ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତତଃ ସୃଷ୍ଟିରଭୂତ୍ତସ୍ମାତ୍ ପୂର୍ଵଵତ୍ପୁରୁଷାଚ୍ଛିଵାତ୍ ଅଥ ସୃଷ୍ଟାସ୍ତଦା ତସ୍ଯ ମନସା ତେନ ମାନସାଃ

ତାହାପରେ ପୁରୁଣା ପରି ଶିବ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମନରୁ ମନସ୍ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ନ ଵ୍ଯଵର୍ଧନ୍ତ ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଜାଃ କମଲଯୋନିନା ଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ପୁତ୍ରୈର୍ଵୈ ମାନସୈଃ ସହ

କମଳଯୋନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ—

ଦୁଶ୍ଚରଂ ଵିଚଚାରେଶଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତପଃ ସ୍ଵଯମ୍ ତୁଷ୍ଟସ୍ତୁ ତପସା ତସ୍ଯ ଭଵୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ ଵାଞ୍ଛିତମ୍

ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭବ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଜାଣିଲେ।

ଲଲାଟମଧ୍ଯଂ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ତୁ ପୁତ୍ରସ୍ନେହମିତି ପ୍ରୋଚ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂରୂପୋ ଽଭଵତ୍ତଦା

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲଳାଟ ମଧ୍ୟରୁ ଭେଦ କରି, ପୁତ୍ର ସ୍ନେହ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ପ୍ରଭୁ ସେ ସମୟରେ ନାରୀ-ପୁରୁଷ ଦୁହିଁ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାଦେଵୋ ହ୍ଯ୍ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋ ଽଭଵତ୍ ଦଦାହ ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମହାଦେବ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ହେଲେ; ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଓ ଜଗତ୍‌ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କଲେ।

ଅଥାର୍ଧମାତ୍ରାଂ କଲ୍ଯାଣୀମ୍ ଆତ୍ମନଃ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ ବୁଭୁଜେ ଯୋଗମାର୍ଗେଣ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଜଗତାଂ ଶିଵଃ

ତାପରେ ଶିବ ନିଜ ଅର୍ଧ ମାତ୍ରା କଳ୍ୟାଣୀକୁ ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ ଭୋଗ କଲେ, ଜଗତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।

ତସ୍ଯାଂ ହରିଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସସର୍ଜ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଚାସ୍ତ୍ରଂ ପାଶୁପତଂ ତଥା

ସେଠି, ପରମେଶ୍ୱର ତାଙ୍କରେ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ପାଶୁପତା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେଵ୍ଯାଶ୍ ଚାଂଶଜଶ୍ ଚ ହରିସ୍ ତଥା ଅଣ୍ଡଜଃ ପଦ୍ମଜଶ୍ଚୈଵ ଭଵାଙ୍ଗଭଵ ଏଵ ଚ

ସେଠାରୁ ମହାଦେବୀଙ୍କ ଅଂଶରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ହରି, ଡିଉଁଡ଼ାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏବଂ ଭବଙ୍ଗ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ।

ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵମ୍ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ପରାର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଯାଵତ୍ ତାଵଦ୍ଭୂତିଃ ସମାସତଃ

ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ରୀ, ଏକ ପରାର୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିଲା, ସାରାଂଶରେ ।

ଵୈରାଗ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତମୋଦ୍ଭୂତଂ ସମାସତଃ ନାରାଯଣୋ ଽପି ଭଗଵାନ୍ ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵାତ୍ମନସ୍ତନୁମ୍

ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିରକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଅନ୍ଧକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା; ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ—

ସସର୍ଜ ସକଲଂ ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵାଙ୍ଗାଦେଵ ଚରାଚରମ୍ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମସୃଜଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଂ ପିତାମହଃ

ସେ ନିଜ ଅଂଗରୁ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ।

ମୁନେ କଲ୍ପାନ୍ତରେ ରୁଦ୍ରୋ ହରିଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଈଶ୍ଵରମ୍ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମସୃଜନ୍ ମୁନେ କଲ୍ପାନ୍ତରେ ହରିଃ

ମୁନି, ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ରୁଦ୍ର ହରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ପୁନି ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ହରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ମୁନି ।

ନାରାଯଣଂ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ପୁନର୍ଭଵଃ ତଦା ଵିଚାର୍ଯ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖଂ ସଂସାର ଇତ୍ଯଜଃ

ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଭବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କରି, ବୁଝିଲେ ଯେ ସଂସାର ଦୁଃଖର ଅଟୁଟ ସ୍ରୋତ ।

ସର୍ଗଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯେଵ ନିଯୋଜ୍ଯ ଚ ସଂହୃତ୍ଯ ପ୍ରାଣସଞ୍ଚାରଂ ପାଷାଣ ଇଵ ନିଶ୍ଚଲଃ

ସୃଷ୍ଟିକୁ ବନ୍ଦ କରି, ନିଜକୁ ନିଜ ମନରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ଶ୍ୱାସର ଚଳାଚଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପଥର ପରି ଅଚଳ ହେଇ ରହିଲେ ।

ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସମାଧିସ୍ଥୋ ଽଭଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ ଅଧୋମୁଖଂ ତୁ ଯତ୍ପଦ୍ମଂ ହୃଦି ସଂସ୍ଥଂ ସୁଶୋଭନମ୍

ପ୍ରଭୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ସମାଧିରେ ରହିଲେ; ହୃଦୟରେ ଥିବା, ତଳକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ଶୋଭାମୟ ପଦ୍ମ—

ପୂରିତଂ ପୂରକେଣୈଵ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ ଚାଭଵତ୍ତଦା ତଦୂର୍ଧ୍ଵଵକ୍ତ୍ରମ୍ ଅଭଵତ୍ କୁମ୍ଭକେନ ନିରୋଧିତମ୍

ସେହି ପଦ୍ମ ପୂରକ ଶ୍ୱାସରେ ପୂରିଥିଲା, ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ତାହାର ଉପର ମୁହଁ କୁମ୍ଭକ ଶ୍ୱାସରେ ଅଟକି ରହିଲା ।

ତତ୍ପଦ୍ମକର୍ଣିକାମଧ୍ଯେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଚେଶ୍ଵରମ୍ ତଦୋମିତି ଶିଵଂ ଦେଵମ୍ ଅର୍ଧମାତ୍ରାପରଂ ପରମ୍

ସେହି ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଓଁ ଧ୍ୱନି, ଶିବ ଦେବତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅର୍ଧମାତ୍ରା ଉପରେ ଯିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବିସ୍ଥାପିତ କଲେ ।

ମୃଣାଲତନ୍ତୁଭାଗୈକଶତଭାଗେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ଯମୀ ଯମଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ନିଯମ୍ଯୈଵଂ ହୃଦୀଶ୍ଵରମ୍

ଏହିପରି ହୃଦୟରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏକ ଶତ ଭାଗ ମୃଣାଳ ତନ୍ତୁ ପରି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶରେ ବସିଥିବା, ନିୟମିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନବଳିଆ ବ୍ୟକ୍ତି—

ଯମପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ ପୂଜ୍ଯଂ ଯାଜ୍ଯୋ ହ୍ଯଯଜଦଵ୍ଯଯମ୍ ତସ୍ଯ ହୃତ୍କମଲସ୍ଥସ୍ଯ ନିଯୋଗାଚ୍ଚାଂଶଜୋ ଵିଭୁଃ

ଯମପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲରେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ, ଅଜର ଓ ଅମର; ହୃଦୟ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ଅଂଶରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।

ଲଲାଟମସ୍ଯ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ପିତାମହାତ୍ ଲୋହିତୋ ଽଭୂତ୍ ସ୍ଵଯଂ ନୀଲଃ ଶିଵସ୍ଯ ହୃଦଯୋଦ୍ଭଵଃ

ପିତାମହଙ୍କ ଲଳାଟ ଭେଦି, ସେ ଦେବତା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ; ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ନିଜେ ନୀଳ, ଶିବଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ।

ଵହ୍ନେଶ୍ଚୈଵ ତୁ ସଂଯୋଗାତ୍ ପ୍ରକୃତ୍ଯ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ ନୀଲଶ୍ ଚ ଲୋହିତଶ୍ଚୈଵ ଯତଃ କାଲାକୃତିଃ ପୁମାନ୍

ଅଗ୍ନି ସହ ଯୋଗ ହେବାରୁ, ପ୍ରଭୁ ପୁରୁଷ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଯାହାଠାରୁ କାଳର ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।

ନୀଲଲୋହିତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ ତେନ ଦେଵେନ ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ ବ୍ରହ୍ମଣା ଭଗଵାନ୍କାଲଃ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ଚାଭଵଦ୍ଵିଭୁଃ

ସେହି ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ନୀଳଲୋହିତ ବୋଲି କହିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ କାଳ, ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ, ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ।

ସୁପ୍ରୀତମନସଂ ଦେଵଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ପିତାମହଃ ନାମାଷ୍ଟକେନ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାନଂ ମହାମୁନେ

ପିତାମହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ, ମହାମୁନି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ।

ନମସ୍ତେ ଭଗଵନ୍ ରୁଦ୍ର ଭାସ୍କରାମିତତେଜସେ ନମୋ ଭଵାଯ ଦେଵାଯ ରସାଯାମ୍ବୁମଯାଯ ତେ

ନମସ୍କାର ହେଉ, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ; ଭବ ଦେବତା, ରସ ଓ ଜଳର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।

ଶର୍ଵାଯ କ୍ଷିତିରୂପାଯ ସଦା ସୁରଭିଣେ ନମଃ ଈଶାଯ ଵାଯଵେ ତୁଭ୍ଯଂ ସଂସ୍ପର୍ଶାଯ ନମୋ ନମଃ

ଶର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ପୃଥିବୀ ରୂପ ଏବଂ ସଦା ସୁଗନ୍ଧମୟ; ଈଶ୍ୱର, ବାୟୁ ରୂପରେ ତୁମକୁ, ସ୍ପର୍ଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରୂପରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର ।

ପଶୂନାଂ ପତଯେ ଚୈଵ ପାଵକାଯାତିତେଜସେ ଭୀମାଯ ଵ୍ଯୋମରୂପାଯ ଶବ୍ଦମାତ୍ରାଯ ତେ ନମଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ, ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ, ଭୟଙ୍କର, ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଶବ୍ଦର ମାତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ମହାଦେଵାଯ ସୋମାଯ ଅମୃତାଯ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ଉଗ୍ରାଯ ଯଜମାନାଯ ନମସ୍ତେ କର୍ମଯୋଗିନେ

ମହାଦେବ, ସୋମ, ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ, ଉଗ୍ର, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, କର୍ମରେ ଲିନ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ପୈତାମହମିମଂ ସ୍ତଵମ୍ ରୁଦ୍ରାଯ କଥିତଂ ଵିପ୍ରାଞ୍ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ସମାହିତଃ

ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏହି ପୌରୁଷିକ ସ୍ତବକୁ ପଢନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ମନୋଯୋଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି—

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତେସ୍ତୁ ସାଯୁଜ୍ଯଂ ଵର୍ଷାଦେକାଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ମହାଦେଵମ୍ ଅଵୈକ୍ଷତ ପିତାମହଃ

ସେ ଲୋକେ ଏହି ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଥାନ୍ତି, ଏକାଦଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ। ଏଭଳି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।