ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵହ୍ନେଶ୍ଚୈଵ ତୁ ସଂଯୋଗାତ୍ ପ୍ରକୃତ୍ଯ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ ନୀଲଶ୍ ଚ ଲୋହିତଶ୍ଚୈଵ ଯତଃ କାଲାକୃତିଃ ପୁମାନ୍

ଅଗ୍ନି ସହ ଯୋଗ ହେବାରୁ, ପ୍ରଭୁ ପୁରୁଷ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଯାହାଠାରୁ କାଳର ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।

ନୀଲଲୋହିତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ ତେନ ଦେଵେନ ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ ବ୍ରହ୍ମଣା ଭଗଵାନ୍କାଲଃ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ଚାଭଵଦ୍ଵିଭୁଃ

ସେହି ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ନୀଳଲୋହିତ ବୋଲି କହିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ କାଳ, ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ, ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ।

ସୁପ୍ରୀତମନସଂ ଦେଵଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ପିତାମହଃ ନାମାଷ୍ଟକେନ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନଂ ମହାମୁନେ

ପିତାମହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ, ମହାମୁନି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ।

ନମସ୍ତେ ଭଗଵନ୍ ରୁଦ୍ର ଭାସ୍କରାମିତତେଜସେ ନମୋ ଭଵାଯ ଦେଵାଯ ରସାଯାମ୍ବୁମଯାଯ ତେ

ନମସ୍କାର ହେଉ, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ; ଭବ ଦେବତା, ରସ ଓ ଜଳର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।

ଶର୍ଵାଯ କ୍ଷିତିରୂପାଯ ସଦା ସୁରଭିଣେ ନମଃ ଈଶାଯ ଵାଯଵେ ତୁଭ୍ଯଂ ସଂସ୍ପର୍ଶାଯ ନମୋ ନମଃ

ଶର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ପୃଥିବୀ ରୂପ ଏବଂ ସଦା ସୁଗନ୍ଧମୟ; ଈଶ୍ୱର, ବାୟୁ ରୂପରେ ତୁମକୁ, ସ୍ପର୍ଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରୂପରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର ।

ପଶୂନାଂ ପତଯେ ଚୈଵ ପାଵକାଯାତିତେଜସେ ଭୀମାଯ ଵ୍ଯୋମରୂପାଯ ଶବ୍ଦମାତ୍ରାଯ ତେ ନମଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ, ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ, ଭୟଙ୍କର, ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଶବ୍ଦର ମାତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ମହାଦେଵାଯ ସୋମାଯ ଅମୃତାଯ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ଉଗ୍ରାଯ ଯଜମାନାଯ ନମସ୍ତେ କର୍ମଯୋଗିନେ

ମହାଦେବ, ସୋମ, ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ, ଉଗ୍ର, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, କର୍ମରେ ଲିନ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ପୈତାମହମିମଂ ସ୍ତଵମ୍ ରୁଦ୍ରାଯ କଥିତଂ ଵିପ୍ରାଞ୍ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ସମାହିତଃ

ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏହି ପୌରୁଷିକ ସ୍ତବକୁ ପଢନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ମନୋଯୋଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି—

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତେସ୍ତୁ ସାଯୁଜ୍ଯଂ ଵର୍ଷାଦେକାଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ମହାଦେଵମ୍ ଅଵୈକ୍ଷତ ପିତାମହଃ

ସେ ଲୋକେ ଏହି ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଥାନ୍ତି, ଏକାଦଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ। ଏଭଳି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।

ତଦାଷ୍ଟଧା ମହାଦେଵଃ ସମାତିଷ୍ଠତ୍ସମନ୍ତତଃ ତଦା ପ୍ରକାଶତେ ଭାନୁଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମା ନିଶାକରଃ

ତାପରେ ମହାଦେବ ଅଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଲେ। ସେ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଚନ୍ଦ୍ରମା କଳା ପଥ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

କ୍ଷିତିର୍ଵାଯୁଃ ପୁମାନଂଭଃ ସୁଷିରଂ ସର୍ଵଗଂ ତଥା ତଦାପ୍ରଭୃତି ତଂ ପ୍ରାହୁର୍ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିରିତୀଶ୍ଵରମ୍

ମାଟି, ପବନ, ପୁରୁଷ, ପାଣି, ଆକାଶ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା—ଏହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତାଙ୍କୁ 'ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି' ଭଳି ଭଗବାନ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତେଃ ପ୍ରସାଦେନ ଵିରଞ୍ଚିଶ୍ଚାସୃଜତ୍ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵୈତଦ୍ ଅଖିଲଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ କଲ୍ପାନ୍ତରେ ପ୍ରଭୁଃ

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର କୃପାରେ ବିରଞ୍ଚି, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମା, ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁ ପୁଣି କଲ୍ପ ଶେଷରେ ଏହି କାମ କଲେ।

ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତଂ ସଂସୁପ୍ତେ ଚ ଚରାଚରେ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁମନାସ୍ ତେପେ ତତ ଉଗ୍ରଂ ତପୋ ମହତ୍

ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତସ୍ଯୈଵଂ ତପ୍ଯମାନସ୍ଯ ନ କିଂଚିତ୍ସମଵର୍ତତ ତତୋ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ଦୁଃଖାତ୍କ୍ରୋଧୋ ଵ୍ଯଜାଯତ

ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ କିଛି ଘଟିଲା ନାହିଁ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଦୁଃଖରୁ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା।

କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାପତନ୍ନଶ୍ରୁବିନ୍ଦଵଃ ତତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଽଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଭ୍ଯୋ ଭୂତାଃ ପ୍ରେତାସ୍ତଦାଭଵନ୍

କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଚକୁଠାରୁ ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା; ସେଠାରୁ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ନାମକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସର୍ଵାଂସ୍ତାନଗ୍ରଜାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୂତପ୍ରେତନିଶାଚରାନ୍ ଅନିନ୍ଦତ ତଦା ଦେଵୋ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମାନମ୍ ଅଜୋ ଵିଭୁଃ

ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ପୁରୁଣା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଦେଖି, ଦେବତା, ଅଜନ୍ମା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ନିଜେ ଦୋଷାରୋପ କଲେ।

ଜହୌ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ତତଃ ପ୍ରାଣମଯୋ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ପ୍ରଭୋର୍ମୁଖାତ୍

କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ପ୍ରଜାପତି, ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବିସର୍ଜନ କଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମୁଖରୁ ପ୍ରାଣମୟ ରୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା ବାଲାର୍କସଦୃଶଦ୍ଯୁତିଃ ତଦୈକାଦଶଧାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଵିଭଜ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସେ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଭାବେ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ଏକାଦଶ ରୂପକୁ ବିଭାଜିତ ହୋଇ ରହିଲେ।

ଅର୍ଧେନାଂଶେନ ସର୍ଵାତ୍ମା ସସର୍ଜାସୌ ଶିଵାମୁମାମ୍ ସା ଚାସୃଜତ୍ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭାବେ, ତାଙ୍କର ଅର୍ଧ ଅଂଶରୁ ଶିବା, ଉମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଵାମାଂ ରୌଦ୍ରୀଂ ମହାମାଯାଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ଵାରିଜେକ୍ଷଣାମ୍ କଲାଂ ଵିକିରିଣୀଂ ଚୈଵ କାଲୀଂ କମଲଵାସିନୀମ୍

ସେ ବାମା, ରୌଦ୍ରୀ, ମହାମାୟା, କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ବୈଷ୍ଣବୀ, କଳା, ବିକିରିଣୀ, କାଳୀ ଓ କମଳବାସିନୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ବଲଵିକରିଣୀଂ ଦେଵୀଂ ବଲପ୍ରମଥିନୀଂ ତଥା ସର୍ଵଭୂତସ୍ଯ ଦମନୀଂ ସସୃଜେ ଚ ମନୋନ୍ମନୀମ୍

ସେ ବଳବିକରିଣୀ ଦେବୀ, ବଳପ୍ରମଥିନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଓ ମନୋନ୍ମନୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତଥାନ୍ଯା ବହଵଃ ସୃଷ୍ଟାସ୍ ତଯା ନାର୍ଯଃ ସହସ୍ରଶଃ ରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚୈଵ ମହାଦେଵସ୍ ତାଭିସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ

ଏଭଳି, ସେ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ, ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ରୁଦ୍ରମାନେ ସହିତ, ମହାଦେବ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ହେଲେ।

ସର୍ଵାତ୍ମନଶ୍ ଚ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ହ୍ଯ୍ ଅତିଷ୍ଠତ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ ମୃତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଥିବା ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପରମେଶ୍ୱର ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ମୃତ ବ୍ରହ୍ମା, ଅର୍ଥାତ୍ ପରମେଷ୍ଠି ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ।

ଘୃଣୀ ଦଦୌ ପୁନଃ ପ୍ରାଣାନ୍ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରଦଦୌ ପ୍ରାଣାନ୍ ଆତ୍ମସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ତଦା ପ୍ରଭୁଃ

ଦୟାଳୁ ମହେଶ୍ୱର, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ସେ ପୁଣିଥରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜୀବନଶକ୍ତି ଫେରାଇଦେଲେ, ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରାଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଽଭୂତ୍ତତୋ ରୁଦ୍ରଃ କିଂଚିତ୍ପ୍ରତ୍ଯାଗତାସଵମ୍ ଅଭ୍ଯଭାଷତ ଦେଵେଶୋ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପରମଂ ଵଚଃ

ତାପରେ ରୁଦ୍ର ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିଛି ଶକ୍ତି ଫେରିଆସିଲାପରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଠାକୁର ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚତମ କଥା କହିଲେ।

ମା ଭୈର୍ଦେଵ ମହାଭାଗ ଵିରିଞ୍ଚ ଜଗତାଂ ଗୁରୋ ମଯେହ ସ୍ଥାପିତାଃ ପ୍ରାଣାସ୍ ତସ୍ମାଦୁତ୍ତିଷ୍ଠ ଵୈ ପ୍ରଭୋ

ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ବିରିଞ୍ଚି, ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠି ତୁମର ପ୍ରାଣ ରଖିଛି, ଏହିଯୋଗୁଁ ଉଠନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନଭୂତଂ ମନୋଗତମ୍ ପିତାମହଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ନେତ୍ରୈଃ ଫୁଲ୍ଲାମ୍ବୁଜପ୍ରଭୈଃ

ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ପିତାମହଙ୍କର ମନ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଜାଗିଥିବା ପରି ହେଲା, ତାଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ତାଙ୍କ ଆଖି ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।

ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତପ୍ରାଣଃ ସମୁଦୈକ୍ଷନ୍ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ସ ଉଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚିରଂ କାଲଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଗଂଭୀରଯା ଗିରା

ତାପରେ, ପ୍ରାଣ ଫେରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ମୃଦୁ ଓ ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ।

ଉଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ଭୋ ଭୋ ଵଦ ମହାଭାଗ ଆନନ୍ଦଯସି ମେ ମନଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନ ଉଠି, ହାତ ଜୋଡି, କହିଲେ: 'ହେ ମହାଭାଗ, ମୋ ମନକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଛ, ଦୟାକରି କଥା କହ।'