ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଚତୁର୍ଯୁଗାନାଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଅନେନୈଵ ତୁ ସାଧନମ୍ ଏଷା ଚତୁର୍ଯୁଗାଵୃତ୍ତିର୍ ଆ ସହସ୍ରାଦ୍ ଗୁଣୀକୃତା

ସମସ୍ତ ଚାରି ଯୁଗ ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ; ଏହି ହେଉଛି ଚାରି ଯୁଗର ଚକ୍ର, ଏହା ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଦହଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରାତ୍ରିଶ୍ଚୈତାଵତୀ ସ୍ମୃତା ଅନାର୍ଜଵଂ ଜଡୀଭାଵୋ ଭୂତାନାମ୍ ଆ ଯୁଗକ୍ଷଯାତ୍

ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ, ରାତି ମଧ୍ୟ ଏତିକି ଦୀର୍ଘ ମନାଯାଏ; ଯୁଗ ଶେଷରୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅସତ୍ୟ ଓ ଅବୁଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଏତଦେଵ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ଯୁଗାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଏଷାଂ ଚତୁର୍ଯୁଗାଣାଂ ଚ ଗୁଣିତା ହ୍ଯେକସପ୍ତତିଃ

ଏହି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ; ଏହି ଚାରି ଯୁଗ ମିଶି ଏକାତ୍ତର ହୁଏ।

କ୍ରମେଣ ପରିଵୃତ୍ତା ତୁ ମନୋରନ୍ତରମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଚତୁର୍ଯୁଗେ ଯଥୈକସ୍ମିନ୍ ଭଵତୀହ ଯଦା ତୁ ଯତ୍

ଏମିତି କ୍ରମେ ଘୁରି ଘୁରି ମନ୍ବନ୍ତର ହୁଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାରି ଯୁଗରେ ଯାହା ଘଟେ, ସେହିପରି ଘଟେ।

ତଥା ଚାନ୍ଯେଷୁ ଭଵତି ପୁନସ୍ତଦ୍ଵୈ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସର୍ଗେ ସର୍ଗେ ଯଥା ଭେଦା ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ତଥୈଵ ତୁ

ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କ୍ରମରେ ପୁନି ଘଟେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେପରି ପ୍ରଭେଦ ହୁଏ, ସେପରି ଘଟେ।

ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ପରିମିତା ନ ନ୍ଯୂନା ନାଧିକାସ୍ ତଥା ତଥା କଲ୍ପା ଯୁଗୈଃ ସାର୍ଧଂ ଭଵନ୍ତି ସହ ଲକ୍ଷଣୈଃ

ପଞ୍ଚବିଂଶତି ଅଛି, ତାଠାରୁ କମ୍ ନାହିଁ, ବେଶି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଭଳି କଳ୍ପ ଯୁଗ ଓ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ହୁଏ।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏତଦେଵ ତୁ ଲକ୍ଷଣମ୍

ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଏହି ହେଉଛି ଲକ୍ଷଣ।

ଯଥା ଯୁଗାନାଂ ପରିଵର୍ତନାନି ଚିରପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ଯୁଗସ୍ଵଭାଵାତ୍ ତଥା ତୁ ସଂତିଷ୍ଠତି ଜୀଵଲୋକଃ କ୍ଷଯୋଦଯାଭ୍ଯାଂ ପରିଵର୍ତମାନଃ

ଯେପରି ଯୁଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଚାଲିଛି, ସେପରି ଜୀବ ଜଗତ ଯୁଗର ସ୍ଵଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ଷୟ ଓ ଉଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଛି।

ଇତ୍ଯେତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯୁଗାନାଂ ଵୈ ସମାସତଃ ଅତୀତାନାଗତାନାଂ ହି ସର୍ଵମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଵୈ

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ ସାରାଂଶରେ କୁହାଗଲା, ଏହା ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତର ପାଇଁ।

ମନ୍ଵନ୍ତରେଣ ଚୈକେନ ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାନ୍ତରାଣି ଚ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାନି ନ ସଂଦେହଃ କଲ୍ପଃ କଲ୍ପେନ ଚୈଵ ହି

ଏକ ମାନ୍ବନ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, କାରଣ ଏକ କଳ୍ପ ଅନ୍ୟ କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।

ଅନାଗତେଷୁ ତଦ୍ଵଚ୍ଚ ତର୍କଃ କାର୍ଯୋ ଵିଜାନତା ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଅତୀତାନାଗତେଷ୍ଵିହ

ଭବିଷ୍ୟତ୍ କାଳରେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ବୁଝିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମାନ୍ବନ୍ତର, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ, ଏଠାରେ ତର୍କ କରିବା ଉଚିତ।

ତୁଲ୍ଯାଭିମାନିନଃ ସର୍ଵେ ନାମରୂପୈର୍ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ ଦେଵା ହ୍ଯଷ୍ଟଵିଧା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ମନ୍ଵନ୍ତରେଶ୍ଵରାଃ

ସମାନ ଗର୍ବ ଥିବା ସମସ୍ତେ ନାମ ଓ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଦେବତା ଓ ମାନ୍ବନ୍ତରର ଶାସକ ହେଇଥାନ୍ତି।

ଋଷଯୋ ମନଵଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ତୁଲ୍ଯପ୍ରଯୋଜନାଃ ଏଵଂ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଣାଂ ତୁ ପ୍ରଵିଭାଗୋ ଯୁଗେ ଯୁଗେ

ଋଷିମାନେ ଓ ମନୁମାନେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖନ୍ତି; ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବିଭାଗ ହୁଏ।

ଯୁଗସ୍ଵଭାଵଶ୍ ଚ ତଥା ଵିଧତ୍ତେ ଵୈ ତଦା ପ୍ରଭୁଃ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗାଶ୍ ଚ ଯୁଗାନି ଯୁଗସିଦ୍ଧଯଃ

ଯୁଗର ସ୍ୱଭାବ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ; ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବିଭାଗ, ଯୁଗ ଓ ତାହାର ସିଦ୍ଧି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଘଟେ।

ଯୁଗାନାଂ ପରିମାଣଂ ତେ କଥିତଂ ହି ପ୍ରସଙ୍ଗତଃ ଵଦାମି ଦେଵୀପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ପଦ୍ମଯୋନେଃ ସମାସତଃ

ଯୁଗମାନଙ୍କର ମାପ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ରତ୍ୱ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି।

ପୁନଃ ସସର୍ଜ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ପୂର୍ଵଵତ୍ପ୍ରଜାଃ ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଭାତେ ତୁ ପିତାମହଃ

ପୁଣି, ଭଗବାନ ପୂର୍ବବତ୍ ହରାଇଯାଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ପ୍ରଭାତବେଳେ, ପିତାମହ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଏଵଂ ପରାର୍ଧେ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ଵିଗୁଣେ ତୁ ତଥା ଗତେ ତଦା ଧରାମ୍ଭସି ଵ୍ଯାପ୍ତା ହ୍ଯ୍ ଆପୋ ଵହ୍ନୌ ସମୀରଣେ

ଏଭଳି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେବା ପରେ, ତାହାବେଳେ ଜଳ ଭୂମିକୁ ଢାକି ଦେଲା, ଅଗ୍ନି ବାୟୁକୁ ଢାକିଲା।

ଵହ୍ନିଃ ସମୀରଣଶ୍ଚୈଵ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ତନ୍ମାତ୍ରସଂଯୁତଃ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଦଶୈକଂ ଚ ତନ୍ମାତ୍ରାଣି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ

ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଆକାଶରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଏକ ମନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଅହଙ୍କାରମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରଲୀନାସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦହୋ ଅଭିମାନସ୍ତଦା ତତ୍ର ମହାନ୍ତଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ଵୈ କ୍ଷଣାତ୍

ସେମାନେ ଅହଂକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲୟ ହେଲେ; ତାହାପରେ ଅଭିମାନ ମହାତ୍ତ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଲୟ ହେଲା।

ମହାନପି ତଥା ଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଲୀନୋ ଽଭଵଦ୍ଦ୍ଵିଜ ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ସ୍ଵଗୁଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଲୀନମଭଵଦ୍ଭଵେ

ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇ ଲୟ ହେଲା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଅବ୍ୟକ୍ତ ତାହାର ନିଜ ଗୁଣ ସହିତ ଭବସାଗରରେ ଲୟ ହେଲା।

ତତଃ ସୃଷ୍ଟିରଭୂତ୍ତସ୍ମାତ୍ ପୂର୍ଵଵତ୍ପୁରୁଷାଚ୍ଛିଵାତ୍ ଅଥ ସୃଷ୍ଟାସ୍ତଦା ତସ୍ଯ ମନସା ତେନ ମାନସାଃ

ତାହାପରେ ପୁରୁଣା ପରି ଶିବ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମନରୁ ମନସ୍ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ନ ଵ୍ଯଵର୍ଧନ୍ତ ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଜାଃ କମଲଯୋନିନା ଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ପୁତ୍ରୈର୍ଵୈ ମାନସୈଃ ସହ

କମଳଯୋନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ—

ଦୁଶ୍ଚରଂ ଵିଚଚାରେଶଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତପଃ ସ୍ଵଯମ୍ ତୁଷ୍ଟସ୍ତୁ ତପସା ତସ୍ଯ ଭଵୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ ଵାଞ୍ଛିତମ୍

ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭବ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଜାଣିଲେ।

ଲଲାଟମଧ୍ଯଂ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ତୁ ପୁତ୍ରସ୍ନେହମିତି ପ୍ରୋଚ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂରୂପୋ ଽଭଵତ୍ତଦା

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲଳାଟ ମଧ୍ୟରୁ ଭେଦ କରି, ପୁତ୍ର ସ୍ନେହ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ପ୍ରଭୁ ସେ ସମୟରେ ନାରୀ-ପୁରୁଷ ଦୁହିଁ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାଦେଵୋ ହ୍ଯ୍ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରୋ ଽଭଵତ୍ ଦଦାହ ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମହାଦେବ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ହେଲେ; ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଓ ଜଗତ୍‌ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କଲେ।

ଅଥାର୍ଧମାତ୍ରାଂ କଲ୍ଯାଣୀମ୍ ଆତ୍ମନଃ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ ବୁଭୁଜେ ଯୋଗମାର୍ଗେଣ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଜଗତାଂ ଶିଵଃ

ତାପରେ ଶିବ ନିଜ ଅର୍ଧ ମାତ୍ରା କଳ୍ୟାଣୀକୁ ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ ଭୋଗ କଲେ, ଜଗତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।

ତସ୍ଯାଂ ହରିଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସସର୍ଜ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଚାସ୍ତ୍ରଂ ପାଶୁପତଂ ତଥା

ସେଠି, ପରମେଶ୍ୱର ତାଙ୍କରେ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ପାଶୁପତା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେଵ୍ଯାଶ୍ ଚାଂଶଜଶ୍ ଚ ହରିସ୍ ତଥା ଅଣ୍ଡଜଃ ପଦ୍ମଜଶ୍ଚୈଵ ଭଵାଙ୍ଗଭଵ ଏଵ ଚ

ସେଠାରୁ ମହାଦେବୀଙ୍କ ଅଂଶରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ହରି, ଡିଉଁଡ଼ାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏବଂ ଭବଙ୍ଗ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ।

ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵମ୍ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ପରାର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଯାଵତ୍ ତାଵଦ୍ଭୂତିଃ ସମାସତଃ

ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ରୀ, ଏକ ପରାର୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିଲା, ସାରାଂଶରେ ।