ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗମଖିଲଂ ସା ଵୈ ପୁଂଲିଙ୍ଗଂ ନୀଲଲୋହିତଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷମାଲୋକ୍ଯ ସୁଵ୍ରତାମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ନୀଳଲୋହିତ ପୁରୁଷତ୍ୱର ଚିହ୍ନ। ଏହାକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—

ଭଜସ୍ଵ ଧାତ୍ରୀଂ ଜଗତାଂ ମମାପି ଚ ତଵାପି ଚ ପୁନ୍ନାମ୍ନୋ ନରକାତ୍ତ୍ରାତି ଇତି ପୁତ୍ରୀତ୍ଵିହୋକ୍ତିତଃ

'ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଜଗତର ଧାରକୀଙ୍କୁ ଝିଅ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ସେ 'ପୁତ୍' ନାମକ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଏହି କାରଣରୁ ତାକୁ ଝିଅ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।'

ପ୍ରଶସ୍ତା ତଵ କାନ୍ତେଯଂ ସ୍ଯାତ୍ ପୁତ୍ରୀ ଵିଶ୍ଵମାତୃକା ତସ୍ମାତ୍ ପୁତ୍ରୀ ସତୀ ନାମ୍ନା ତଵୈଷା ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି

'ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ତୁମର ଝିଅ ହେବେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ; ଏହି କାରଣରୁ ସେ ସତୀ ନାମରେ ତୁମର ଝିଅ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବେ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦକ୍ଷୋ ନିଯୋଗାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୁନିଃ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁତ୍ରୀଂ ଦଦୌ ସାକ୍ଷାତ୍ ସତୀଂ ରୁଦ୍ରାଯ ସାଦରମ୍

ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦକ୍ଷ ମୁନି ଝିଅ ପାଇଁ ସତୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ଧର୍ମସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଦ୍ଯାଃ କୀର୍ତିତା ଵୈ ତ୍ରଯୋଦଶ ତାସୁ ଧର୍ମପ୍ରଜାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଥାକ୍ରମମନୁତ୍ତମମ୍

ଧର୍ମଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୋଟେ ତେରଟି ଥିବା କୁହାଯାଏ; ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନମାନେ ବିଷୟରେ ଯଥାକ୍ରମରେ କହିବି।

କାମୋ ଦର୍ପୋ ଽଥ ନିଯମଃ ସଂତୋଷୋ ଲୋଭ ଏଵ ଚ ଶ୍ରୁତସ୍ତୁ ଦଣ୍ଡଃ ସମଯୋ ବୋଧଶ୍ଚୈଵ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ଇଚ୍ଛା, ଅହଂକାର, ନିୟମ, ସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ଲୋଭ; ଶିକ୍ଷା, ଦଣ୍ଡ, ସମ୍ମତି ଏବଂ ବୁଝିବା—ଏହି ସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୁଣ।

ଅପ୍ରମାଦଶ୍ ଚ ଵିନଯୋ ଵ୍ଯଵସାଯୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ କ୍ଷେମଂ ସୁଖଂ ଯଶଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ତାସୁ ଵୈ

ସଚେତନତା, ନମ୍ରତା, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଲ ଅବସ୍ଥା, ସୁଖ, ଖ୍ୟାତି ଏବଂ ଧର୍ମର ପୁଅମାନେ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଥାନ୍ତି।

ଧର୍ମସ୍ଯ ଵୈ କ୍ରିଯାଯାଂ ତୁ ଦଣ୍ଡଃ ସମଯ ଏଵ ଚ ଅପ୍ରମାଦସ୍ ତଥା ବୋଧୋ ବୁଦ୍ଧେର୍ଧର୍ମସ୍ଯ ତୌ ସୁତୌ

ଧର୍ମର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ସମ୍ମତି, ଏହିପରି ସଚେତନତା ଏବଂ ବୁଝିବା, ଏହି ଦୁଇଟି ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧି ଓ ଧର୍ମର ପୁଅ।

ତସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚଦଶୈଵୈତେ ତାସୁ ଧର୍ମାତ୍ମଜାସ୍ତ୍ଵିହ ଭୃଗୁପତ୍ନୀ ଚ ସୁଷୁଵେ ଖ୍ଯାତିର୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରିଯାଂ ଶ୍ରିଯମ୍

ଏହିପରି, ଏହି ପନ୍ଦରଟି ଏଠାରେ ଧର୍ମର ପୁଅମାନେ; ଏବଂ ଭୃଗୁଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଖ୍ୟାତି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ସେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଧାତାରଂ ଚ ଵିଧାତାରଂ ମେରୋର୍ଜାମାତରୌ ସୁତୌ ପ୍ରଭୂତିର୍ନାମ ଯା ପତ୍ନୀ ମରୀଚେଃ ସୁଷୁଵେ ସୁତୌ

ସେ ଧାତା ଏବଂ ବିଧାତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମେରୁଙ୍କର ଜମାଇ ଏବଂ ପୁଅ; ମରୀଚିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ପ୍ରଭୃତି ନାମକ ଜଣେ ଦୁଇଟି ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ପୂର୍ଣମାସଂ ତୁ ମାରୀଚଂ ତତଃ କନ୍ଯାଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ତୁଷ୍ଟିର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଚ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟିଃ କୃଷିଶ୍ଚାପଚିତିସ୍ ତଥା

ପୂର୍ଣ୍ଣମାସ ମରୀଚିଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାପରେ ଚାରିଜଣୀ ଝିଅ: ତୁଷ୍ଟି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ଦୃଷ୍ଟି, କୃଷି ଏବଂ ଅପଚିତି।

କ୍ଷମା ଚ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୁତ୍ରୀଂ ଚ ପୁଲହାଚ୍ଛୁଭାମ୍ କର୍ଦମଂ ଚ ଵରୀଯାଂସଂ ସହିଷ୍ଣୁଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ

କ୍ଷମା, ପୁଲହଙ୍କଠାରୁ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ଜଣେ ଶୁଭ ଝିଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ: କର୍ଦ୍ଦମ, ବରୀୟାଂସ ଏବଂ ସହିଷ୍ଣୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ତଥା କନକପୀତାଂ ସ ପୀଵରୀଂ ପୃଥିଵୀସମାମ୍ ପ୍ରୀତ୍ଯାଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଶ୍ ଚ ତଥା ଜନଯାମାସ ଵୈ ସୁତାନ୍

ଏହିପରି, କନକପୀତା, ପୀବରୀ ଏବଂ ପୃଥିବୀସମା; ପ୍ରୀତି ସହିତ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପୁଅମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଦତ୍ତୋର୍ଣଂ ଵେଦବାହୁଂ ଚ ପୁତ୍ରୀଂ ଚାନ୍ଯାଂ ଦୃଷଦ୍ଵତୀମ୍ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଷଷ୍ଟିସାହସ୍ରଂ ସଂନତିଃ ସୁଷୁଵେ ଶୁଭା

ଦତ୍ତୋର୍ଣ୍ଣ, ବେଦବାହୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଝିଅ ଦୃଷଦ୍ୱତୀ; ଶୁଭ ସନ୍ନତି ସାଠି ହଜାର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

କ୍ରତୋସ୍ତୁ ଭାର୍ଯା ସର୍ଵେ ତେ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ଇତି ଶ୍ରୁତାଃ ସିନୀଵାଲୀଂ କୁହୂଂ ଚୈଵ ରାକାଂ ଚାନୁମତିଂ ତଥା

କ୍ରତୁଙ୍କର ପତ୍ନୀଠାରୁ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ; ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ, ରାକା ଏବଂ ଅନୁମତି ମଧ୍ୟ।

ସ୍ମୃତିଶ୍ ଚ ସୁଷୁଵେ ପତ୍ନୀ ମୁନେଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସସ୍ ତଥା ଲବ୍ଧାନୁଭାଵମଗ୍ନିଂ ଚ କୀର୍ତିମନ୍ତଂ ଚ ସୁଵ୍ରତା

ଅଙ୍ଗିରାସ ମୁନିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସ୍ମୃତି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଅନୁଭବ ଲାଭ କଲେ, ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତିମାନ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁବ୍ରତ।

ଅତ୍ରେର୍ଭାର୍ଯାନସୂଯା ଵୈ ସୁଷୁଵେ ଷଟ୍ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ଯାଃ ତାସ୍ଵେକା କନ୍ଯକା ନାମ୍ନା ଶ୍ରୁତିଃ ସା ସୂନୁପଞ୍ଚକମ୍

ଅତ୍ରିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଅନସୂୟା ଛଅଟି ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଝିଅ ନାମ ଶ୍ରୁତି, ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ।

ସତ୍ଯନେତ୍ରୋ ମୁନିର୍ଭଵ୍ଯୋ ମୂର୍ତିରାପଃ ଶନୈଶ୍ଚରଃ ସୋମଶ୍ ଚ ଵୈ ଶ୍ରୁତିଃ ଷଷ୍ଠୀ ପଞ୍ଚାତ୍ରେଯାସ୍ତୁ ସୂନଵଃ

ସତ୍ୟନେତ୍ର, ମୁନି ଭବ୍ୟ, ମୂର୍ତ୍ତି, ଆପଃ, ଶନୈଶ୍ଚର, ଏବଂ ସୋମ—ଶ୍ରୁତି ଛଅଟିଏ; ଏହିପରି ପାଞ୍ଚଟି ଅତ୍ରିଙ୍କର ପୁଅ।

ଊର୍ଜା ଵସିଷ୍ଠାଦ୍ଵୈ ଲେଭେ ସୁତାଂଶ୍ ଚ ସୁତଵତ୍ସଲା ଜ୍ଯାଯସୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷାନ୍ ଵାସିଷ୍ଠାନ୍ ଵରଲୋଚନା

ଉର୍ଜା, ବସିଷ୍ଠଙ୍କଠାରୁ ପୁଅମାନେ ପାଇଲେ, ଯିଏ ସନ୍ତାନପ୍ରେମୀ ଥିଲେ; ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ପଦ୍ମନୟନ, ସେମାନେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ, ଉତ୍ତମ ରୂପର।

ରଜଃ ସୁହୋତ୍ରୋ ବାହୁଶ୍ ଚ ସଵନଶ୍ଚାନଘସ୍ ତଥା ସୁତପାଃ ଶୁକ୍ର ଇତ୍ଯେତେ ମୁନେର୍ଵୈ ସପ୍ତ ସୂନଵଃ

ରଜଃ, ସୁହୋତ୍ର, ବାହୁ, ସବନ, ଅନଘ, ସୁତପା, ଶୁକ୍ର—ଏହେଁ ସାତଜଣେ ମୁନିଙ୍କ ପୁଅ।

ଯଶ୍ଚାଭିମାନୀ ଭଗଵାନ୍ ଭଵାତ୍ମା ପୈତାମହୋ ଵହ୍ନିରସୁଃ ପ୍ରଜାନାମ୍ ସ୍ଵାହା ଚ ତସ୍ମାତ୍ସୁଷୁଵେ ସୁତାନାଂ ତ୍ରଯଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ଜଗତାଂ ହିତାଯ

ଯିଏ ଅଭିମାନୀ, ଭଗବାନ୍, ଭବର ଆତ୍ମା, ପିତାମହ, ଅଗ୍ନି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ସ୍ୱାହାଠାରୁ ତିନିଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତିନି ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ।

ପଵମାନଃ ପାଵକଶ୍ ଚ ଶୁଚିରଗ୍ନିଶ୍ ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ ନିର୍ମଥ୍ଯଃ ପଵମାନସ୍ତୁ ଵୈଦ୍ଯୁତଃ ପାଵକଃ ସ୍ମୃତଃ

ପବମାନ, ପାବକ ଏବଂ ଶୁଚି—ଏମାନେ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ପରିଚିତ; ପବମାନ ଘସିବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପାବକ ବିଦ୍ୟୁତ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଜଣାଶୁ।

ଶୁଚିଃ ସୌରସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସ୍ଵାହାପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତୁ ତେ ପୁତ୍ରୈଃ ପୌତ୍ରୈସ୍ତ୍ଵିହୈତେଷାଂ ସଂଖ୍ଯା ସଂକ୍ଷେପତଃ ସ୍ମୃତା

ଶୁଚି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ; ଏହି ତିନିଜଣେ ସ୍ୱାହାଙ୍କର ପୁଅ। ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି।

ଵିସୃଜ୍ଯ ସପ୍ତକଂ ଚାଦୌ ଚତ୍ଵାରିଂଶନ୍ନଵୈଵ ଚ ଇତ୍ଯେତେ ଵହ୍ନଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପ୍ରଣୀଯନ୍ତେ ଽଧ୍ଵରେଷୁ ଚ

ସପ୍ତଟିକୁ ଛାଡ଼ି, ଆରମ୍ଭରେ ଚାଳିସିଏ ଓ ନଅଟି ଅଗ୍ନି, ଏହିମାନେ ପୂଜାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଅଗ୍ନି ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି ।

ସର୍ଵେ ତପସ୍ଵିନସ୍ତ୍ଵେତେ ସର୍ଵେ ଵ୍ରତଭୃତଃ ସ୍ମୃତାଃ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରାତ୍ମକାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଏହିମାନେ ସମସ୍ତେ ତପସ୍ବୀ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଠାରେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତେ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି ।

ଅଯଜ୍ଵାନଶ୍ ଚ ଯଜ୍ଵାନଃ ପିତରଃ ପ୍ରୀତିମାନସାଃ ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଶ୍ ଚ ଯଜ୍ଵାନଃ ଶେଷା ବର୍ହିଷଦଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ଓ ଯେଉଁମାନେ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ପିତୃ ଭାବେ ଆନନ୍ଦିତ; ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ଅନ୍ୟମାନେ ବର୍ହିଷଦ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ ।

ମେନାଂ ତୁ ମାନସୀଂ ତେଷାଂ ଜନଯାମାସ ଵୈ ସ୍ଵଧା ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାତ୍ମଜା ମେନା ମାନସୀ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା

ସ୍ୱଧା ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ପରିବାରରୁ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ମେନାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏହି ମେନା ମନସ୍ପୁତ୍ରୀ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଅସୂତ ମେନା ମୈନାକଂ କ୍ରୌଞ୍ଚଂ ତସ୍ଯାନୁଜାମୁମାମ୍ ଗଙ୍ଗାଂ ହୈମଵତୀଂ ଜଜ୍ଞେ ଭଵାଙ୍ଗାଶ୍ଲେଷପାଵନୀମ୍

ମେନା ମୈନାକ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଉମା; ହିମବତଙ୍କ ଝିଅ ଗଙ୍ଗା, ଭବଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ପବିତ୍ର ହେଲେ ।

ଧରଣୀଂ ଜନଯାମାସ ମାନସୀଂ ଯଜ୍ଞଯାଜିନୀମ୍ ସ୍ଵଧା ସା ମେରୁରାଜସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ପଦ୍ମସମାନନା

ସ୍ୱଧା ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଧରିଥିବା ଧରଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେଇ ସ୍ୱଧା ମେରୁ ରାଜାଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ପଦ୍ମ ସମାନ ।