦୁନ୍ଦୁଭିଶ୍ଚୈଵ ସୁତା ଦ୍ଯୁତିମତସ୍ତୁ ଵୈ ତେଷାଂ ସ୍ଵନାମଭିର୍ ଦେଶାଃ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପାଶ୍ରଯାଃ ଶୁଭାଃ

ମୁନି ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ । କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ଶୁଭ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି ।

କୁଶଲଦେଶଃ କୁଶଲେ ମନୁଗସ୍ଯ ମନୋନୁଗଃ ଉଷ୍ଣସ୍ଯୋଷ୍ଣଃ ସ୍ମୃତୋ ଦେଶଃ ପୀଵରଃ ପୀଵରସ୍ଯ ଚ

କୁଶଳଙ୍କ ଦେଶକୁ 'କୁଶଳ', ମନୁଗଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ମନୋନୁଗ', ଉଷ୍ଣଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଉଷ୍ଣ', ପୀବରଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ପୀବର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଅନ୍ଧକାରସ୍ଯ କଥିତୋ ଦେଶୋ ନାମ୍ନାନ୍ଧକାରକଃ ମୁନେର୍ଦେଶୋ ମୁନିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦୁନ୍ଦୁଭେର୍ ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ସ୍ମୃତଃ

ଅନ୍ଧକାରକଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଅନ୍ଧକାରକ', ମୁନିଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ମୁନି', ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଦେଶକୁ 'ଦୁନ୍ଦୁଭି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଏତେ ଜନପଦାଃ ସପ୍ତ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେଷୁ ଭାସ୍ଵରାଃ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତଃ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ସପ୍ତ ଚାସନ୍ମହୌଜସଃ

ଏହି ସପ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜନପଦ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ଅଛନ୍ତି । କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସପ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନପଦ ଅଛନ୍ତି ।

ଉଦ୍ଭିଦୋ ଵେଣୁମାଂଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵୈରଥୋ ଲଵଣୋ ଧୃତିଃ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଭାକରଶ୍ଚାପି ସପ୍ତମଃ କପିଲଃ ସ୍ମୃତଃ

ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ, ଦ୍ୱୈରଥ, ଲବଣ, ଧୃତି, ପ୍ରଭାକର (ଷଷ୍ଠ), ଏବଂ ସପ୍ତମ କପିଳ — ଏହିମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ ।

ଉଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵେଣୁମଣ୍ଡଲମ୍ ତୃତୀଯଂ ଦ୍ଵୈରଥଂ ଚୈଵ ଚତୁର୍ଥଂ ଲଵଣଂ ସ୍ମୃତମ୍

ପ୍ରଥମ ଦେଶ 'ଉଦ୍ଭିଦ', ଦ୍ୱିତୀୟ 'ବେଣୁମଣ୍ଡଳ', ତୃତୀୟ 'ଦ୍ୱୈରଥ', ଚତୁର୍ଥ 'ଲବଣ' ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ପଞ୍ଚମଂ ଧୃତିମତ୍ ଷଷ୍ଠଂ ପ୍ରଭାକରମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ସପ୍ତମଂ କପିଲଂ ନାମ କପିଲସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ପଞ୍ଚମ 'ଧୃତିମତ', ଷଷ୍ଠ 'ପ୍ରଭାକର' ଅପୂର୍ବ, ସପ୍ତମ 'କପିଳ' ନାମରେ କପିଳଙ୍କ ଦେଶ ବୋଲି ପରିଚିତ ।