ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ ଅନପେକ୍ଷନ୍ତୋ ନିଷ୍କାରୁଣ୍ଯାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ ନଷ୍ଟେ ଶ୍ରୌତେ ସ୍ମାର୍ତଧର୍ମେ ପରସ୍ପରହତାସ୍ତଦା

ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୟାହୀନ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ; ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ନିର୍ମର୍ଯାଦା ନିରାକ୍ରାନ୍ତା ନିଃସ୍ନେହା ନିରପତ୍ରପାଃ ନଷ୍ଟେ ଧର୍ମେ ପ୍ରତିହତାଃ ହ୍ରସ୍ଵକାଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶକାଃ

ସେମାନେ ନିୟମ ଓ ସୀମା ହୀନ, ବାହାର କରାଯାଇଥିବା, ସ୍ନେହ ଓ ଲଜ୍ଜା ବିହୀନ ହେଲେ; ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ଓ ଶକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ସେମାନେ ଛୋଟ ହୋଇ, କେବଳ ପঁଚିଶି ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।

ହିତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଦାରାଂଶ୍ ଚ ଵିଵାଦଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ଅନାଵୃଷ୍ଟିହତାଶ୍ଚୈଵ ଵାର୍ତାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ

ପୁଅ ଓ ଜଣେ ଛାଡ଼ି, ବିବାଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଅବୃଷ୍ଟିରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ଜୀବିକା ଛାଡ଼ି ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ପ୍ରତ୍ଯନ୍ତାନୁପସେଵନ୍ତେ ହିତ୍ଵା ଜନପଦାନ୍ ସ୍ଵକାନ୍ ସରିତ୍ସାଗରକୂପାଂସ୍ତେ ସେଵନ୍ତେ ପର୍ଵତାଂସ୍ ତଥା

ସେମାନେ ନିଜ ଦେଶ ଛାଡ଼ି, ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଲେ; ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, କୂଆ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ଖୋଜିଲେ।

ମଧୁମାଂସୈର୍ମୂଲଫଲୈର୍ ଵର୍ତଯନ୍ତି ସୁଦୁଃଖିତାଃ ଚୀରପତ୍ରାଜିନଧରା ନିଷ୍କ୍ରିଯା ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହାଃ

ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗି, ମଧୁ, ମାଂସ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଇଲେ; ଚୀର, ପତ୍ର କିମ୍ବା ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କୌଣସି କ୍ରିୟା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ବିନା ରହିଲେ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମପରିଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ସଂକଟଂ ଘୋରମାସ୍ଥିତାଃ ଏଵଂ କଷ୍ଟମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଅଲ୍ପଶେଷାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତଦା

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଭୋଗିଲେ; ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭିତରେ, ସେଇ ସମୟରେ କେବଳ କିଛି ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।

ଜରାଵ୍ଯାଧିକ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟା ଦୁଃଖାନ୍ନିର୍ଵେଦମାନସାଃ ଵିଚାରଣା ତୁ ନିର୍ଵେଦାତ୍ ସାମ୍ଯାଵସ୍ଥା ଵିଚାରଣା

ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ରୋଗ ଓ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦୁଃଖରେ ମନ ନିରାଶା ଭରିଗଲା; ଏହି ନିରାଶାରୁ ଚିନ୍ତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଚିନ୍ତାରୁ ସମତା ଅବସ୍ଥା ଆସିଲା।

ସାମ୍ଯାଵସ୍ଥାତ୍ମକୋ ବୋଧଃ ସଂବୋଧାଦ୍ଧର୍ମଶୀଲତା ଅରୂପଶମଯୁକ୍ତାସ୍ତୁ କଲିଶିଷ୍ଟା ହି ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍

ସମତା ଭାବରେ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେଇ ଜାଗୃତିରୁ ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ଆସିଲା, କଳିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ରୂପ ଓ ନିୟମ ବିନା ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣ ଧାରଣ କଲେ।

ଅହୋରାତ୍ରାତ୍ତଦା ତାସାଂ ଯୁଗଂ ତୁ ପରିଵର୍ତତେ ଚିତ୍ତସଂମୋହନଂ କୃତ୍ଵା ତାସାଂ ଵୈ ସୁପ୍ତମତ୍ତଵତ୍

ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଏକ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା; ସେମାନଙ୍କ ମନ ଶୟନ କିମ୍ବା ମଦ ଭଳି ମୋହିତ ହୋଇଗଲା।

ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥସ୍ଯ ଚ ବଲାତ୍ ତତଃ କୃତମଵର୍ତତ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପୁନଃ କୃତଯୁଗେ ତୁ ଵୈ

ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣାର ଶକ୍ତିରେ, ପୁନି କୃତ ଯୁଗର ଚକ୍ର ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ପୁନି କୃତ ଯୁଗ ଆସିଗଲା।

ଉତ୍ପନ୍ନାଃ କଲିଶିଷ୍ଟାସ୍ତୁ ପ୍ରଜାଃ କାର୍ତଯୁଗାସ୍ତଦା ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚେହ ଯେ ସିଦ୍ଧା ଅଦୃଷ୍ଟା ଵିଚରନ୍ତି ଚ

କଳିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ, ସେତେବେଳେ କୃତ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିବା ଭାବରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସପ୍ତ ସପ୍ତର୍ଷିଭିଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ର ତେ ତୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶଃ ଶୂଦ୍ରା ବୀଜାର୍ଥଂ ଯେ ସ୍ମୃତା ଇହ

ସେଠାରେ ସାତି ଦଳ ଓ ସାତି ଋଷି ଏକାସাথে ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର — ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେମାନେ ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

କଲିଜୈଃ ସହ ତେ ସର୍ଵେ ନିର୍ଵିଶେଷାସ୍ତଦାଭଵନ୍ ତେଷାଂ ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଧର୍ମଂ କଥଯନ୍ତୀତରେ ଽପି ଚ

କଳିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତେ ସେବେ ଏକାକାର ହେଇଯାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାତି ଋଷି ଧର୍ମ କଥାହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତି।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଯୁତଂ ଶ୍ରୌତଂ ସ୍ମାର୍ତଂ ଦ୍ଵିଧା ତୁ ଯମ୍ ତତସ୍ତେଷୁ କ୍ରିଯାଵତ୍ସୁ ଵର୍ଧନ୍ତେ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ କୃତେ

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ନିୟମ, ବେଦିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଦୁଇ ପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, କୃତ ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଉନ୍ନତି ପାଆନ୍ତି।

ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତକୃତାନାଂ ଚ ଧର୍ମେ ସପ୍ତର୍ଷିଦର୍ଶିତେ କେଚିଦ୍ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାର୍ଥଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀହ ଯୁଗକ୍ଷଯେ

ବେଦିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ସାତି ଋଷି ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଏଠାରେ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଧର୍ମ ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ରହିଯାନ୍ତି।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଧିକାରେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ମୁନଯସ୍ତୁ ଵୈ ଯଥା ଦାଵପ୍ରଦଗ୍ଧେଷୁ ତୃଣେଷ୍ଵିହ ତତଃ କ୍ଷିତୌ

ମନୁମାନଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ମୁନିମାନେ ରହନ୍ତି, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା ଘାସ ମାଟିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।

ଵନାନାଂ ପ୍ରଥମଂ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତେଷାଂ ମୂଲେଷୁ ସଂଭଵଃ ତଥା କାର୍ତଯୁଗାନାଂ ତୁ କଲିଜେଷ୍ଵିହ ସଂଭଵଃ

ବନରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା ପଡିଲେ ଯେପରି ମୂଳରେ ନୂଆ ଅଙ୍କୁର ହୁଏ, ସେପରି କଳି ଯୁଗ ମଧ୍ୟରେ କୃତ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଏଵଂ ଯୁଗାଦ୍ଯୁଗସ୍ଯେହ ସଂତାନଂ ତୁ ପରସ୍ପରମ୍ ଵର୍ତତେ ହ ଵ୍ଯଵଚ୍ଛେଦାଦ୍ ଯାଵନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରକ୍ଷଯଃ

ଏଭଳି ଏକ ଯୁଗ ପରେ ଅନ୍ୟ ଯୁଗ ଆସିଥାଏ, ଏହି କ୍ରମ ଅଟୁଟ ରହି ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ।

ସୁଖମାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପଂ ଧର୍ମୋ ଽର୍ଥଃ କାମ ଏଵ ଚ ଯୁଗେଷ୍ଵେତାନି ହୀଯନ୍ତେ ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ପାଦାନ୍ କ୍ରମେଣ ତୁ

ସୁଖ, ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ରୂପ, ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା — ଏହି ସବୁ ଯୁଗରେ କ୍ରମେ କ୍ଷୟ ପାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ତିନି ଭାଗ କମିଯାଏ।

ସସଂଧ୍ଯାଂଶେଷୁ ହୀଯନ୍ତେ ଯୁଗାନାଂ ଧର୍ମସିଦ୍ଧଯଃ ଇତ୍ଯେଷା ପ୍ରତିସିଦ୍ଧିର୍ଵୈ କୀର୍ତିତୈଷା କ୍ରମେଣ ତୁ

ଯୁଗମାନଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ଅଂଶରେ ଧର୍ମ ସିଦ୍ଧି କ୍ଷୟ ପାଏ; ଏହା ଅନୁକ୍ରମରେ ଘଟେ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଚତୁର୍ଯୁଗାନାଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଅନେନୈଵ ତୁ ସାଧନମ୍ ଏଷା ଚତୁର୍ଯୁଗାଵୃତ୍ତିର୍ ଆ ସହସ୍ରାଦ୍ ଗୁଣୀକୃତା

ସମସ୍ତ ଚାରି ଯୁଗ ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ; ଏହି ହେଉଛି ଚାରି ଯୁଗର ଚକ୍ର, ଏହା ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଦହଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରାତ୍ରିଶ୍ଚୈତାଵତୀ ସ୍ମୃତା ଅନାର୍ଜଵଂ ଜଡୀଭାଵୋ ଭୂତାନାମ୍ ଆ ଯୁଗକ୍ଷଯାତ୍

ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ, ରାତି ମଧ୍ୟ ଏତିକି ଦୀର୍ଘ ମନାଯାଏ; ଯୁଗ ଶେଷରୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅସତ୍ୟ ଓ ଅବୁଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଏତଦେଵ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ଯୁଗାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଏଷାଂ ଚତୁର୍ଯୁଗାଣାଂ ଚ ଗୁଣିତା ହ୍ଯେକସପ୍ତତିଃ

ଏହି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ; ଏହି ଚାରି ଯୁଗ ମିଶି ଏକାତ୍ତର ହୁଏ।

କ୍ରମେଣ ପରିଵୃତ୍ତା ତୁ ମନୋରନ୍ତରମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ଚତୁର୍ଯୁଗେ ଯଥୈକସ୍ମିନ୍ ଭଵତୀହ ଯଦା ତୁ ଯତ୍

ଏମିତି କ୍ରମେ ଘୁରି ଘୁରି ମନ୍ବନ୍ତର ହୁଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାରି ଯୁଗରେ ଯାହା ଘଟେ, ସେହିପରି ଘଟେ।

ତଥା ଚାନ୍ଯେଷୁ ଭଵତି ପୁନସ୍ତଦ୍ଵୈ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସର୍ଗେ ସର୍ଗେ ଯଥା ଭେଦା ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ତଥୈଵ ତୁ

ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କ୍ରମରେ ପୁନି ଘଟେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେପରି ପ୍ରଭେଦ ହୁଏ, ସେପରି ଘଟେ।

ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ପରିମିତା ନ ନ୍ଯୂନା ନାଧିକାସ୍ ତଥା ତଥା କଲ୍ପା ଯୁଗୈଃ ସାର୍ଧଂ ଭଵନ୍ତି ସହ ଲକ୍ଷଣୈଃ

ପଞ୍ଚବିଂଶତି ଅଛି, ତାଠାରୁ କମ୍ ନାହିଁ, ବେଶି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଭଳି କଳ୍ପ ଯୁଗ ଓ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ହୁଏ।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏତଦେଵ ତୁ ଲକ୍ଷଣମ୍

ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଏହି ହେଉଛି ଲକ୍ଷଣ।

ଯଥା ଯୁଗାନାଂ ପରିଵର୍ତନାନି ଚିରପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ଯୁଗସ୍ଵଭାଵାତ୍ ତଥା ତୁ ସଂତିଷ୍ଠତି ଜୀଵଲୋକଃ କ୍ଷଯୋଦଯାଭ୍ଯାଂ ପରିଵର୍ତମାନଃ

ଯେପରି ଯୁଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଚାଲିଛି, ସେପରି ଜୀବ ଜଗତ ଯୁଗର ସ୍ଵଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ଷୟ ଓ ଉଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଛି।

ଇତ୍ଯେତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯୁଗାନାଂ ଵୈ ସମାସତଃ ଅତୀତାନାଗତାନାଂ ହି ସର୍ଵମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଵୈ

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ ସାରାଂଶରେ କୁହାଗଲା, ଏହା ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତର ପାଇଁ।