ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତଲେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚାମ୍ବଯା ପରମେଶ୍ଵରଃ ସ୍କନ୍ଦେନ ନନ୍ଦିନା ସାର୍ଧଂ ଗଣପୈଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ତଳରେ, ପରମେଶ୍ୱର ଅମ୍ବା, ସ୍କନ୍ଦ, ନନ୍ଦିନ ଓ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ସହିତ ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ।

ତଲାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଊର୍ଧ୍ଵତଃ ସପ୍ତସପ୍ତମାଃ କ୍ଷ୍ମାତଲାନି ଧରା ଚାପି ସପ୍ତଧା କଥଯାମି ଵଃ

ସମସ୍ତ ତଳମାନଙ୍କ ଉପରେ ସାତି ସାତି କରି ସତର ଭୂମି ଅଛି; ମୁଁ ତୁମମାନେଂକୁ ସେହି ସାତି ପୃଥିବୀର ବିଭାଗ ବିଷୟରେ କହିବି।

ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ତଥା ପୃଥ୍ଵୀ ନଦୀପର୍ଵତସଂକୁଲା ସମୁଦ୍ରୈଃ ସପ୍ତଭିଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତା

ପୃଥିବୀ ସାତି ଦ୍ୱୀପରେ ବିଭକ୍ତ, ଏଠାରେ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ ରହିଛି, ଏବଂ ସାତି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୋଭିତ।

ଜମ୍ବୂଃ ପ୍ଲକ୍ଷଃ ଶାଲ୍ମଲିଶ୍ ଚ କୁଶଃ କ୍ରୌଞ୍ଚସ୍ତଥୈଵ ଚ ଶାକଃ ପୁଷ୍କରନାମା ଚ ଦ୍ଵୀପାସ୍ତ୍ଵଭ୍ଯନ୍ତରେ କ୍ରମାତ୍

ଜମ୍ବୁ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ଶାଲ୍ମଳି, କୁଶ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ ଏବଂ ପୁଷ୍କର — ଏହି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁକ୍ରମେ ଅଛନ୍ତି।

ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସାମ୍ବଃ ସର୍ଵଗଣୈର୍ଵୃତଃ ନାନାଵେଷଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ କୁରୁତେ ହରଃ

ସମସ୍ତ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ, ହରା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ନିଜ ଉପସ୍ଥିତି ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

କ୍ଷାରୋଦେକ୍ଷୁରସୋଦଶ୍ ଚ ସୁରୋଦଶ୍ ଚ ଘୃତୋଦଧିଃ ଦଧ୍ଯର୍ଣଵଶ୍ ଚ କ୍ଷୀରୋଦଃ ସ୍ଵାଦୂଦଶ୍ଚାପ୍ଯନୁକ୍ରମାତ୍

ଲୁଣ ଜଳ, ଅଖୁ ରସ, ମଦ, ଘିଅ, ଦହି ଜଳ, ଖୀର ଜଳ ଏବଂ ମିଠା ପାଣି — ଏହି ସମୁଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅନୁକ୍ରମରେ ଅଛି।

ସମୁଦ୍ରେଷ୍ଵିହ ସର୍ଵେଷୁ ସର୍ଵଦା ସଗଣଃ ଶିଵଃ ଜଲରୂପୀ ଭଵଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କ୍ରୀଡତେ ଚୋର୍ମିବାହୁଭିଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ରରେ, ସଦା, ଶିବ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ, ଜଳ ରୂପେ ରହି, ତରଙ୍ଗ ହସ୍ତରେ ଖେଳ କରନ୍ତି।

କ୍ଷୀରାର୍ଣଵାମୃତମିଵ ସଦା କ୍ଷୀରାର୍ଣଵେ ହରିଃ ଶେତେ ଶିଵଜ୍ଞାନଧିଯା ସାକ୍ଷାଦ୍ଵୈ ଯୋଗନିଦ୍ରଯା

ଯେପରି ଖୀର ସମୁଦ୍ରରେ ଅମୃତ ରହିଛି, ସେପରି ହରି ସଦା ଖୀର ସମୁଦ୍ରରେ ଶିବ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି।

ଯଦା ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧମଖିଲଂ ଜଗତ୍ ଯଦା ସୁପ୍ତସ୍ତଦା ସୁପ୍ତଂ ତନ୍ମଯଂ ଚ ଚରାଚରମ୍

ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ୍ ଜାଗନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜାଗିଉଠେ; ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୁଅନ୍ତି, ସେଥିରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଶୁଏ।

ତେନୈଵ ସୃଷ୍ଟମଖିଲଂ ଧୃତଂ ରକ୍ଷିତମେଵ ଚ ସଂହୃତଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ରକ୍ଷା ଏବଂ ସଂହାର ହୁଏ — ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ।

ସୁଷେଣା ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ଯଜନ୍ତେ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍

ସୁଷେଣା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ଯେ ଚାନିରୁଦ୍ଧଂ ପୁରୁଷଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତ୍ଯାତ୍ମଵିଦାଂ ଵରାଃ ନାରାଯଣସମାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵସଂପତ୍ସମନ୍ଵିତାଃ

ଯେଉଁମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣ ସମାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

ସନନ୍ଦନଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ ସନକଶ୍ ଚ ସନାତନଃ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଶ୍ ଚ ସିଦ୍ଧାଶ୍ ଚ ମିତ୍ରାଵରୁଣକୌ ତଥା

ସନନ୍ଦନ, ଭଗବାନ୍ ସନକ, ସନାତନ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ—

ଯଜନ୍ତି ସତତଂ ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରଭଵଂ ହରିମ୍ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନାନାଶୃଙ୍ଗା ମହୋଦଯାଃ

ସେମାନେ ସେଠି ସଦା ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି।

ଆସମୁଦ୍ରାଯତାଃ କେଚିଦ୍ ଗିରଯୋ ଗହ୍ଵରୈସ୍ ତଥା ଧରାଯାଃ ପତଯଶ୍ଚାସନ୍ ବହଵଃ କାଲଗୌରଵାତ୍

କିଛି ପାହାଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ, ଏଥିରେ ଗୁହାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଦୀର୍ଘ କାଳର ଭାରରେ ଅନେକ ଭୂପତି ଥିଲେ।

ସାମର୍ଥ୍ଯାତ୍ପରମେଶାନାଃ କ୍ରୌଞ୍ଚାରେର୍ଜନକାତ୍ପ୍ରଭୋଃ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଅତୀତାନାଗତେଷ୍ଵିହ

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜନକଠାରୁ, ସମସ୍ତ ଅତୀତ ଓ ଆଗାମୀ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏଠି—

ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧରେଶାନ୍ ଵୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଅତୀତାନାଗତେଷୁ ଚ

ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୂପତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅତୀତ ଓ ଆଗାମୀ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟ କହିବି।

ତୁଲ୍ଯାଭିମାନିନଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ତୁଲ୍ଯପ୍ରଯୋଜନାଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵସ୍ଯ ଚ ମନୋଃ ପୌତ୍ରାସ୍ତ୍ଵାସନ୍ମହାବଲାଃ

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଗର୍ବ ଓ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କର ପଉତାମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ପ୍ରିଯଵ୍ରତାତ୍ମଜା ଵୀରାସ୍ ତେ ଦଶେହ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଶ୍ଚାଗ୍ନିବାହୁଶ୍ ଚ ମେଧା ମେଧାତିଥିର୍ଵସୁଃ

ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବୀର, ସେମାନଙ୍କ ଦଶଜଣଙ୍କ ନାମ ଏଠି ଦିଆଯାଇଛି: ଅଗ୍ନୀଧ୍ର, ଅଗ୍ନିବାହୁ, ମେଧ, ମେଧାତିଥି ଏବଂ ବସୁ।

ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନ୍ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ହଵ୍ଯଃ ସଵନଃ ପୁତ୍ର ଏଵ ଚ ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋ ଽଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ତାନ୍ ସପ୍ତ ସପ୍ତସୁ ପାର୍ଥିଵାନ୍

ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ହବ୍ୟ, ସବନ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ; ପ୍ରିୟବ୍ରତ ସେମାନଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ରାଜା କରିଥିଲେ।

ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଂ ଚକ୍ରେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଂ ସୁମହାବଲମ୍ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଶ୍ଚାପି ତେନ ମେଧାତିଥିଃ କୃତଃ

ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ; ଏବଂ ମେଧାତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ।

ଶାଲ୍ମଲେଶ୍ ଚ ଵପୁଷ୍ମନ୍ତଂ ରାଜାନମଭିଷିକ୍ତଵାନ୍ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତଂ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ରାଜାନଂ କୃତଵାନ୍ନୃପଃ

ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ଶାଲ୍ମଳଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ । କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ରାଜା ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ କରିଥିଲେ ।

ଦ୍ଯୁତିମନ୍ତଂ ଚ ରାଜାନଂ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେ ସମାଦିଶତ୍ ଶାକଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଂ ଚାପି ହଵ୍ଯଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରିଯଵ୍ରତଃ

କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ରାଜା ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ହବ୍ୟଙ୍କୁ ଭି ଅଧିପତି କରିଥିଲେ ।

ପୁଷ୍କରାଧିପତିଂ ଚକ୍ରେ ସଵନଂ ଚାପି ସୁଵ୍ରତାଃ ପୁଷ୍କରେ ସଵନସ୍ଯାପି ମହାଵୀତଃ ସୁତୋ ଽଭଵତ୍

ସୁନିଶ୍ଚିତ ବ୍ରତ ରହୁଥିବା ସବନଙ୍କୁ ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି କରିଥିଲେ । ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ସବନଙ୍କ ପୁଅ ମହାବୀତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।

ଧାତକୀ ଚୈଵ ଦ୍ଵାଵେତୌ ପୁତ୍ରୌ ପୁତ୍ରଵତାଂ ଵରୌ ମହାଵୀତଂ ସ୍ମୃତଂ ଵର୍ଷଂ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ମହାତ୍ମନଃ

ଧାତକୀ ଓ ମହାବୀତ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଥିଲେ । ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ 'ମହାବୀତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ନାମ୍ନା ତୁ ଧାତକେଶ୍ଚୈଵ ଧାତକୀଖଣ୍ଡମୁଚ୍ଯତେ ହଵ୍ଯୋ ଽପ୍ଯଜନଯତ୍ ପୁତ୍ରାଞ୍ ଛାକଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ

ଧାତକୀଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ 'ଧାତକୀଖଣ୍ଡ' କୁହାଯାଏ । ଶାକଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ।

ଜଲଦଂ ଚ କୁମାରଂ ଚ ସୁକୁମାରଂ ମଣୀଚକମ୍ କୁସୁମୋତ୍ତରମୋଦାକୀ ସପ୍ତମସ୍ତୁ ମହାଦ୍ରୁମଃ

ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ମଣୀଚକ, କୁସୁମୋତ୍ତର, ମୋଦାକ ଓ ସପ୍ତମ ମହାଦ୍ରୁମ — ଏହି ସପ୍ତଜନ ହବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ।

ଅଲଦଂ ଜଲଦସ୍ଯାଥ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଥମମୁଚ୍ଯତେ କୁମାରସ୍ଯ ତୁ କୌମାରଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍

ଜଳଦଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଦେଶକୁ 'ଅଲଦ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । କୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଶକୁ 'କୌମାର' ବୋଲି ପରିଚିତ ।

ସୁକୁମାରଂ ତୃତୀଯଂ ତୁ ସୁକୁମାରସ୍ଯ କୀର୍ତ୍ଯତେ ମଣୀଚକଂ ଚତୁର୍ଥଂ ତୁ ମାଣୀଚକମିହୋଚ୍ଯତେ

ତୃତୀୟ ଦେଶ 'ସୁକୁମାର' ସୁକୁମାରଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି । ଚତୁର୍ଥ ଦେଶ 'ମଣୀଚକ' ଏଠାରେ ମଣୀଚକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।