ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ରୋ ବଲଵାନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାମନ୍ତକୃତ୍ସ ତୁ ଅଧୃଷ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଚଚାରାଥ ଵସୁଂଧରାମ୍

କାର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ଚଳିଥିବାବେଳେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେର ଅନ୍ତ କରିବେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ ହୋଇ, ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖ ଘୁରିବେ।

ମାନଵସ୍ଯ ତୁ ସୋ ଽଂଶେନ ଦେଵସ୍ଯେହ ଵିଜଜ୍ଞିଵାନ୍ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ପ୍ରମିତିର୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍

ସେ ଏଠାରେ ମଣିଷ ଭାବେ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରମିତି ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ।

ଗୋତ୍ରତୋ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସଃ ପୂର୍ଣେ କଲିଯୁଗେ ପ୍ରଭୁଃ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶେ ଽଭ୍ଯୁଦିତେ ଵର୍ଷେ ପ୍ରକ୍ରାନ୍ତୋ ଵିଂଶତିଃ ସମାଃ

ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରୁ, କଳିଯୁଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁ ତିରିଶିଏ ବର୍ଷ ଉପରେ ପହଞ୍ଚି, କୁଡ଼ିଏ ବର୍ଷର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।

ଵିନିଘ୍ନନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ କୃତ୍ଵା ବୀଜାଵଶେଷାଂ ତୁ ପୃଥିଵୀଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣଃ

ସେ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶତେ ଶତେ ହଜାରେ ହଜାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ, ମାତ୍ର ବିଜ ଅଂଶ ମାତ୍ର ରହିଗଲା ପୃଥିବୀରେ।

ପରସ୍ପରନିମିତ୍ତେନ କୋପେନାକସ୍ମିକେନ ତୁ ସ ସାଧଯିତ୍ଵା ଵୃଷଲାନ୍ ପ୍ରାଯଶସ୍ ତାନ୍ ଅଧାର୍ମିକାନ୍

ଏହିପରି, ଏକାଏକି କ୍ରୋଧ ଓ ପରସ୍ପର କାରଣରେ, ସେ ପ୍ରାୟଃ ସମସ୍ତ ଅଧର୍ମୀ ଓ ଅଚୁତ ଲୋକମାନେକୁ ଦମନ କଲେ।

ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତିଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସହାନୁଗଃ ତତୋ ଵ୍ଯତୀତେ କାଲେ ତୁ ସାମାତ୍ଯଃ ସହସୈନିକଃ

ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ବସିଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନା ସହିତ ସେଠାରେ ରହିଲେ।

ଉତ୍ସାଦ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ ତତ୍ର ସଂଧ୍ଯାଂଶକେ କାଲେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ଯୁଗାନ୍ତିକେ

ସେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ହଜାରେ ହଜାରେ ବିଦେଶୀମାନେକୁ ବିନାଶ କରି, ଯୁଗର ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଯୁଗ ଶେଷ ଆସିଲାବେଳେ—

ସ୍ଥିତାସ୍ଵଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟାସୁ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ଅପ୍ରଗ୍ରହାସ୍ତତସ୍ତା ଵୈ ଲୋଭାଵିଷ୍ଟାସ୍ତୁ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ

ଏଠାଏଠି କେବଳ କିଛି ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ, ସେମାନେ ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନିୟମିତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।

ଉପହିଂସନ୍ତି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍ ଅରାଜକେ ଯୁଗଵଶାତ୍ ସଂଶଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକାଏକି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ରାଜା ନଥିବାରୁ, ଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଛାଇଗଲା।

ପ୍ରଜାସ୍ତା ଵୈ ତତଃ ସର୍ଵାଃ ପରସ୍ପରଭଯାର୍ଦିତାଃ ଵ୍ଯାକୁଲାଶ୍ ଚ ପରିଭ୍ରାନ୍ତାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦାରାନ୍ ଗୃହାଣି ଚ

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ପରସ୍ପର ଭୟରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଘର ଓ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସ୍ଵାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ ଅନପେକ୍ଷନ୍ତୋ ନିଷ୍କାରୁଣ୍ଯାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ ନଷ୍ଟେ ଶ୍ରୌତେ ସ୍ମାର୍ତଧର୍ମେ ପରସ୍ପରହତାସ୍ତଦା

ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୟାହୀନ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ; ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ନିର୍ମର୍ଯାଦା ନିରାକ୍ରାନ୍ତା ନିଃସ୍ନେହା ନିରପତ୍ରପାଃ ନଷ୍ଟେ ଧର୍ମେ ପ୍ରତିହତାଃ ହ୍ରସ୍ଵକାଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶକାଃ

ସେମାନେ ନିୟମ ଓ ସୀମା ହୀନ, ବାହାର କରାଯାଇଥିବା, ସ୍ନେହ ଓ ଲଜ୍ଜା ବିହୀନ ହେଲେ; ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ଓ ଶକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ସେମାନେ ଛୋଟ ହୋଇ, କେବଳ ପঁଚିଶି ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।

ହିତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଦାରାଂଶ୍ ଚ ଵିଵାଦଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ଅନାଵୃଷ୍ଟିହତାଶ୍ଚୈଵ ଵାର୍ତାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ

ପୁଅ ଓ ଜଣେ ଛାଡ଼ି, ବିବାଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଅବୃଷ୍ଟିରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ଜୀବିକା ଛାଡ଼ି ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ପ୍ରତ୍ଯନ୍ତାନୁପସେଵନ୍ତେ ହିତ୍ଵା ଜନପଦାନ୍ ସ୍ଵକାନ୍ ସରିତ୍ସାଗରକୂପାଂସ୍ତେ ସେଵନ୍ତେ ପର୍ଵତାଂସ୍ ତଥା

ସେମାନେ ନିଜ ଦେଶ ଛାଡ଼ି, ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଲେ; ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, କୂଆ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ଖୋଜିଲେ।

ମଧୁମାଂସୈର୍ମୂଲଫଲୈର୍ ଵର୍ତଯନ୍ତି ସୁଦୁଃଖିତାଃ ଚୀରପତ୍ରାଜିନଧରା ନିଷ୍କ୍ରିଯା ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହାଃ

ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗି, ମଧୁ, ମାଂସ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଇଲେ; ଚୀର, ପତ୍ର କିମ୍ବା ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କୌଣସି କ୍ରିୟା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ବିନା ରହିଲେ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମପରିଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ସଂକଟଂ ଘୋରମାସ୍ଥିତାଃ ଏଵଂ କଷ୍ଟମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଅଲ୍ପଶେଷାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତଦା

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଭୋଗିଲେ; ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭିତରେ, ସେଇ ସମୟରେ କେବଳ କିଛି ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।

ଜରାଵ୍ଯାଧିକ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟା ଦୁଃଖାନ୍ନିର୍ଵେଦମାନସାଃ ଵିଚାରଣା ତୁ ନିର୍ଵେଦାତ୍ ସାମ୍ଯାଵସ୍ଥା ଵିଚାରଣା

ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ରୋଗ ଓ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦୁଃଖରେ ମନ ନିରାଶା ଭରିଗଲା; ଏହି ନିରାଶାରୁ ଚିନ୍ତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଚିନ୍ତାରୁ ସମତା ଅବସ୍ଥା ଆସିଲା।

ସାମ୍ଯାଵସ୍ଥାତ୍ମକୋ ବୋଧଃ ସଂବୋଧାଦ୍ଧର୍ମଶୀଲତା ଅରୂପଶମଯୁକ୍ତାସ୍ତୁ କଲିଶିଷ୍ଟା ହି ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍

ସମତା ଭାବରେ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେଇ ଜାଗୃତିରୁ ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ଆସିଲା, କଳିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ରୂପ ଓ ନିୟମ ବିନା ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣ ଧାରଣ କଲେ।

ଅହୋରାତ୍ରାତ୍ତଦା ତାସାଂ ଯୁଗଂ ତୁ ପରିଵର୍ତତେ ଚିତ୍ତସଂମୋହନଂ କୃତ୍ଵା ତାସାଂ ଵୈ ସୁପ୍ତମତ୍ତଵତ୍

ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଏକ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା; ସେମାନଙ୍କ ମନ ଶୟନ କିମ୍ବା ମଦ ଭଳି ମୋହିତ ହୋଇଗଲା।

ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥସ୍ଯ ଚ ବଲାତ୍ ତତଃ କୃତମଵର୍ତତ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପୁନଃ କୃତଯୁଗେ ତୁ ଵୈ

ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣାର ଶକ୍ତିରେ, ପୁନି କୃତ ଯୁଗର ଚକ୍ର ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ପୁନି କୃତ ଯୁଗ ଆସିଗଲା।

ଉତ୍ପନ୍ନାଃ କଲିଶିଷ୍ଟାସ୍ତୁ ପ୍ରଜାଃ କାର୍ତଯୁଗାସ୍ତଦା ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚେହ ଯେ ସିଦ୍ଧା ଅଦୃଷ୍ଟା ଵିଚରନ୍ତି ଚ

କଳିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ, ସେତେବେଳେ କୃତ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିବା ଭାବରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସପ୍ତ ସପ୍ତର୍ଷିଭିଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ର ତେ ତୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶଃ ଶୂଦ୍ରା ବୀଜାର୍ଥଂ ଯେ ସ୍ମୃତା ଇହ

ସେଠାରେ ସାତି ଦଳ ଓ ସାତି ଋଷି ଏକାସাথে ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର — ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେମାନେ ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

କଲିଜୈଃ ସହ ତେ ସର୍ଵେ ନିର୍ଵିଶେଷାସ୍ତଦାଭଵନ୍ ତେଷାଂ ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଧର୍ମଂ କଥଯନ୍ତୀତରେ ଽପି ଚ

କଳିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତେ ସେବେ ଏକାକାର ହେଇଯାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାତି ଋଷି ଧର୍ମ କଥାହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତି।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଯୁତଂ ଶ୍ରୌତଂ ସ୍ମାର୍ତଂ ଦ୍ଵିଧା ତୁ ଯମ୍ ତତସ୍ତେଷୁ କ୍ରିଯାଵତ୍ସୁ ଵର୍ଧନ୍ତେ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ କୃତେ

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ନିୟମ, ବେଦିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଦୁଇ ପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, କୃତ ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଉନ୍ନତି ପାଆନ୍ତି।

ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତକୃତାନାଂ ଚ ଧର୍ମେ ସପ୍ତର୍ଷିଦର୍ଶିତେ କେଚିଦ୍ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାର୍ଥଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀହ ଯୁଗକ୍ଷଯେ

ବେଦିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ସାତି ଋଷି ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଏଠାରେ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଧର୍ମ ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ରହିଯାନ୍ତି।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଧିକାରେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ମୁନଯସ୍ତୁ ଵୈ ଯଥା ଦାଵପ୍ରଦଗ୍ଧେଷୁ ତୃଣେଷ୍ଵିହ ତତଃ କ୍ଷିତୌ

ମନୁମାନଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ମୁନିମାନେ ରହନ୍ତି, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା ଘାସ ମାଟିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।

ଵନାନାଂ ପ୍ରଥମଂ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତେଷାଂ ମୂଲେଷୁ ସଂଭଵଃ ତଥା କାର୍ତଯୁଗାନାଂ ତୁ କଲିଜେଷ୍ଵିହ ସଂଭଵଃ

ବନରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା ପଡିଲେ ଯେପରି ମୂଳରେ ନୂଆ ଅଙ୍କୁର ହୁଏ, ସେପରି କଳି ଯୁଗ ମଧ୍ୟରେ କୃତ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଏଵଂ ଯୁଗାଦ୍ଯୁଗସ୍ଯେହ ସଂତାନଂ ତୁ ପରସ୍ପରମ୍ ଵର୍ତତେ ହ ଵ୍ଯଵଚ୍ଛେଦାଦ୍ ଯାଵନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରକ୍ଷଯଃ

ଏଭଳି ଏକ ଯୁଗ ପରେ ଅନ୍ୟ ଯୁଗ ଆସିଥାଏ, ଏହି କ୍ରମ ଅଟୁଟ ରହି ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ।

ସୁଖମାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପଂ ଧର୍ମୋ ଽର୍ଥଃ କାମ ଏଵ ଚ ଯୁଗେଷ୍ଵେତାନି ହୀଯନ୍ତେ ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ପାଦାନ୍ କ୍ରମେଣ ତୁ

ସୁଖ, ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ରୂପ, ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା — ଏହି ସବୁ ଯୁଗରେ କ୍ରମେ କ୍ଷୟ ପାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ତିନି ଭାଗ କମିଯାଏ।