ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଉତ୍ପନ୍ନାଃ କଲିଶିଷ୍ଟାସ୍ତୁ ପ୍ରଜାଃ କାର୍ତଯୁଗାସ୍ତଦା ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚେହ ଯେ ସିଦ୍ଧା ଅଦୃଷ୍ଟା ଵିଚରନ୍ତି ଚ

କଳିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ, ସେତେବେଳେ କୃତ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିବା ଭାବରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସପ୍ତ ସପ୍ତର୍ଷିଭିଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ର ତେ ତୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶଃ ଶୂଦ୍ରା ବୀଜାର୍ଥଂ ଯେ ସ୍ମୃତା ଇହ

ସେଠାରେ ସାତି ଦଳ ଓ ସାତି ଋଷି ଏକାସাথে ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର — ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେମାନେ ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

କଲିଜୈଃ ସହ ତେ ସର୍ଵେ ନିର୍ଵିଶେଷାସ୍ତଦାଭଵନ୍ ତେଷାଂ ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଧର୍ମଂ କଥଯନ୍ତୀତରେ ଽପି ଚ

କଳିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତେ ସେବେ ଏକାକାର ହେଇଯାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାତି ଋଷି ଧର୍ମ କଥାହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତି।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଯୁତଂ ଶ୍ରୌତଂ ସ୍ମାର୍ତଂ ଦ୍ଵିଧା ତୁ ଯମ୍ ତତସ୍ତେଷୁ କ୍ରିଯାଵତ୍ସୁ ଵର୍ଧନ୍ତେ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ କୃତେ

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ନିୟମ, ବେଦିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଦୁଇ ପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, କୃତ ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଉନ୍ନତି ପାଆନ୍ତି।

ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତକୃତାନାଂ ଚ ଧର୍ମେ ସପ୍ତର୍ଷିଦର୍ଶିତେ କେଚିଦ୍ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାର୍ଥଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀହ ଯୁଗକ୍ଷଯେ

ବେଦିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ସାତି ଋଷି ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଏଠାରେ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଧର୍ମ ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ରହିଯାନ୍ତି।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଧିକାରେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ମୁନଯସ୍ତୁ ଵୈ ଯଥା ଦାଵପ୍ରଦଗ୍ଧେଷୁ ତୃଣେଷ୍ଵିହ ତତଃ କ୍ଷିତୌ

ମନୁମାନଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ମୁନିମାନେ ରହନ୍ତି, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା ଘାସ ମାଟିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।

ଵନାନାଂ ପ୍ରଥମଂ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତେଷାଂ ମୂଲେଷୁ ସଂଭଵଃ ତଥା କାର୍ତଯୁଗାନାଂ ତୁ କଲିଜେଷ୍ଵିହ ସଂଭଵଃ

ବନରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା ପଡିଲେ ଯେପରି ମୂଳରେ ନୂଆ ଅଙ୍କୁର ହୁଏ, ସେପରି କଳି ଯୁଗ ମଧ୍ୟରେ କୃତ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଏଵଂ ଯୁଗାଦ୍ଯୁଗସ୍ଯେହ ସଂତାନଂ ତୁ ପରସ୍ପରମ୍ ଵର୍ତତେ ହ ଵ୍ଯଵଚ୍ଛେଦାଦ୍ ଯାଵନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରକ୍ଷଯଃ

ଏଭଳି ଏକ ଯୁଗ ପରେ ଅନ୍ୟ ଯୁଗ ଆସିଥାଏ, ଏହି କ୍ରମ ଅଟୁଟ ରହି ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ।

ସୁଖମାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପଂ ଧର୍ମୋ ଽର୍ଥଃ କାମ ଏଵ ଚ ଯୁଗେଷ୍ଵେତାନି ହୀଯନ୍ତେ ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ପାଦାନ୍ କ୍ରମେଣ ତୁ

ସୁଖ, ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ରୂପ, ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା — ଏହି ସବୁ ଯୁଗରେ କ୍ରମେ କ୍ଷୟ ପାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ତିନି ଭାଗ କମିଯାଏ।

ସସଂଧ୍ଯାଂଶେଷୁ ହୀଯନ୍ତେ ଯୁଗାନାଂ ଧର୍ମସିଦ୍ଧଯଃ ଇତ୍ଯେଷା ପ୍ରତିସିଦ୍ଧିର୍ଵୈ କୀର୍ତିତୈଷା କ୍ରମେଣ ତୁ

ଯୁଗମାନଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ଅଂଶରେ ଧର୍ମ ସିଦ୍ଧି କ୍ଷୟ ପାଏ; ଏହା ଅନୁକ୍ରମରେ ଘଟେ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଚତୁର୍ଯୁଗାନାଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଅନେନୈଵ ତୁ ସାଧନମ୍ ଏଷା ଚତୁର୍ଯୁଗାଵୃତ୍ତିର୍ ଆ ସହସ୍ରାଦ୍ ଗୁଣୀକୃତା

ସମସ୍ତ ଚାରି ଯୁଗ ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ; ଏହି ହେଉଛି ଚାରି ଯୁଗର ଚକ୍ର, ଏହା ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଦହଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରାତ୍ରିଶ୍ଚୈତାଵତୀ ସ୍ମୃତା ଅନାର୍ଜଵଂ ଜଡୀଭାଵୋ ଭୂତାନାମ୍ ଆ ଯୁଗକ୍ଷଯାତ୍

ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ, ରାତି ମଧ୍ୟ ଏତିକି ଦୀର୍ଘ ମନାଯାଏ; ଯୁଗ ଶେଷରୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅସତ୍ୟ ଓ ଅବୁଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଏତଦେଵ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ଯୁଗାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଏଷାଂ ଚତୁର୍ଯୁଗାଣାଂ ଚ ଗୁଣିତା ହ୍ଯେକସପ୍ତତିଃ

ଏହି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ; ଏହି ଚାରି ଯୁଗ ମିଶି ଏକାତ୍ତର ହୁଏ।

କ୍ରମେଣ ପରିଵୃତ୍ତା ତୁ ମନୋରନ୍ତରମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଚତୁର୍ଯୁଗେ ଯଥୈକସ୍ମିନ୍ ଭଵତୀହ ଯଦା ତୁ ଯତ୍

ଏମିତି କ୍ରମେ ଘୁରି ଘୁରି ମନ୍ବନ୍ତର ହୁଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାରି ଯୁଗରେ ଯାହା ଘଟେ, ସେହିପରି ଘଟେ।

ତଥା ଚାନ୍ଯେଷୁ ଭଵତି ପୁନସ୍ତଦ୍ଵୈ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସର୍ଗେ ସର୍ଗେ ଯଥା ଭେଦା ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ତଥୈଵ ତୁ

ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କ୍ରମରେ ପୁନି ଘଟେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେପରି ପ୍ରଭେଦ ହୁଏ, ସେପରି ଘଟେ।

ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ପରିମିତା ନ ନ୍ଯୂନା ନାଧିକାସ୍ ତଥା ତଥା କଲ୍ପା ଯୁଗୈଃ ସାର୍ଧଂ ଭଵନ୍ତି ସହ ଲକ୍ଷଣୈଃ

ପଞ୍ଚବିଂଶତି ଅଛି, ତାଠାରୁ କମ୍ ନାହିଁ, ବେଶି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଭଳି କଳ୍ପ ଯୁଗ ଓ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ହୁଏ।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏତଦେଵ ତୁ ଲକ୍ଷଣମ୍

ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଏହି ହେଉଛି ଲକ୍ଷଣ।

ଯଥା ଯୁଗାନାଂ ପରିଵର୍ତନାନି ଚିରପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ଯୁଗସ୍ଵଭାଵାତ୍ ତଥା ତୁ ସଂତିଷ୍ଠତି ଜୀଵଲୋକଃ କ୍ଷଯୋଦଯାଭ୍ଯାଂ ପରିଵର୍ତମାନଃ

ଯେପରି ଯୁଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଚାଲିଛି, ସେପରି ଜୀବ ଜଗତ ଯୁଗର ସ୍ଵଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ଷୟ ଓ ଉଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଛି।

ଇତ୍ଯେତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯୁଗାନାଂ ଵୈ ସମାସତଃ ଅତୀତାନାଗତାନାଂ ହି ସର୍ଵମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଵୈ

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ ସାରାଂଶରେ କୁହାଗଲା, ଏହା ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତର ପାଇଁ।

ମନ୍ଵନ୍ତରେଣ ଚୈକେନ ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାନ୍ତରାଣି ଚ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାନି ନ ସଂଦେହଃ କଲ୍ପଃ କଲ୍ପେନ ଚୈଵ ହି

ଏକ ମାନ୍ବନ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, କାରଣ ଏକ କଳ୍ପ ଅନ୍ୟ କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।

ଅନାଗତେଷୁ ତଦ୍ଵଚ୍ଚ ତର୍କଃ କାର୍ଯୋ ଵିଜାନତା ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଅତୀତାନାଗତେଷ୍ଵିହ

ଭବିଷ୍ୟତ୍ କାଳରେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ବୁଝିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମାନ୍ବନ୍ତର, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ, ଏଠାରେ ତର୍କ କରିବା ଉଚିତ।

ତୁଲ୍ଯାଭିମାନିନଃ ସର୍ଵେ ନାମରୂପୈର୍ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ ଦେଵା ହ୍ଯଷ୍ଟଵିଧା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ମନ୍ଵନ୍ତରେଶ୍ଵରାଃ

ସମାନ ଗର୍ବ ଥିବା ସମସ୍ତେ ନାମ ଓ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଦେବତା ଓ ମାନ୍ବନ୍ତରର ଶାସକ ହେଇଥାନ୍ତି।

ଋଷଯୋ ମନଵଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ତୁଲ୍ଯପ୍ରଯୋଜନାଃ ଏଵଂ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଣାଂ ତୁ ପ୍ରଵିଭାଗୋ ଯୁଗେ ଯୁଗେ

ଋଷିମାନେ ଓ ମନୁମାନେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖନ୍ତି; ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବିଭାଗ ହୁଏ।

ଯୁଗସ୍ଵଭାଵଶ୍ ଚ ତଥା ଵିଧତ୍ତେ ଵୈ ତଦା ପ୍ରଭୁଃ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗାଶ୍ ଚ ଯୁଗାନି ଯୁଗସିଦ୍ଧଯଃ

ଯୁଗର ସ୍ୱଭାବ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ; ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବିଭାଗ, ଯୁଗ ଓ ତାହାର ସିଦ୍ଧି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଘଟେ।

ଯୁଗାନାଂ ପରିମାଣଂ ତେ କଥିତଂ ହି ପ୍ରସଙ୍ଗତଃ ଵଦାମି ଦେଵୀପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ପଦ୍ମଯୋନେଃ ସମାସତଃ

ଯୁଗମାନଙ୍କର ମାପ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ରତ୍ୱ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି।

ପୁନଃ ସସର୍ଜ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ପୂର୍ଵଵତ୍ପ୍ରଜାଃ ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଭାତେ ତୁ ପିତାମହଃ

ପୁଣି, ଭଗବାନ ପୂର୍ବବତ୍ ହରାଇଯାଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ପ୍ରଭାତବେଳେ, ପିତାମହ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଏଵଂ ପରାର୍ଧେ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ଵିଗୁଣେ ତୁ ତଥା ଗତେ ତଦା ଧରାମ୍ଭସି ଵ୍ଯାପ୍ତା ହ୍ଯ୍ ଆପୋ ଵହ୍ନୌ ସମୀରଣେ

ଏଭଳି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେବା ପରେ, ତାହାବେଳେ ଜଳ ଭୂମିକୁ ଢାକି ଦେଲା, ଅଗ୍ନି ବାୟୁକୁ ଢାକିଲା।

ଵହ୍ନିଃ ସମୀରଣଶ୍ଚୈଵ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ତନ୍ମାତ୍ରସଂଯୁତଃ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଦଶୈକଂ ଚ ତନ୍ମାତ୍ରାଣି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ

ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଆକାଶରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଏକ ମନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଅହଙ୍କାରମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରଲୀନାସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦହୋ ଅଭିମାନସ୍ତଦା ତତ୍ର ମହାନ୍ତଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ଵୈ କ୍ଷଣାତ୍

ସେମାନେ ଅହଂକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲୟ ହେଲେ; ତାହାପରେ ଅଭିମାନ ମହାତ୍ତ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଲୟ ହେଲା।