ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅଵତୀର୍ଣେ ସୁତେ ନନ୍ଦିନ୍ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ମହ୍ଯମୀଶ୍ଵର ତୁଭ୍ଯଂ ନମଃ ସୁରେଶାନ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵର ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ

'ହେ ନନ୍ଦିନ, ମୋ ପୁତ୍ର ମୋର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଈଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।'

ପୁତ୍ର ପାହି ମହାବାହୋ ଦେଵଦେଵ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ ପୁତ୍ରତ୍ଵମେଵ ନନ୍ଦୀଶ ମତ୍ଵା ଯତ୍କୀର୍ତିତଂ ମଯା

'ପୁତ୍ର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ବଳଶାଳୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଜଗତର ଗୁରୁ। ତୁମକୁ ମୁଁ ପୁତ୍ର ଭାବି, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ଯାହା କିଛି କହିଛି—'

ତ୍ଵଯା ତତ୍କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ଵତ୍ସ ସ୍ତଵସ୍ତଵ୍ଯ ସୁରାସୁରୈଃ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ମମ ପୁତ୍ରପ୍ରଭାଷିତମ୍

'ତୁମେ ତାହା କ୍ଷମା କର, ବାପା, କାରଣ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତୁମ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ମୋ ପୁତ୍ର କହିଥିବା କଥା ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା—'

ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଯା ସାର୍ଧଂ ସ ମୋଦତେ ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ସୁତଂ ବାଲଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ବହୁମାନତଃ

'କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଇଲେ, ସେ ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ। ଏଭଳି, ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ—'

ମୁନୀଶ୍ଵରାଂଶ୍ ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଶିଲାଦ ଉଵାଚ ସୁଵ୍ରତଃ ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ମହାଭାଗ୍ଯଂ ମମାଵ୍ଯଯଃ

ମହାମୁନିମାନେ ଦେଖି, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଶିଳାଦ କହିଲେ: 'ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଦେଖ, ଏହି ମୋ ଅବିନାଶୀ ମହାଭାଗ୍ୟ।'

ନନ୍ଦୀ ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗଣେ ଦେଵଶ୍ ଚାଵତୀର୍ଣୋ ଯତଃ ପ୍ରଭୁଃ ମତ୍ସମଃ କଃ ପୁମାଂଲ୍ଲୋକେ ଦେଵୋ ଵା ଦାନଵୋ ଽପି ଵା

'ଯେହେତୁ ନନ୍ଦୀ ପୂଜାର ମଣ୍ଡପରେ ଦେବତା ଭାବେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଜଗତରେ ମୋ ପରି କିଏ ଅଛି, ଦେବ କିମ୍ବା ଦାନବ?'

ଏଷ ନନ୍ଦୀ ଯତୋ ଜାତୋ ଯଜ୍ଞଭୂମୌ ହିତାଯ ମେ

'ଏହି ନନ୍ଦୀ, ଯିଏ ଏଠି ଯଜ୍ଞଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।'

ମଯା ସହ ପିତା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଉଟଜଂ ସ୍ଵଂ ଜଗାମାଶୁ ନିଧିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵେଵ ନିର୍ଧନଃ

ମୋ ସହିତ ମୋ ପିତା ଖୁସି ହୋଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଝୋପଡ଼ିକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯେମିତି ଗରିବ ଲୋକ ଧନ ମିଳିଲା ପରେ ଖୁସି ହୋଇଯାଏ।

ଯଦାଗତୋ ଽହମୁଟଜଂ ଶିଲାଦସ୍ଯ ମହାମୁନେ ତଦା ଵୈ ଦୈଵିକଂ ରୂପଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ

ହେ ମହାମୁନି, ଯେବେ ମୁଁ ଶିଳାଦଙ୍କ ଝୋପଡ଼ିକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ସେବେ ମୁଁ ଦେବତା ରୂପ ଛାଡ଼ି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କଲି।

ନଷ୍ଟା ଚୈଵ ସ୍ମୃତିର୍ଦିଵ୍ଯା ଯେନ କେନାପି କାରଣାତ୍ ମାନୁଷ୍ଯମାସ୍ଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତା ମେ ଲୋକପୂଜିତଃ

କିଛି କାରଣରୁ ମୋର ଦିବ୍ୟ ସ୍ମୃତି ହରାଇଗଲା; ମୋତେ ମାନବ ରୂପରେ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କର ସମ୍ମାନିତ ମୋ ପିତା—

ଵିଲଲାପାତିଦୁଃଖାର୍ତଃ ସ୍ଵଜନୈଶ୍ ଚ ସମାଵୃତଃ ଜାତକର୍ମାଦିକାଶ୍ଚୈଵ ଚକାର ମମ ସର୍ଵଵିତ୍

ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ କନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ସବୁ କିଛି ଜାଣି, ମୋ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

ଶାଲଙ୍କାଯନପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଶିଲାଦଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ ଉପଦିଷ୍ଟା ହି ତେନୈଵ ଋକ୍ଶାଖା ଯଜୁଷସ୍ ତଥା

ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ପୁଅ, ପୁଅକୁ ଅତି ଭଲପାଉଥିବା ଶିଳାଦ, ମୋତେ ଋଗ୍ବେଦ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦର ଶିଖ୍ୟା ଦେଲେ।

ସାମଶାଖାସହସ୍ରଂ ଚ ସାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗଂ ମହାମୁନେ ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଚାଶ୍ଵଲକ୍ଷଣମ୍

ହେ ମହାମୁନି, ସେ ମୋତେ ସାମବେଦର ହଜାରଟି ଶାଖା, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଓ ଉପଅଂଶ ସହିତ, ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଘୋଡ଼ା ବିଷୟରେ ଶିଖାଇଲେ।

ହସ୍ତିନାଂ ଚରିତଂ ଚୈଵ ନରାଣାଂ ଚୈଵ ଲକ୍ଷଣମ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ସପ୍ତମେ ଵର୍ଷେ ତତୋ ଽଥ ମୁନିସତ୍ତମୌ

ସେ ମୋତେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ; ମୋ ସାତ ବର୍ଷ ପୂରା ହେବା ପରେ, ତାପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ—

ମିତ୍ରାଵରୁଣନାମାନୌ ତପୋଯୋଗବଲାନ୍ଵିତୌ ତସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଗତୌ ଦିଵ୍ଯୌ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମାଂ ଚାଜ୍ଞଯା ଵିଭୋଃ

ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ନାମକ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତି ସହିତ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।

ଊଚତୁଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମାନୌ ମାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ତାତ ନନ୍ଦ୍ଯଯମଲ୍ପାଯୁଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗଃ

ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ମୋତେ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, କହିଲେ: 'ହେ ପୁଅ, ନନ୍ଦୀ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୋର ଆୟୁଷ୍ୟ ଅତି ଅଳ୍ପ।'

ନ ଦୃଷ୍ଟମେଵମାଶ୍ଚର୍ଯମ୍ ଆଯୁର୍ଵର୍ଷାଦତଃ ପରମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରଃ ଶିଲାଦଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ

'ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, ଏହି ବର୍ଷ ପରେ ଆଉ ଆୟୁଷ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ପୁଅକୁ ଭଲପାଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳାଦ—

ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତୋ ରୁରୋଦାତୀଵ ଵିସ୍ଵରମ୍ ହା ପୁତ୍ର ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରେତି ପପାତ ଚ ସମନ୍ତତଃ

ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କନ୍ଦିଲେ, 'ହା ପୁଅ, ପୁଅ!' ବୋଲି ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଅହୋ ବଲଂ ଦୈଵଵିଧେର୍ ଵିଧାତୁଶ୍ଚେତି ଦୁଃଖିତଃ ତସ୍ଯ ଚାର୍ତସ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦାଶ୍ରମନିଵାସିନଃ

ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ କହିଲେ, 'ହା, ଦେବତାଙ୍କ ଲୀଳା ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ!' ତାଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାଭରା ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଆଶ୍ରମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିବାସୀମାନେ—

ନିପେତୁର୍ଵିହ୍ଵଲାତ୍ଯର୍ଥଂ ରକ୍ଷାଶ୍ଚକ୍ରୁଶ୍ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚ ମହାଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମୁମାପତିମ୍

ଅତି ଭୟଭିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ମହାଦେବ, ତ୍ରିଅମ୍ବକ, ଉମାପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ହୁତ୍ଵା ତ୍ରିଯଂବକେନୈଵ ମଧୁନୈଵ ଚ ସଂପ୍ଲୁତାମ୍ ଦୂର୍ଵାମଯୁତସଂଖ୍ଯାତାଂ ସର୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯସମନ୍ଵିତାମ୍

ସେମାନେ ତ୍ରିଅମ୍ବକଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ମଧୁ ଛିଟାଇ, ଦୂର୍ବା ଗଛର ପତ୍ର ଗଣନା ଯେତେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପକରଣ ସହିତ।

ପିତା ଵିଗତସଂଜ୍ଞଶ୍ ଚ ତଥା ଚୈଵ ପିତାମହଃ ଵିଚେଷ୍ଟଶ୍ ଚ ଲଲାପାସୌ ମୃତଵନ୍ନିପପାତ ଚ

ମୋ ପିତା ଅଚେତନ ହେଲେ, ଏବଂ ମୋ ପିତାମହ ମଧ୍ୟ; ସେ ତଳମାଟି ହୋଇ କନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ମୃତ ଭଳି ପଡ଼ିଗଲେ।

ମୃତ୍ଯୋର୍ ଭୀତୋ ଽହମ୍ ଅଚିରାଚ୍ ଛିରସା ଚାଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ତମ୍ ମୃତଵତ୍ପତିତଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ପିତରଂ ଚ ପିତାମହମ୍

ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରି, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଆଗରେ ମୃତ ଭଳି ପଡ଼ିଥିଲେ, ଶିର ନମାଇଲି।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଚ ତଂ ରୁଦ୍ରଜାପ୍ଯରତୋ ଽଭଵମ୍ ହୃତ୍ପୁଣ୍ଡରୀକେ ସୁଷିରେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍

ସେମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ମୁଁ ରୁଦ୍ର ଜପରେ ଲଗିଗଲି, ହୃଦୟର ପଦ୍ମର ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ତ୍ରିଅମ୍ବକ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲି।

ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ଦଶଭୁଜଂ ଶାନ୍ତଂ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂ ସଦାଶିଵମ୍ ସରିତଶ୍ଚାନ୍ତରେ ପୁଣ୍ଯେ ସ୍ଥିତଂ ମାଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ମୁଁ ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଦଠିଲି, ତିନି ଆଖି, ଦଶ ହାତ, ଶାନ୍ତ, ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ, ସଦାଶିବ, ସମସ୍ତ ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ।

ତୁଷ୍ଟୋ ଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାଦେଵଃ ସୋମଃ ସୋମାର୍ଧଭୂଷଣଃ ଵତ୍ସ ନନ୍ଦିନ୍ମହାବାହୋ ମୃତ୍ଯୋର୍ଭୀତିଃ କୁତସ୍ତଵ

ମହାଦେବ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: 'ନନ୍ଦିନ, ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ କାହିଁକି ଡରୁଛ?'

ମଯୈଵ ପ୍ରେଷିତୌ ଵିପ୍ରୌ ମତ୍ସମସ୍ତ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ ଵତ୍ସୈନତ୍ତଵ ଦେହଂ ଚ ଲୌକିକଂ ପରମାର୍ଥତଃ

ସେଇ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମୁଁ ନିଜେ ପଠାଇଥିଲି; ତୁମେ ମୋ ପରି, ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁଅ, ତୁମର ଶରୀର ଏହି ସଂସାରର, ଏହା ସତ୍ୟ।

ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଦୈଵିକଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶିଲାଦେନ ପୁରା ତଵ ଦେଵୈଶ୍ ଚ ମୁନିଭିଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଦାନଵୋତ୍ତମୈଃ

ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଦେହ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।

ପୂଜିତଂ ଯତ୍ପୁରା ଵତ୍ସ ଦୈଵିକଂ ନନ୍ଦିକେଶ୍ଵର ସଂସାରସ୍ଯ ସ୍ଵଭାଵୋ ଽଯଂ ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ପୁନଃ ପୁନଃ

ପୁଅ, ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର, ପୂର୍ବେ ଯାହାକୁ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା, ସେଇଟି ଏହି ସଂସାରର ଗୁଣ — ସୁଖ ଦୁଃଖ ପୁଣିପୁଣି ଆସେ।