ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

କ୍ଷିତିର୍ଵାଯୁଃ ପୁମାନଂଭଃ ସୁଷିରଂ ସର୍ଵଗଂ ତଥା ତଦାପ୍ରଭୃତି ତଂ ପ୍ରାହୁର୍ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିରିତୀଶ୍ଵରମ୍

ମାଟି, ପବନ, ପୁରୁଷ, ପାଣି, ଆକାଶ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା—ଏହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତାଙ୍କୁ 'ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି' ଭଳି ଭଗବାନ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତେଃ ପ୍ରସାଦେନ ଵିରଞ୍ଚିଶ୍ଚାସୃଜତ୍ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵୈତଦ୍ ଅଖିଲଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ କଲ୍ପାନ୍ତରେ ପ୍ରଭୁଃ

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର କୃପାରେ ବିରଞ୍ଚି, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମା, ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁ ପୁଣି କଲ୍ପ ଶେଷରେ ଏହି କାମ କଲେ।

ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତଂ ସଂସୁପ୍ତେ ଚ ଚରାଚରେ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁମନାସ୍ ତେପେ ତତ ଉଗ୍ରଂ ତପୋ ମହତ୍

ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତସ୍ଯୈଵଂ ତପ୍ଯମାନସ୍ଯ ନ କିଂଚିତ୍ସମଵର୍ତତ ତତୋ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ଦୁଃଖାତ୍କ୍ରୋଧୋ ଵ୍ଯଜାଯତ

ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ କିଛି ଘଟିଲା ନାହିଁ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଦୁଃଖରୁ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା।

କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାପତନ୍ନଶ୍ରୁବିନ୍ଦଵଃ ତତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଽଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଭ୍ଯୋ ଭୂତାଃ ପ୍ରେତାସ୍ତଦାଭଵନ୍

କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଚକୁଠାରୁ ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା; ସେଠାରୁ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ନାମକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସର୍ଵାଂସ୍ତାନଗ୍ରଜାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୂତପ୍ରେତନିଶାଚରାନ୍ ଅନିନ୍ଦତ ତଦା ଦେଵୋ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମାନମ୍ ଅଜୋ ଵିଭୁଃ

ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ପୁରୁଣା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଦେଖି, ଦେବତା, ଅଜନ୍ମା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ନିଜେ ଦୋଷାରୋପ କଲେ।

ଜହୌ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ତତଃ ପ୍ରାଣମଯୋ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ପ୍ରଭୋର୍ମୁଖାତ୍

କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ପ୍ରଜାପତି, ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବିସର୍ଜନ କଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମୁଖରୁ ପ୍ରାଣମୟ ରୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା ବାଲାର୍କସଦୃଶଦ୍ଯୁତିଃ ତଦୈକାଦଶଧାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଵିଭଜ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସେ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଭାବେ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ଏକାଦଶ ରୂପକୁ ବିଭାଜିତ ହୋଇ ରହିଲେ।

ଅର୍ଧେନାଂଶେନ ସର୍ଵାତ୍ମା ସସର୍ଜାସୌ ଶିଵାମୁମାମ୍ ସା ଚାସୃଜତ୍ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭାବେ, ତାଙ୍କର ଅର୍ଧ ଅଂଶରୁ ଶିବା, ଉମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଵାମାଂ ରୌଦ୍ରୀଂ ମହାମାଯାଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ଵାରିଜେକ୍ଷଣାମ୍ କଲାଂ ଵିକିରିଣୀଂ ଚୈଵ କାଲୀଂ କମଲଵାସିନୀମ୍

ସେ ବାମା, ରୌଦ୍ରୀ, ମହାମାୟା, କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ବୈଷ୍ଣବୀ, କଳା, ବିକିରିଣୀ, କାଳୀ ଓ କମଳବାସିନୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ବଲଵିକରିଣୀଂ ଦେଵୀଂ ବଲପ୍ରମଥିନୀଂ ତଥା ସର୍ଵଭୂତସ୍ଯ ଦମନୀଂ ସସୃଜେ ଚ ମନୋନ୍ମନୀମ୍

ସେ ବଳବିକରିଣୀ ଦେବୀ, ବଳପ୍ରମଥିନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଓ ମନୋନ୍ମନୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତଥାନ୍ଯା ବହଵଃ ସୃଷ୍ଟାସ୍ ତଯା ନାର୍ଯଃ ସହସ୍ରଶଃ ରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚୈଵ ମହାଦେଵସ୍ ତାଭିସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ

ଏଭଳି, ସେ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ, ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ରୁଦ୍ରମାନେ ସହିତ, ମହାଦେବ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ହେଲେ।

ସର୍ଵାତ୍ମନଶ୍ ଚ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ହ୍ଯ୍ ଅତିଷ୍ଠତ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ ମୃତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଥିବା ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପରମେଶ୍ୱର ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ମୃତ ବ୍ରହ୍ମା, ଅର୍ଥାତ୍ ପରମେଷ୍ଠି ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ।

ଘୃଣୀ ଦଦୌ ପୁନଃ ପ୍ରାଣାନ୍ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରଦଦୌ ପ୍ରାଣାନ୍ ଆତ୍ମସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ତଦା ପ୍ରଭୁଃ

ଦୟାଳୁ ମହେଶ୍ୱର, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ସେ ପୁଣିଥରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜୀବନଶକ୍ତି ଫେରାଇଦେଲେ, ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରାଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଽଭୂତ୍ତତୋ ରୁଦ୍ରଃ କିଂଚିତ୍ପ୍ରତ୍ଯାଗତାସଵମ୍ ଅଭ୍ଯଭାଷତ ଦେଵେଶୋ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପରମଂ ଵଚଃ

ତାପରେ ରୁଦ୍ର ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିଛି ଶକ୍ତି ଫେରିଆସିଲାପରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଠାକୁର ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚତମ କଥା କହିଲେ।

ମା ଭୈର୍ଦେଵ ମହାଭାଗ ଵିରିଞ୍ଚ ଜଗତାଂ ଗୁରୋ ମଯେହ ସ୍ଥାପିତାଃ ପ୍ରାଣାସ୍ ତସ୍ମାଦୁତ୍ତିଷ୍ଠ ଵୈ ପ୍ରଭୋ

ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ବିରିଞ୍ଚି, ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠି ତୁମର ପ୍ରାଣ ରଖିଛି, ଏହିଯୋଗୁଁ ଉଠନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନଭୂତଂ ମନୋଗତମ୍ ପିତାମହଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ନେତ୍ରୈଃ ଫୁଲ୍ଲାମ୍ବୁଜପ୍ରଭୈଃ

ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ପିତାମହଙ୍କର ମନ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଜାଗିଥିବା ପରି ହେଲା, ତାଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ତାଙ୍କ ଆଖି ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।

ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତପ୍ରାଣଃ ସମୁଦୈକ୍ଷନ୍ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସ ଉଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚିରଂ କାଲଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଗଂଭୀରଯା ଗିରା

ତାପରେ, ପ୍ରାଣ ଫେରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ମୃଦୁ ଓ ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ।

ଉଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ଭୋ ଭୋ ଵଦ ମହାଭାଗ ଆନନ୍ଦଯସି ମେ ମନଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନ ଉଠି, ହାତ ଜୋଡି, କହିଲେ: 'ହେ ମହାଭାଗ, ମୋ ମନକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଛ, ଦୟାକରି କଥା କହ।'

କୋ ଭଵାନ୍ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିର୍ ଵୈ ସ୍ଥିତ ଏକାଦଶାତ୍ମକଃ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯାଜହାର ମହେଶ୍ଵରଃ

'ତୁମେ କିଏ, ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏକାଦଶ ଆତ୍ମା ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ?' ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ସ୍ପୃଶନ୍କରାଭ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସୁଖାଭ୍ଯାଂ ସ ସୁରାରିହା ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ପରମାତ୍ମାନମ୍ ଏନାଂ ମାଯାମଜାମିତି

ଶୁଭ ହାତରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ କହିଲେ: 'ମୋତେ ପରମାତ୍ମା ଭାବେ ଜାଣ, ଏହି ମୋର ଅଜନ୍ମା ମାୟା।'

ଏତେ ଵୈ ସଂସ୍ଥିତା ରୁଦ୍ରାସ୍ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷିତୁମିହାଗତାଃ ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵଦେଵମୁଵାଚ ହ

'ଏହି ରୁଦ୍ରମାନେ ଏଠି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।' ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ।

କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ଦୁଃଖୈରାକୁଲିତୋ ହ୍ଯହମ୍

ହାତ ଜୋଡି ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଇ, ସେ କହିଲେ: 'ହେ ଭଗବାନ, ହେ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇଯାଇଛି।'

ସଂସାରାନ୍ମୋକ୍ତୁମୀଶାନ ମାମିହାର୍ହସି ଶଙ୍କର ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ପିତାମହମୁମାପତିଃ

'ହେ ଶଙ୍କର, ଏହି ସଂସାରରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର।' ତାପରେ ଉମାଙ୍କ ପତି ଭଗବାନ ପିତାମହଙ୍କୁ ହସିଦେଲେ।

ତଦା ରୁଦ୍ରୈର୍ଜଗନ୍ନାଥସ୍ ତଯା ଚାନ୍ତର୍ଦଧେ ଵିଭୁଃ ତସ୍ମାଚ୍ଛିଲାଦ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭୋ ଵୈ ତ୍ଵଯୋନିଜଃ

ତାପରେ ଜଗନ୍ନାଥ ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ସେଉଁଠି ଥିବା ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହିଯୋଗୁଁ, ହେ ଶିଳାଦ, ଏହି ଲୋକରେ ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ମୃତ୍ଯୁହୀନଃ ପୁମାନ୍ଵିଦ୍ଧି ସମୃତ୍ଯୁଃ ପଦ୍ମଜୋ ଽପି ସଃ କିଂତୁ ଦେଵେଶ୍ଵରୋ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରସୀଦତି ଯଦୀଶ୍ଵରଃ

ମୃତ୍ୟୁ ନଥିବା ପୁରୁଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ମଧ୍ୟରେ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଦେବଦେବ ରୁଦ୍ର ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସମ୍ଭବ।

ନ ଦୁର୍ଲଭୋ ମୃତ୍ଯୁହୀନସ୍ ତଵ ପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯଯୋନିଜଃ ମଯା ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ମହାତ୍ମନା

'ତୁମର ପୁଅ, ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁହୀନ, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ—ମୋ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।'

ଅଯୋନିଜଂ ମୃତ୍ଯୁହୀନମ୍ ଅସମର୍ଥଂ ନିଵେଦିତୁମ୍ ଏଵଂ ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମ୍ ଅନୁଗୃହ୍ଯ ଚ ତଂ ଘୃଣୀ

'ଯିଏ ଅଜନ୍ମା ଓ ମୃତ୍ୟୁହୀନ, ତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।' ଏଭଳି କହି, ଦୟାଳୁ ଭଗବାନ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ।

ଦେଵୈର୍ଵୃତୋ ଯଯୌ ଦେଵଃ ସିତେନେଭେନ ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ

ଦେବମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଭଗବାନ ଧଳା ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ।