ନଷ୍ଟା ଚୈଵ ସ୍ମୃତିର୍ଦିଵ୍ଯା ଯେନ କେନାପି କାରଣାତ୍ ମାନୁଷ୍ଯମାସ୍ଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତା ମେ ଲୋକପୂଜିତଃ
କିଛି କାରଣରୁ ମୋର ଦିବ୍ୟ ସ୍ମୃତି ହରାଇଗଲା; ମୋତେ ମାନବ ରୂପରେ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କର ସମ୍ମାନିତ ମୋ ପିତା—
ଵିଲଲାପାତିଦୁଃଖାର୍ତଃ ସ୍ଵଜନୈଶ୍ ଚ ସମାଵୃତଃ ଜାତକର୍ମାଦିକାଶ୍ଚୈଵ ଚକାର ମମ ସର୍ଵଵିତ୍
ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ କନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ସବୁ କିଛି ଜାଣି, ମୋ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଶାଲଙ୍କାଯନପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଶିଲାଦଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ ଉପଦିଷ୍ଟା ହି ତେନୈଵ ଋକ୍ଶାଖା ଯଜୁଷସ୍ ତଥା
ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ପୁଅ, ପୁଅକୁ ଅତି ଭଲପାଉଥିବା ଶିଳାଦ, ମୋତେ ଋଗ୍ବେଦ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦର ଶିଖ୍ୟା ଦେଲେ।
ସାମଶାଖାସହସ୍ରଂ ଚ ସାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗଂ ମହାମୁନେ ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଚାଶ୍ଵଲକ୍ଷଣମ୍
ହେ ମହାମୁନି, ସେ ମୋତେ ସାମବେଦର ହଜାରଟି ଶାଖା, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଓ ଉପଅଂଶ ସହିତ, ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଘୋଡ଼ା ବିଷୟରେ ଶିଖାଇଲେ।
ହସ୍ତିନାଂ ଚରିତଂ ଚୈଵ ନରାଣାଂ ଚୈଵ ଲକ୍ଷଣମ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ସପ୍ତମେ ଵର୍ଷେ ତତୋ ଽଥ ମୁନିସତ୍ତମୌ
ସେ ମୋତେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ; ମୋ ସାତ ବର୍ଷ ପୂରା ହେବା ପରେ, ତାପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ମିତ୍ରାଵରୁଣନାମାନୌ ତପୋଯୋଗବଲାନ୍ଵିତୌ ତସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଗତୌ ଦିଵ୍ଯୌ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମାଂ ଚାଜ୍ଞଯା ଵିଭୋଃ
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ନାମକ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତି ସହିତ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।
ଊଚତୁଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମାନୌ ମାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ତାତ ନନ୍ଦ୍ଯଯମଲ୍ପାଯୁଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗଃ
ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ମୋତେ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, କହିଲେ: 'ହେ ପୁଅ, ନନ୍ଦୀ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୋର ଆୟୁଷ୍ୟ ଅତି ଅଳ୍ପ।'
ନ ଦୃଷ୍ଟମେଵମାଶ୍ଚର୍ଯମ୍ ଆଯୁର୍ଵର୍ଷାଦତଃ ପରମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରଃ ଶିଲାଦଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ
'ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, ଏହି ବର୍ଷ ପରେ ଆଉ ଆୟୁଷ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ପୁଅକୁ ଭଲପାଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳାଦ—
ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତୋ ରୁରୋଦାତୀଵ ଵିସ୍ଵରମ୍ ହା ପୁତ୍ର ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରେତି ପପାତ ଚ ସମନ୍ତତଃ
ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କନ୍ଦିଲେ, 'ହା ପୁଅ, ପୁଅ!' ବୋଲି ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅହୋ ବଲଂ ଦୈଵଵିଧେର୍ ଵିଧାତୁଶ୍ଚେତି ଦୁଃଖିତଃ ତସ୍ଯ ଚାର୍ତସ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦାଶ୍ରମନିଵାସିନଃ
ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ କହିଲେ, 'ହା, ଦେବତାଙ୍କ ଲୀଳା ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ!' ତାଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାଭରା ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଆଶ୍ରମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିବାସୀମାନେ—
ନିପେତୁର୍ଵିହ୍ଵଲାତ୍ଯର୍ଥଂ ରକ୍ଷାଶ୍ଚକ୍ରୁଶ୍ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚ ମହାଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମୁମାପତିମ୍
ଅତି ଭୟଭିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ମହାଦେବ, ତ୍ରିଅମ୍ବକ, ଉମାପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ହୁତ୍ଵା ତ୍ରିଯଂବକେନୈଵ ମଧୁନୈଵ ଚ ସଂପ୍ଲୁତାମ୍ ଦୂର୍ଵାମଯୁତସଂଖ୍ଯାତାଂ ସର୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯସମନ୍ଵିତାମ୍
ସେମାନେ ତ୍ରିଅମ୍ବକଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ମଧୁ ଛିଟାଇ, ଦୂର୍ବା ଗଛର ପତ୍ର ଗଣନା ଯେତେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପକରଣ ସହିତ।
ପିତା ଵିଗତସଂଜ୍ଞଶ୍ ଚ ତଥା ଚୈଵ ପିତାମହଃ ଵିଚେଷ୍ଟଶ୍ ଚ ଲଲାପାସୌ ମୃତଵନ୍ନିପପାତ ଚ
ମୋ ପିତା ଅଚେତନ ହେଲେ, ଏବଂ ମୋ ପିତାମହ ମଧ୍ୟ; ସେ ତଳମାଟି ହୋଇ କନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ମୃତ ଭଳି ପଡ଼ିଗଲେ।
ମୃତ୍ଯୋର୍ ଭୀତୋ ଽହମ୍ ଅଚିରାଚ୍ ଛିରସା ଚାଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ତମ୍ ମୃତଵତ୍ପତିତଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ପିତରଂ ଚ ପିତାମହମ୍
ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରି, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଆଗରେ ମୃତ ଭଳି ପଡ଼ିଥିଲେ, ଶିର ନମାଇଲି।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଚ ତଂ ରୁଦ୍ରଜାପ୍ଯରତୋ ଽଭଵମ୍ ହୃତ୍ପୁଣ୍ଡରୀକେ ସୁଷିରେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ମୁଁ ରୁଦ୍ର ଜପରେ ଲଗିଗଲି, ହୃଦୟର ପଦ୍ମର ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ତ୍ରିଅମ୍ବକ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲି।
ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ଦଶଭୁଜଂ ଶାନ୍ତଂ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂ ସଦାଶିଵମ୍ ସରିତଶ୍ଚାନ୍ତରେ ପୁଣ୍ଯେ ସ୍ଥିତଂ ମାଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଦଠିଲି, ତିନି ଆଖି, ଦଶ ହାତ, ଶାନ୍ତ, ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ, ସଦାଶିବ, ସମସ୍ତ ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ।
ତୁଷ୍ଟୋ ଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାଦେଵଃ ସୋମଃ ସୋମାର୍ଧଭୂଷଣଃ ଵତ୍ସ ନନ୍ଦିନ୍ମହାବାହୋ ମୃତ୍ଯୋର୍ଭୀତିଃ କୁତସ୍ତଵ
ମହାଦେବ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: 'ନନ୍ଦିନ, ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ କାହିଁକି ଡରୁଛ?'
ମଯୈଵ ପ୍ରେଷିତୌ ଵିପ୍ରୌ ମତ୍ସମସ୍ତ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ ଵତ୍ସୈନତ୍ତଵ ଦେହଂ ଚ ଲୌକିକଂ ପରମାର୍ଥତଃ
ସେଇ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମୁଁ ନିଜେ ପଠାଇଥିଲି; ତୁମେ ମୋ ପରି, ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁଅ, ତୁମର ଶରୀର ଏହି ସଂସାରର, ଏହା ସତ୍ୟ।
ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଦୈଵିକଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶିଲାଦେନ ପୁରା ତଵ ଦେଵୈଶ୍ ଚ ମୁନିଭିଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଦାନଵୋତ୍ତମୈଃ
ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଦେହ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ପୂଜିତଂ ଯତ୍ପୁରା ଵତ୍ସ ଦୈଵିକଂ ନନ୍ଦିକେଶ୍ଵର ସଂସାରସ୍ଯ ସ୍ଵଭାଵୋ ଽଯଂ ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ପୁଅ, ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର, ପୂର୍ବେ ଯାହାକୁ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା, ସେଇଟି ଏହି ସଂସାରର ଗୁଣ — ସୁଖ ଦୁଃଖ ପୁଣିପୁଣି ଆସେ।
ନୃଣାଂ ଯୋନିପରିତ୍ଯାଗଃ ସର୍ଵଥୈଵ ଵିଵେକିନଃ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ମାଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ସର୍ଵଦେଵମହେଶ୍ଵରଃ
ମଣିଷମାନେ ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନ ଛାଡନ୍ତି, ସେ ସବୁବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ମୋତେ ସାକ୍ଷାତ କହିଲେ।
କରାଭ୍ଯାଂ ସୁଶୁଭାଭ୍ଯାଂ ଚ ଉଭାଭ୍ଯାଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ପସ୍ପର୍ଶ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ପରମାର୍ତିହରୋ ହରଃ
ପରମେଶ୍ୱର, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ହର, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ହାତରେ ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମହାଦେଵସ୍ ତୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଗଣପାଂଶ୍ଚୈଵ ଦେଵୀଂ ହିମଵତଃ ସୁତାମ୍
ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହାଦେବ, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟ ସହିତ, ଗଣମାନେ ଓ ହିମାଚଳର କନ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କହିଲେ।
ସମାଲୋକ୍ଯ ଚ ତୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମହାଦେଵଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ଅଜରୋ ଜରଯା ତ୍ଯକ୍ତୋ ନିତ୍ଯଂ ଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ବୟସ୍ ହୀନ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ରହିତ, ସଦା ଦୁଃଖ ରହିତ।'
ଅକ୍ଷଯଶ୍ଚାଵ୍ଯଯଶ୍ଚୈଵ ସପିତା ସସୁହୃଜ୍ଜନଃ ମମେଷ୍ଟୋ ଗଣପଶ୍ଚୈଵ ମଦ୍ଵୀର୍ଯୋ ମତ୍ପରାକ୍ରମଃ
ତୁମେ ଅବିନାଶୀ ଓ ଅକ୍ଷୟ, ପିତା ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ; ମୋର ପ୍ରିୟ ଗଣ, ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ରହିଛ।
ଇଷ୍ଟୋ ମମ ସଦା ଚୈଵ ମମ ପାର୍ଶ୍ଵଗତଃ ସଦା ମଦ୍ବଲଶ୍ଚୈଵ ଭଵିତା ମହାଯୋଗବଲାନ୍ଵିତଃ
ତୁମେ ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ, ସଦା ମୋ ପାଖରେ ରହିବ; ମୋର ଶକ୍ତି ତୁମେ ପାଇବ, ମହାଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ମାଂ ଦେଵୋ ଭଗଵାନ୍ ସଗଣସ୍ତଦା କୁଶେଶଯମଯୀଂ ମାଲାଂ ସମୁନ୍ମୁଚ୍ଯାତ୍ମନସ୍ତଦା
ଏପରି କହି, ଭଗବାନ ଦେବ ଗଣମାନେ ସହିତ ନିଜ ଦେହରୁ କୁଶ ଘାସର ମାଳା ଖୋଲିଲେ।
ଆବବନ୍ଧ ମହାତେଜା ମମ ଦେଵୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ ତଯାହଂ ମାଲଯା ଜାତଃ ଶୁଭଯା କଣ୍ଠସକ୍ତଯା
ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଦେବ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ସେଇ ମାଳା ମୋତେ ପିନ୍ଧାଇଲେ; ଶୁଭ ମାଳା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଲେ, ମୁଁ ନୂତନ ରୂପ ନେଲି।
ତ୍ର୍ଯକ୍ଷୋ ଦଶଭୁଜଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଶଙ୍କରଃ ତତ ଏଵ ସମାଦାଯ ହସ୍ତେନ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ମୋ ତିନିଟି ଆଖି ଓ ଦଶଟି ବାହୁ ହେଲା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଶଙ୍କର ପରି; ସେଇ ମାଳାରୁ ପରମେଶ୍ୱର ନିଜ ହାତରେ ଏକ ଜିନିଷ ନେଲେ।
ଉଵାଚ ବ୍ରୂହି କିଂ ତେ ଽଦ୍ଯ ଦଦାମି ଵରମୁତ୍ତମମ୍ ତତୋ ଜଟାଶ୍ରିତଂ ଵାରି ଗୃହୀତ୍ଵା ଚାତିନିର୍ମଲମ୍
ସେ କହିଲେ: 'ଆଜି ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବର ଦେବି।' ତାପରେ, ଜଟାରୁ ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ନେଲେ।