ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସସର୍ଜ ସକଲଂ ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵାଙ୍ଗାଦେଵ ଚରାଚରମ୍ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମସୃଜଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଂ ପିତାମହଃ

ସେ ନିଜ ଅଂଗରୁ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ।

ମୁନେ କଲ୍ପାନ୍ତରେ ରୁଦ୍ରୋ ହରିଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଈଶ୍ଵରମ୍ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମସୃଜନ୍ ମୁନେ କଲ୍ପାନ୍ତରେ ହରିଃ

ମୁନି, ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ରୁଦ୍ର ହରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ପୁନି ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ହରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ମୁନି ।

ନାରାଯଣଂ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ପୁନର୍ଭଵଃ ତଦା ଵିଚାର୍ଯ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖଂ ସଂସାର ଇତ୍ଯଜଃ

ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଭବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କରି, ବୁଝିଲେ ଯେ ସଂସାର ଦୁଃଖର ଅଟୁଟ ସ୍ରୋତ ।

ସର୍ଗଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯେଵ ନିଯୋଜ୍ଯ ଚ ସଂହୃତ୍ଯ ପ୍ରାଣସଞ୍ଚାରଂ ପାଷାଣ ଇଵ ନିଶ୍ଚଲଃ

ସୃଷ୍ଟିକୁ ବନ୍ଦ କରି, ନିଜକୁ ନିଜ ମନରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ଶ୍ୱାସର ଚଳାଚଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପଥର ପରି ଅଚଳ ହେଇ ରହିଲେ ।

ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସମାଧିସ୍ଥୋ ଽଭଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ ଅଧୋମୁଖଂ ତୁ ଯତ୍ପଦ୍ମଂ ହୃଦି ସଂସ୍ଥଂ ସୁଶୋଭନମ୍

ପ୍ରଭୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ସମାଧିରେ ରହିଲେ; ହୃଦୟରେ ଥିବା, ତଳକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ଶୋଭାମୟ ପଦ୍ମ—

ପୂରିତଂ ପୂରକେଣୈଵ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ ଚାଭଵତ୍ତଦା ତଦୂର୍ଧ୍ଵଵକ୍ତ୍ରମ୍ ଅଭଵତ୍ କୁମ୍ଭକେନ ନିରୋଧିତମ୍

ସେହି ପଦ୍ମ ପୂରକ ଶ୍ୱାସରେ ପୂରିଥିଲା, ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ତାହାର ଉପର ମୁହଁ କୁମ୍ଭକ ଶ୍ୱାସରେ ଅଟକି ରହିଲା ।

ତତ୍ପଦ୍ମକର୍ଣିକାମଧ୍ଯେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଚେଶ୍ଵରମ୍ ତଦୋମିତି ଶିଵଂ ଦେଵମ୍ ଅର୍ଧମାତ୍ରାପରଂ ପରମ୍

ସେହି ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଓଁ ଧ୍ୱନି, ଶିବ ଦେବତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅର୍ଧମାତ୍ରା ଉପରେ ଯିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବିସ୍ଥାପିତ କଲେ ।

ମୃଣାଲତନ୍ତୁଭାଗୈକଶତଭାଗେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ଯମୀ ଯମଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ନିଯମ୍ଯୈଵଂ ହୃଦୀଶ୍ଵରମ୍

ଏହିପରି ହୃଦୟରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏକ ଶତ ଭାଗ ମୃଣାଳ ତନ୍ତୁ ପରି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶରେ ବସିଥିବା, ନିୟମିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନବଳିଆ ବ୍ୟକ୍ତି—

ଯମପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ ପୂଜ୍ଯଂ ଯାଜ୍ଯୋ ହ୍ଯଯଜଦଵ୍ଯଯମ୍ ତସ୍ଯ ହୃତ୍କମଲସ୍ଥସ୍ଯ ନିଯୋଗାଚ୍ଚାଂଶଜୋ ଵିଭୁଃ

ଯମପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲରେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ, ଅଜର ଓ ଅମର; ହୃଦୟ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ଅଂଶରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।

ଲଲାଟମସ୍ଯ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ପିତାମହାତ୍ ଲୋହିତୋ ଽଭୂତ୍ ସ୍ଵଯଂ ନୀଲଃ ଶିଵସ୍ଯ ହୃଦଯୋଦ୍ଭଵଃ

ପିତାମହଙ୍କ ଲଳାଟ ଭେଦି, ସେ ଦେବତା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ; ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ନିଜେ ନୀଳ, ଶିବଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ।

ଵହ୍ନେଶ୍ଚୈଵ ତୁ ସଂଯୋଗାତ୍ ପ୍ରକୃତ୍ଯ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ ନୀଲଶ୍ ଚ ଲୋହିତଶ୍ଚୈଵ ଯତଃ କାଲାକୃତିଃ ପୁମାନ୍

ଅଗ୍ନି ସହ ଯୋଗ ହେବାରୁ, ପ୍ରଭୁ ପୁରୁଷ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଯାହାଠାରୁ କାଳର ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।

ନୀଲଲୋହିତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ ତେନ ଦେଵେନ ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ ବ୍ରହ୍ମଣା ଭଗଵାନ୍କାଲଃ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ଚାଭଵଦ୍ଵିଭୁଃ

ସେହି ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ନୀଳଲୋହିତ ବୋଲି କହିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ କାଳ, ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ, ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ।

ସୁପ୍ରୀତମନସଂ ଦେଵଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ପିତାମହଃ ନାମାଷ୍ଟକେନ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନଂ ମହାମୁନେ

ପିତାମହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ, ମହାମୁନି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ।

ନମସ୍ତେ ଭଗଵନ୍ ରୁଦ୍ର ଭାସ୍କରାମିତତେଜସେ ନମୋ ଭଵାଯ ଦେଵାଯ ରସାଯାମ୍ବୁମଯାଯ ତେ

ନମସ୍କାର ହେଉ, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ; ଭବ ଦେବତା, ରସ ଓ ଜଳର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।

ଶର୍ଵାଯ କ୍ଷିତିରୂପାଯ ସଦା ସୁରଭିଣେ ନମଃ ଈଶାଯ ଵାଯଵେ ତୁଭ୍ଯଂ ସଂସ୍ପର୍ଶାଯ ନମୋ ନମଃ

ଶର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ପୃଥିବୀ ରୂପ ଏବଂ ସଦା ସୁଗନ୍ଧମୟ; ଈଶ୍ୱର, ବାୟୁ ରୂପରେ ତୁମକୁ, ସ୍ପର୍ଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରୂପରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର ।

ପଶୂନାଂ ପତଯେ ଚୈଵ ପାଵକାଯାତିତେଜସେ ଭୀମାଯ ଵ୍ଯୋମରୂପାଯ ଶବ୍ଦମାତ୍ରାଯ ତେ ନମଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ, ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ, ଭୟଙ୍କର, ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଶବ୍ଦର ମାତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ମହାଦେଵାଯ ସୋମାଯ ଅମୃତାଯ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ଉଗ୍ରାଯ ଯଜମାନାଯ ନମସ୍ତେ କର୍ମଯୋଗିନେ

ମହାଦେବ, ସୋମ, ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ, ଉଗ୍ର, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, କର୍ମରେ ଲିନ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ପୈତାମହମିମଂ ସ୍ତଵମ୍ ରୁଦ୍ରାଯ କଥିତଂ ଵିପ୍ରାଞ୍ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ସମାହିତଃ

ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏହି ପୌରୁଷିକ ସ୍ତବକୁ ପଢନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ମନୋଯୋଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି—

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତେସ୍ତୁ ସାଯୁଜ୍ଯଂ ଵର୍ଷାଦେକାଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ମହାଦେଵମ୍ ଅଵୈକ୍ଷତ ପିତାମହଃ

ସେ ଲୋକେ ଏହି ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଥାନ୍ତି, ଏକାଦଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ। ଏଭଳି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।

ତଦାଷ୍ଟଧା ମହାଦେଵଃ ସମାତିଷ୍ଠତ୍ସମନ୍ତତଃ ତଦା ପ୍ରକାଶତେ ଭାନୁଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମା ନିଶାକରଃ

ତାପରେ ମହାଦେବ ଅଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଲେ। ସେ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଚନ୍ଦ୍ରମା କଳା ପଥ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

କ୍ଷିତିର୍ଵାଯୁଃ ପୁମାନଂଭଃ ସୁଷିରଂ ସର୍ଵଗଂ ତଥା ତଦାପ୍ରଭୃତି ତଂ ପ୍ରାହୁର୍ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିରିତୀଶ୍ଵରମ୍

ମାଟି, ପବନ, ପୁରୁଷ, ପାଣି, ଆକାଶ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା—ଏହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତାଙ୍କୁ 'ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି' ଭଳି ଭଗବାନ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତେଃ ପ୍ରସାଦେନ ଵିରଞ୍ଚିଶ୍ଚାସୃଜତ୍ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵୈତଦ୍ ଅଖିଲଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ କଲ୍ପାନ୍ତରେ ପ୍ରଭୁଃ

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର କୃପାରେ ବିରଞ୍ଚି, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମା, ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁ ପୁଣି କଲ୍ପ ଶେଷରେ ଏହି କାମ କଲେ।

ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତଂ ସଂସୁପ୍ତେ ଚ ଚରାଚରେ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁମନାସ୍ ତେପେ ତତ ଉଗ୍ରଂ ତପୋ ମହତ୍

ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତସ୍ଯୈଵଂ ତପ୍ଯମାନସ୍ଯ ନ କିଂଚିତ୍ସମଵର୍ତତ ତତୋ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ଦୁଃଖାତ୍କ୍ରୋଧୋ ଵ୍ଯଜାଯତ

ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ କିଛି ଘଟିଲା ନାହିଁ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଦୁଃଖରୁ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା।

କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାପତନ୍ନଶ୍ରୁବିନ୍ଦଵଃ ତତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଽଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଭ୍ଯୋ ଭୂତାଃ ପ୍ରେତାସ୍ତଦାଭଵନ୍

କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଚକୁଠାରୁ ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା; ସେଠାରୁ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ନାମକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସର୍ଵାଂସ୍ତାନଗ୍ରଜାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୂତପ୍ରେତନିଶାଚରାନ୍ ଅନିନ୍ଦତ ତଦା ଦେଵୋ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମାନମ୍ ଅଜୋ ଵିଭୁଃ

ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ପୁରୁଣା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଦେଖି, ଦେବତା, ଅଜନ୍ମା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ନିଜେ ଦୋଷାରୋପ କଲେ।

ଜହୌ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ ଚ ଭଗଵାନ୍ କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ତତଃ ପ୍ରାଣମଯୋ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ପ୍ରଭୋର୍ମୁଖାତ୍

କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ପ୍ରଜାପତି, ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବିସର୍ଜନ କଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମୁଖରୁ ପ୍ରାଣମୟ ରୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା ବାଲାର୍କସଦୃଶଦ୍ଯୁତିଃ ତଦୈକାଦଶଧାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଵିଭଜ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସେ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଭାବେ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ଏକାଦଶ ରୂପକୁ ବିଭାଜିତ ହୋଇ ରହିଲେ।

ଅର୍ଧେନାଂଶେନ ସର୍ଵାତ୍ମା ସସର୍ଜାସୌ ଶିଵାମୁମାମ୍ ସା ଚାସୃଜତ୍ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭାବେ, ତାଙ୍କର ଅର୍ଧ ଅଂଶରୁ ଶିବା, ଉମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।