ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଈଶାନୋ ନିରୃତିର୍ଯକ୍ଷୋ ଯମୋ ଵରୁଣ ଏଵ ଚ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ ତଥା ରୁଦ୍ରା ଵସଵଶ୍ ଚ ମହାବଲାଃ

ଈଶାନ, ନିଋତି, ଯକ୍ଷ, ଯମ ଓ ବରୁଣ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବ, ଏପରି ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁମାନେ—

ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଚୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଦେଵୀ ଚୈଵ ସରସ୍ଵତୀ ଅଦିତିଶ୍ ଚ ଦିତିଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଲଜ୍ଜା ଧୃତିସ୍ ତଥା

ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସ୍ୱୟଂ ଶଚୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଓ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଅଦିତି ଓ ଦିତି, ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲଜ୍ଜା ଓ ଧୃତି—

ନନ୍ଦା ଭଦ୍ରା ଚ ସୁରଭୀ ସୁଶୀଲା ସୁମନାସ୍ ତଥା ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରଶ୍ ଚ ମହାତେଜା ଧର୍ମୋ ଧର୍ମାତ୍ମଜସ୍ ତଥା

ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ସୁରଭି, ସୁଶୀଳା, ସୁମନା, ଏହିପରି ତେଜସ୍ୱୀ ବୃଷେନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ଧର୍ମର ପୁତ୍ର—

ଆଵୃତ୍ଯ ମାଂ ତଥାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମୁନିସତ୍ତମ ଶିଲାଦୋ ଽପି ମୁନିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତା ମେ ତାଦୃଶଂ ତଦା

ଏମିତି ଭାବେ ମୋତେ ଘେରି ଓ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେମାନେ ମୋର ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏବଂ ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ପିତା ଶିଳାଦ ମୁନି—

ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ତୁଷ୍ଟାଵେଷ୍ଟପ୍ରଦଂ ସୁତମ୍ ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ତ୍ରିଯଂବକ ମମାଵ୍ଯଯ

ଅତି ଆନନ୍ଦରେ, ଶୁଭ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ, ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କଲେ— 'ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ତ୍ରିନୟନ, ମୋ ଅବିନାଶୀ—'

ପୁତ୍ରୋ ଽସି ଜଗତାଂ ଯସ୍ମାତ୍ ତ୍ରାତା ଦୁଃଖାଦ୍ଧି କିଂ ପୁନଃ ରକ୍ଷକୋ ଜଗତାଂ ଯସ୍ମାତ୍ ପିତା ମେ ପୁତ୍ର ସର୍ଵଗ

'ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯେହେତୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ତେଣୁ ଆଉ କଣ କହିବି? ତୁମେ ଯେହେତୁ ଜଗତର ରକ୍ଷା କରୁଛ, ମୋ ପୁତ୍ର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ।'

ଅଯୋନିଜ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ଯୋନେ ପିତାମହ ପିତା ପୁତ୍ର ମହେଶାନ ଜଗତାଂ ଚ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ

'ଅଜନ୍ମା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଜଗତର ମୂଳ, ପିତାମହ, ପିତା, ପୁତ୍ର, ମହାଶ୍ୱର, ଜଗତର ଗୁରୁ।'

ଵତ୍ସ ଵତ୍ସ ମହାଭାଗ ପାହି ମାଂ ପରମେଶ୍ଵର ତ୍ଵଯାହଂ ନନ୍ଦିତୋ ଯସ୍ମାନ୍ ନନ୍ଦୀ ନାମ୍ନା ସୁରେଶ୍ଵର

'ବାପା, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁତ୍ର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ପରମେଶ୍ୱର। ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ, ତେଣୁ ମୋର ନାମ ହେଲା ନନ୍ଦୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ।'

ତସ୍ମାନ୍ନନ୍ଦଯ ମାଂ ନନ୍ଦିନ୍ ନମାମି ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରସୀଦ ପିତରୌ ମେ ଽଦ୍ଯ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗତୌ ଵିଭୋ

'ସେହିପାଇଁ, ମୋତେ ଆନନ୍ଦିତ କର, ନନ୍ଦିନ। ମୁଁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଦୟା କର, ଆଜି ମୋ ପିତାମାତା ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଗଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।'

ପିତାମହଶ୍ ଚ ଭୋ ନନ୍ଦିନ୍ ନଵତୀର୍ଣେ ମହେଶ୍ଵରେ ମମୈଵ ସଫଲଂ ଲୋକେ ଜନ୍ମ ଵୈ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭୋ

'ହେ ନନ୍ଦିନ, ମହେଶ୍ୱର ଏଠାରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ଜଗତରେ ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ହେ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ।'

ଅଵତୀର୍ଣେ ସୁତେ ନନ୍ଦିନ୍ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ମହ୍ଯମୀଶ୍ଵର ତୁଭ୍ଯଂ ନମଃ ସୁରେଶାନ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵର ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ

'ହେ ନନ୍ଦିନ, ମୋ ପୁତ୍ର ମୋର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଈଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।'

ପୁତ୍ର ପାହି ମହାବାହୋ ଦେଵଦେଵ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ ପୁତ୍ରତ୍ଵମେଵ ନନ୍ଦୀଶ ମତ୍ଵା ଯତ୍କୀର୍ତିତଂ ମଯା

'ପୁତ୍ର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ବଳଶାଳୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଜଗତର ଗୁରୁ। ତୁମକୁ ମୁଁ ପୁତ୍ର ଭାବି, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ଯାହା କିଛି କହିଛି—'

ତ୍ଵଯା ତତ୍କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ଵତ୍ସ ସ୍ତଵସ୍ତଵ୍ଯ ସୁରାସୁରୈଃ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ମମ ପୁତ୍ରପ୍ରଭାଷିତମ୍

'ତୁମେ ତାହା କ୍ଷମା କର, ବାପା, କାରଣ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତୁମ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ମୋ ପୁତ୍ର କହିଥିବା କଥା ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା—'

ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଯା ସାର୍ଧଂ ସ ମୋଦତେ ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ସୁତଂ ବାଲଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ବହୁମାନତଃ

'କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଇଲେ, ସେ ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ। ଏଭଳି, ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ—'

ମୁନୀଶ୍ଵରାଂଶ୍ ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଶିଲାଦ ଉଵାଚ ସୁଵ୍ରତଃ ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ମହାଭାଗ୍ଯଂ ମମାଵ୍ଯଯଃ

ମହାମୁନିମାନେ ଦେଖି, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଶିଳାଦ କହିଲେ: 'ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଦେଖ, ଏହି ମୋ ଅବିନାଶୀ ମହାଭାଗ୍ୟ।'

ନନ୍ଦୀ ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗଣେ ଦେଵଶ୍ ଚାଵତୀର୍ଣୋ ଯତଃ ପ୍ରଭୁଃ ମତ୍ସମଃ କଃ ପୁମାଂଲ୍ଲୋକେ ଦେଵୋ ଵା ଦାନଵୋ ଽପି ଵା

'ଯେହେତୁ ନନ୍ଦୀ ପୂଜାର ମଣ୍ଡପରେ ଦେବତା ଭାବେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଜଗତରେ ମୋ ପରି କିଏ ଅଛି, ଦେବ କିମ୍ବା ଦାନବ?'

ଏଷ ନନ୍ଦୀ ଯତୋ ଜାତୋ ଯଜ୍ଞଭୂମୌ ହିତାଯ ମେ

'ଏହି ନନ୍ଦୀ, ଯିଏ ଏଠି ଯଜ୍ଞଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।'

ମଯା ସହ ପିତା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଉଟଜଂ ସ୍ଵଂ ଜଗାମାଶୁ ନିଧିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵେଵ ନିର୍ଧନଃ

ମୋ ସହିତ ମୋ ପିତା ଖୁସି ହୋଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଝୋପଡ଼ିକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯେମିତି ଗରିବ ଲୋକ ଧନ ମିଳିଲା ପରେ ଖୁସି ହୋଇଯାଏ।

ଯଦାଗତୋ ଽହମୁଟଜଂ ଶିଲାଦସ୍ଯ ମହାମୁନେ ତଦା ଵୈ ଦୈଵିକଂ ରୂପଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ

ହେ ମହାମୁନି, ଯେବେ ମୁଁ ଶିଳାଦଙ୍କ ଝୋପଡ଼ିକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ସେବେ ମୁଁ ଦେବତା ରୂପ ଛାଡ଼ି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କଲି।

ନଷ୍ଟା ଚୈଵ ସ୍ମୃତିର୍ଦିଵ୍ଯା ଯେନ କେନାପି କାରଣାତ୍ ମାନୁଷ୍ଯମାସ୍ଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତା ମେ ଲୋକପୂଜିତଃ

କିଛି କାରଣରୁ ମୋର ଦିବ୍ୟ ସ୍ମୃତି ହରାଇଗଲା; ମୋତେ ମାନବ ରୂପରେ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କର ସମ୍ମାନିତ ମୋ ପିତା—

ଵିଲଲାପାତିଦୁଃଖାର୍ତଃ ସ୍ଵଜନୈଶ୍ ଚ ସମାଵୃତଃ ଜାତକର୍ମାଦିକାଶ୍ଚୈଵ ଚକାର ମମ ସର୍ଵଵିତ୍

ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ କନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ସବୁ କିଛି ଜାଣି, ମୋ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

ଶାଲଙ୍କାଯନପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଶିଲାଦଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ ଉପଦିଷ୍ଟା ହି ତେନୈଵ ଋକ୍ଶାଖା ଯଜୁଷସ୍ ତଥା

ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ପୁଅ, ପୁଅକୁ ଅତି ଭଲପାଉଥିବା ଶିଳାଦ, ମୋତେ ଋଗ୍ବେଦ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦର ଶିଖ୍ୟା ଦେଲେ।

ସାମଶାଖାସହସ୍ରଂ ଚ ସାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗଂ ମହାମୁନେ ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଚାଶ୍ଵଲକ୍ଷଣମ୍

ହେ ମହାମୁନି, ସେ ମୋତେ ସାମବେଦର ହଜାରଟି ଶାଖା, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଓ ଉପଅଂଶ ସହିତ, ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଘୋଡ଼ା ବିଷୟରେ ଶିଖାଇଲେ।

ହସ୍ତିନାଂ ଚରିତଂ ଚୈଵ ନରାଣାଂ ଚୈଵ ଲକ୍ଷଣମ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ସପ୍ତମେ ଵର୍ଷେ ତତୋ ଽଥ ମୁନିସତ୍ତମୌ

ସେ ମୋତେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ; ମୋ ସାତ ବର୍ଷ ପୂରା ହେବା ପରେ, ତାପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ—

ମିତ୍ରାଵରୁଣନାମାନୌ ତପୋଯୋଗବଲାନ୍ଵିତୌ ତସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଗତୌ ଦିଵ୍ଯୌ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମାଂ ଚାଜ୍ଞଯା ଵିଭୋଃ

ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ନାମକ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତି ସହିତ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।

ଊଚତୁଶ୍ ଚ ମହାତ୍ମାନୌ ମାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ତାତ ନନ୍ଦ୍ଯଯମଲ୍ପାଯୁଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗଃ

ସେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ମୋତେ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, କହିଲେ: 'ହେ ପୁଅ, ନନ୍ଦୀ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୋର ଆୟୁଷ୍ୟ ଅତି ଅଳ୍ପ।'

ନ ଦୃଷ୍ଟମେଵମାଶ୍ଚର୍ଯମ୍ ଆଯୁର୍ଵର୍ଷାଦତଃ ପରମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରଃ ଶିଲାଦଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ

'ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, ଏହି ବର୍ଷ ପରେ ଆଉ ଆୟୁଷ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ପୁଅକୁ ଭଲପାଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳାଦ—

ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତୋ ରୁରୋଦାତୀଵ ଵିସ୍ଵରମ୍ ହା ପୁତ୍ର ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରେତି ପପାତ ଚ ସମନ୍ତତଃ

ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କନ୍ଦିଲେ, 'ହା ପୁଅ, ପୁଅ!' ବୋଲି ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଅହୋ ବଲଂ ଦୈଵଵିଧେର୍ ଵିଧାତୁଶ୍ଚେତି ଦୁଃଖିତଃ ତସ୍ଯ ଚାର୍ତସ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦାଶ୍ରମନିଵାସିନଃ

ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ କହିଲେ, 'ହା, ଦେବତାଙ୍କ ଲୀଳା ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ!' ତାଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାଭରା ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଆଶ୍ରମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିବାସୀମାନେ—