ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତମସା କାଲରୁଦ୍ରାଖ୍ଯଂ ରଜସା କନକାଣ୍ଡଜମ୍ ସତ୍ତ୍ଵେନ ସର୍ଵଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵେ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ତମ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ କାଳରୁଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ରଜସ ଦ୍ୱାରା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଡିଞ୍ଡି ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ; ନିର୍ଗୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ମହେଶ୍ୱର।

ପ୍ରଧାନାଵଯଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସପ୍ତଧାଧିଷ୍ଠିତଂ କ୍ରମାତ୍ ପୁନଃ ଷୋଡଶଧା ଚୈଵ ଷଡ୍ଵିଂଶକମ୍ ଅଜୋଦ୍ଭଵମ୍

ଏହା ପ୍ରଧାନର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ବ୍ୟାପି, ସପ୍ତ ଭାଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ପୁଣି ଷୋଳ ଭାଗରେ, ଏବଂ ଛବିଶି ଭାଗରେ ଅଜନ୍ମା ଭାବେ ଅଛି।

ସର୍ଗପ୍ରତିଷ୍ଠାସଂହାରଲୀଲାର୍ଥଂ ଲିଙ୍ଗରୂପିଣମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଭଵଂ ଶୁଭମ୍

ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ପାଇଁ ଯିଏ ଲିଙ୍ଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠିକି ମୁଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏବେ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା କହିବି।

ଈଶାନକଲ୍ପଵୃତ୍ତାନ୍ତମ୍ ଅଧିକୃତ୍ଯ ମହାତ୍ମନା ବ୍ରହ୍ମଣା କଲ୍ପିତଂ ପୂର୍ଵଂ ପୁରାଣଂ ଲୈଙ୍ଗମ୍ ଉତ୍ତମମ୍

ଈଶାନଙ୍କ କଳ୍ପର ଉପାଖ୍ୟାନ ଉପରେ ଆଧାର କରି, ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବେ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣ ରଚନା କରିଥିଲେ।

ଗ୍ରନ୍ଥକୋଟିପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତରେ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷେଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତେ ଵ୍ଯାସୈଃ ସର୍ଵାନ୍ତରେଷୁ ଵୈ

ଏହାର ମାପ ଗ୍ରନ୍ଥର ସୀମାକୁ ଛୁଇଁଥିଲା, ଶତ କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରିଥିଲେ।

ଵ୍ଯସ୍ତେଷ୍ଟା ଦଶଧା ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମାଦୌ ଦ୍ଵାପରାଦିଷୁ ଲିଙ୍ଗମେକାଦଶଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯା ଵ୍ଯାସାଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଚ ତତ୍

ଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦ୍ୱାପର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୁଗରେ, ଏକାଦଶ ଲିଙ୍ଗ ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରବଚନ କରିଛି।

ଅସ୍ଯୈକାଦଶସାହସ୍ରେ ଗ୍ରନ୍ଥମାନମିହ ଦ୍ଵିଜାଃ ତସ୍ମାତ୍ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ନ ଶ୍ରୁତଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯତ୍

ଏଠାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଏକାଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ, ତାହା କହିବି।

ଚତୁର୍ଲକ୍ଷେଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତେ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନେନ ତୁ ଅତ୍ରୈକାଦଶସାହସ୍ରୈଃ କଥିତୋ ଲିଙ୍ଗସମ୍ଭଵଃ

କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ଏଠାରେ ଏକାଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହାଯାଇଛି।

ସର୍ଗଃ ପ୍ରାଧାନିକଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରାକୃତୋ ଵୈକୃତାନି ଚ ଅଣ୍ଡସ୍ଯାସ୍ଯ ଚ ସମ୍ଭୂତିର୍ ଅଣ୍ଡସ୍ଯାଵରଣାଷ୍ଟକମ୍

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଧାନିକ ସୃଷ୍ଟି, ପରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ବିକୃତି ସୃଷ୍ଟି; ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଏହାର ଆଠଟି ଆବରଣ।

ଅଣ୍ଡୋଦ୍ଭଵତ୍ଵଂ ଶର୍ଵସ୍ଯ ରଜୋଗୁଣସମାଶ୍ରଯାତ୍ ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵଂ କାଲରୁଦ୍ରତ୍ଵଂ ଶଯନଂ ଚାପ୍ସୁ ତସ୍ଯ ଚ

ଶର୍ବଙ୍କ ରଜୋଗୁଣ ଅଧିକ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଉତ୍ପତ୍ତି, ତାଙ୍କର ବିଷ୍ଣୁ ଓ କାଳରୁଦ୍ର ରୂପ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜଳରେ ଶୟନ।

ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ସର୍ଗଶ୍ ଚ ପୃଥିଵ୍ଯୁଦ୍ଧରଣଂ ତଥା ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ ଚ ଦିଵାରାତ୍ରମ୍ ଆଯୁଷୋ ଗଣନଂ ପୁନଃ

ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି, ପୃଥିବୀକୁ ଉପରେ ଉଠାଇବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ ଓ ରାତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟର ଗଣନା।

ସଵନଂ ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ଯୁଗକଲ୍ପଶ୍ ଚ ତସ୍ଯ ତୁ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ମାନୁଷଂ ଵର୍ଷମ୍ ଆର୍ଷଂ ଵୈ ଧ୍ରୌଵ୍ଯମେଵ ଚ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ, ତାଙ୍କର ଯୁଗ ଓ କଳ୍ପ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ବର୍ଷ, ଋଷିମାନଙ୍କର ବର୍ଷ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଚକ୍ର।

ପିତ୍ର୍ଯଂ ପିତୄଣାଂ ସମ୍ଭୂତିର୍ ଧର୍ମଶ୍ଚାଶ୍ରମିଣାଂ ତଥା ଅଵୃଦ୍ଧିର୍ଜଗତୋ ଭୂଯୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶକ୍ତ୍ଯୁଦ୍ଭଵସ୍ତଥା

ପିତୃମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଆଶ୍ରମୀମାନଙ୍କର ଧର୍ମ, ଜଗତର ଅବନତି ଓ ବୃଦ୍ଧି, ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତି।

ସ୍ତ୍ରୀପୁମ୍ଭାଵୋ ଵିରିଞ୍ଚସ୍ଯ ସର୍ଗୋ ମିଥୁନସମ୍ଭଵଃ ଆଖ୍ଯାଷ୍ଟକଂ ହି ରୁଦ୍ରସ୍ଯ କଥିତଂ ରୋଦନାନ୍ତରେ

ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଭାବ, ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି, ଯୁଗଳ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୋଦନ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଆଠଟି କଥା।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଵିଵାଦଶ୍ ଚ ପୁନର୍ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ସମ୍ଭଵଃ ଶିଲାଦସ୍ଯ ତପଶ୍ଚୈଵ ଵୃତ୍ରାରେର୍ଦର୍ଶନଂ ତଥା

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବିବାଦ, ପୁନଃ ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଶିଳାଦଙ୍କର ତପସ୍ୟା, ଏବଂ ବୃତ୍ରାରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ।

ପ୍ରାର୍ଥନା ଯୋନିଜସ୍ଯାଥ ଦୁର୍ଲଭତ୍ଵଂ ସୁତସ୍ଯ ତୁ ଶିଲାଦଶକ୍ରସଂଵାଦଃ ପଦ୍ମଯୋନିତ୍ଵମେଵ ଚ

ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା, ପୁଅ ମିଳିବାର ଦୁର୍ଲଭତା, ଶିଳାଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

ଭଵସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ତିଷ୍ଯେଷ୍ଵାଚାର୍ଯଶିଷ୍ଯଯୋଃ ଵ୍ଯାସାଵତାରାଶ୍ ଚ ତଥା କଲ୍ପମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ଚ

ଭବଙ୍କର ଦର୍ଶନ, ତିଷ୍ୟ ମାସରେ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ମିଳନ, ବ୍ୟାସଙ୍କର ଅବତାର, ଏବଂ କଳ୍ପ ଓ ମନ୍ବନ୍ତରର ବିବରଣା କହାଯାଇଛି।

କଲ୍ପତ୍ଵଂ ଚୈଵ କଲ୍ପାନାମ୍ ଆଖ୍ଯାଭେଦେଷ୍ଵନୁକ୍ରମାତ୍ କଲ୍ପେଷୁ କଲ୍ପେ ଵାରାହେ ଵାରାହତ୍ଵଂ ହରେସ୍ ତଥା

କଳ୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଳ୍ପର ସ୍ୱଭାବ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କଥାର କ୍ରମ, ଏବଂ ବାରାହ କଳ୍ପରେ ବାରାହ ରୂପ ଧରିଥିବା ହରିଙ୍କ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି।

ମେଘଵାହନକଲ୍ପସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ରୁଦ୍ରଗୌରଵମ୍ ପୁନର୍ଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଭଵଶ୍ଚୈଵ ଋଷିମଧ୍ଯେ ପିନାକିନଃ

ମେଘବାହନ କଳ୍ପର କଥା, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଏବଂ ରୁଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ପୁନି ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

ଲିଙ୍ଗସ୍ଯାରାଧନଂ ସ୍ନାନଵିଧାନଂ ଶୌଚଲକ୍ଷଣମ୍ ଵାରାଣସ୍ଯାଶ୍ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍

ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା, ସ୍ନାନ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ପବିତ୍ରତାର ଚିହ୍ନ, ବାରାଣସୀର ମହିମା ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରର ବିଶେଷତା ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

ଭୁଵି ରୁଦ୍ରାଲଯାନାଂ ତୁ ସଂଖ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଗୃହସ୍ଯ ଚ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ତଥାଣ୍ଡେ ଽସ୍ମିନ୍ ଦେଵାଯତନଵର୍ଣନମ୍

ପୃଥିବୀରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମନ୍ଦିରର ସଂଖ୍ୟା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହ, ଆକାଶ ଓ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରର ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି।

ଦକ୍ଷସ୍ଯ ପତନଂ ଭୂମୌ ପୁନଃ ସ୍ଵାରୋଚିଷେ ଽନ୍ତରେ ଦକ୍ଷଶାପଶ୍ ଚ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଶାପମୋକ୍ଷସ୍ତଥୈଵ ଚ

ଡକ୍ଷଙ୍କର ପୃଥିବୀରେ ପତନ, ପୁନି ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଶାପ ଏବଂ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

କୈଲାସଵର୍ଣନଂ ଚୈଵ ଯୋଗଃ ପାଶୁପତସ୍ ତଥା ଚତୁର୍ଯୁଗପ୍ରମାଣଂ ଚ ଯୁଗଧର୍ମଃ ସୁଵିସ୍ତରଃ

କୈଳାସ ପର୍ବତର ବିବରଣା, ପାଶୁପତ ଯୋଗ, ଚାରି ଯୁଗର ମାପ ଏବଂ ଯୁଗର ନିୟମ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହାଯାଇଛି।

ସଂଧ୍ଯାଂଶକପ୍ରମାଣଂ ଚ ସଂଧ୍ଯାଵୃତ୍ତଂ ଭଵସ୍ଯ ଚ ଶ୍ମଶାନନିଲଯଶ୍ଚୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାସମୁଦ୍ଭଵଃ

ସଂଧ୍ୟାର ଅଂଶଗୁଡିକର ମାପ, ସଂଧ୍ୟା ସମୟର ଭବଙ୍କ କଥା, ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

ଉଦ୍ଵାହଃ ଶଂକରସ୍ଯାଥ ପୁତ୍ରୋତ୍ପାଦନମେଵ ଚ ମୈଥୁନାତିପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଵିନାଶୋ ଜଗତାଂ ଭଯମ୍

ଶଙ୍କରଙ୍କର ବିବାହ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିର ବିନାଶ ଓ ଭୟ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

ଶାପଃ ସତ୍ଯା କୃତୋ ଦେଵାନ୍ପୁରା ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପାଲିତମ୍ ଶୁକ୍ରୋତ୍ସର୍ଗସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଗାଙ୍ଗେଯୋଦ୍ଭଵ ଏଵ ଚ

ପୁରାତନ କାଳରେ ସତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାପ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁକର ଉତ୍ସର୍ଗ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

ଗ୍ରହଣାଦିଷୁ କାଲେଷୁ ସ୍ନାପ୍ଯ ଲିଙ୍ଗଂ ଫଲଂ ତଥା କ୍ଷୁବ୍ଧଧୀ ଚ ଵିଵାଦଶ୍ ଚ ଦଧୀଚୋପେନ୍ଦ୍ରଯୋସ୍ ତଥା

ଗ୍ରହଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୟରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବାର ଫଳ, ମନର ଅଶାନ୍ତି, ଦଧିଚି ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବିବାଦ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

ଉତ୍ପତ୍ତିର୍ନନ୍ଦିନାମ୍ନା ତୁ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ ପତିଵ୍ରତାଯାଶ୍ଚାଖ୍ଯାନଂ ପଶୁପାଶଵିଚାରଣା

ଦେବଦେବ ଶୂଳିଙ୍କ ଭକ୍ତ ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଜନ୍ମ, ପତିବ୍ରତା ଜନନୀଙ୍କ କଥା ଏବଂ ପଶୁମାନଙ୍କର ବନ୍ଧନ ବିଷୟର ଚିନ୍ତା ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

ପ୍ରଵୃତ୍ତିଲକ୍ଷଣଂ ଜ୍ଞାନଂ ନିଵୃତ୍ତ୍ଯଧିକୃତା ତଥା ଵସିଷ୍ଠତନଯୋତ୍ପତ୍ତିର୍ ଵାସିଷ୍ଠାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍

କାର୍ଯ୍ୟର ଲକ୍ଷଣ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବିରକ୍ତି ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି, ଏହା ସହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁଅମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।