ତସ୍ମାଦାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପଂ କଲିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରହୀଯତେ ତଦା ତ୍ଵଲ୍ପେନ କାଲେନ ସିଦ୍ଧିଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଏହିପରି, କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଆୟୁ, ବଳ ଓ ରୂପ କ୍ଷୟ ପାଏ; ଏହିପରି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ମଣିଷମାନେ ନଶ୍ୱରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଧନ୍ଯା ଧର୍ମଂ ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯୁଗାନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତ୍ଯୁଦିତଂ ଧର୍ମଂ ଯେ ଚରନ୍ତ୍ଯନସୂଯକାଃ
ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।
ତ୍ରେତାଯାଂ ଵାର୍ଷିକୋ ଧର୍ମୋ ଦ୍ଵାପରେ ମାସିକଃ ସ୍ମୃତଃ ଯଥାକ୍ଲେଶଂ ଚରନ୍ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ ତଦହ୍ନା ପ୍ରାପ୍ନୁତେ କଲୌ
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ବର୍ଷେ ବର୍ଷେ ଧର୍ମ କରାଯାଏ; ଦ୍ୱାପରରେ ମାସେ ମାସେ ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଯେତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗି ବି ଦିନକୁ ଧର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ଦିନରେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଏଷା କଲିଯୁଗାଵସ୍ଥା ସଂଧ୍ଯାଂଶଂ ତୁ ନିବୋଧ ମେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଚ ହୀଯନ୍ତେ ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ପାଦାଂସ୍ତୁ ସିଦ୍ଧଯଃ
ଏହା ହେଉଛି କଳିଯୁଗର ଅବସ୍ଥା; ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଏହାର ସନ୍ଧିକାଳ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ସିଦ୍ଧି କ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଯୁଗସ୍ଵଭାଵାଃ ସଂଧ୍ଯାସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀହ ତୁ ପାଦଶଃ ସଂଧ୍ଯାସ୍ଵଭାଵାଃ ସ୍ଵାଂଶେଷୁ ପାଦଶସ୍ତେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ଏଠାରେ ଯୁଗର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣ ଓ ସନ୍ଧିକାଳ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭାଗରେ ରହିଥାଏ; ସନ୍ଧିର ଗୁଣ ତାହାର ନିଜ ଅଂଶରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଏଵଂ ସଂଧ୍ଯାଂଶକେ କାଲେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ଯୁଗାନ୍ତିକେ ତେଷାଂ ଶାସ୍ତା ହ୍ଯସାଧୂନାଂ ଭୂତାନାଂ ନିଧନୋତ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି, ଯୁଗ ଶେଷର ସନ୍ଧିକାଳ ଆସିଲେ, ସେ ସମୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଶାସକ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଗୋତ୍ରେ ଽସ୍ମିନ୍ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ନାମ୍ନା ପ୍ରମିତିରୁଚ୍ଯତେ ମାନଵସ୍ଯ ତୁ ସୋ ଽଂଶେନ ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ
ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ପ୍ରମିତି ନାମକ ଜଣେ ଅଛନ୍ତି; ସେ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସମାଃ ସ ଵିଂଶତିଃ ପୂର୍ଣାଃ ପର୍ଯଟନ୍ଵୈ ଵସୁଂଧରାମ୍ ଅନୁକର୍ଷନ୍ ସ ଵୈ ସେନାଂ ସଵାଜିରଥକୁଞ୍ଜରାମ୍
ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ହୋଇ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ସେନା ନେଇ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଘୁରିବେ।
ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ସ ତଦା ତୈଃ ପରିଵୃତୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ ହନ୍ତି ସହସ୍ରଶଃ
ସେ ସମୟରେ ସେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବେ; ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ, ସେ ହଜାର ହଜାର ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେକୁ ବଧ କରିବେ।
ସ ହତ୍ଵା ସର୍ଵଶଶ୍ଚୈଵ ରାଜ୍ଞସ୍ତାଞ୍ଶୂଦ୍ରଯୋନିଜାନ୍ ପାଖଣ୍ଡାଂସ୍ତୁ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ ନିଃଶେଷଂ କୃତଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମର ରାଜାମାନେକୁ ବଧ କରି, ପରେ ସମସ୍ତ ପାଖଣ୍ଡମାନେକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।
ନାତ୍ଯର୍ଥଂ ଧାର୍ମିକା ଯେ ଚ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ହନ୍ତି ସର୍ଵତଃ ଵର୍ଣଵ୍ଯତ୍ଯାସଜାତାଶ୍ ଚ ଯେ ଚ ତାନନୁଜୀଵିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଧାର୍ମିକ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ସବୁଠାରେ ବଧ କରିଦେବେ; ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ମିଶ୍ର ଜାତିରୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣକାରୀ, ସେମାନେକୁ ମଧ୍ୟ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ରୋ ବଲଵାନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାମନ୍ତକୃତ୍ସ ତୁ ଅଧୃଷ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଚଚାରାଥ ଵସୁଂଧରାମ୍
କାର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ଚଳିଥିବାବେଳେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେର ଅନ୍ତ କରିବେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ ହୋଇ, ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖ ଘୁରିବେ।
ମାନଵସ୍ଯ ତୁ ସୋ ଽଂଶେନ ଦେଵସ୍ଯେହ ଵିଜଜ୍ଞିଵାନ୍ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ପ୍ରମିତିର୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ଏଠାରେ ମଣିଷ ଭାବେ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରମିତି ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ।
ଗୋତ୍ରତୋ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସଃ ପୂର୍ଣେ କଲିଯୁଗେ ପ୍ରଭୁଃ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶେ ଽଭ୍ଯୁଦିତେ ଵର୍ଷେ ପ୍ରକ୍ରାନ୍ତୋ ଵିଂଶତିଃ ସମାଃ
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରୁ, କଳିଯୁଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁ ତିରିଶିଏ ବର୍ଷ ଉପରେ ପହଞ୍ଚି, କୁଡ଼ିଏ ବର୍ଷର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।
ଵିନିଘ୍ନନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ କୃତ୍ଵା ବୀଜାଵଶେଷାଂ ତୁ ପୃଥିଵୀଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣଃ
ସେ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶତେ ଶତେ ହଜାରେ ହଜାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ, ମାତ୍ର ବିଜ ଅଂଶ ମାତ୍ର ରହିଗଲା ପୃଥିବୀରେ।
ପରସ୍ପରନିମିତ୍ତେନ କୋପେନାକସ୍ମିକେନ ତୁ ସ ସାଧଯିତ୍ଵା ଵୃଷଲାନ୍ ପ୍ରାଯଶସ୍ ତାନ୍ ଅଧାର୍ମିକାନ୍
ଏହିପରି, ଏକାଏକି କ୍ରୋଧ ଓ ପରସ୍ପର କାରଣରେ, ସେ ପ୍ରାୟଃ ସମସ୍ତ ଅଧର୍ମୀ ଓ ଅଚୁତ ଲୋକମାନେକୁ ଦମନ କଲେ।
ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତିଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସହାନୁଗଃ ତତୋ ଵ୍ଯତୀତେ କାଲେ ତୁ ସାମାତ୍ଯଃ ସହସୈନିକଃ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ବସିଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନା ସହିତ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ଉତ୍ସାଦ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ ତତ୍ର ସଂଧ୍ଯାଂଶକେ କାଲେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ଯୁଗାନ୍ତିକେ
ସେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ହଜାରେ ହଜାରେ ବିଦେଶୀମାନେକୁ ବିନାଶ କରି, ଯୁଗର ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଯୁଗ ଶେଷ ଆସିଲାବେଳେ—
ସ୍ଥିତାସ୍ଵଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟାସୁ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ଅପ୍ରଗ୍ରହାସ୍ତତସ୍ତା ଵୈ ଲୋଭାଵିଷ୍ଟାସ୍ତୁ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ
ଏଠାଏଠି କେବଳ କିଛି ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ, ସେମାନେ ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନିୟମିତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଉପହିଂସନ୍ତି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍ ଅରାଜକେ ଯୁଗଵଶାତ୍ ସଂଶଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକାଏକି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ରାଜା ନଥିବାରୁ, ଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଛାଇଗଲା।
ପ୍ରଜାସ୍ତା ଵୈ ତତଃ ସର୍ଵାଃ ପରସ୍ପରଭଯାର୍ଦିତାଃ ଵ୍ଯାକୁଲାଶ୍ ଚ ପରିଭ୍ରାନ୍ତାସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦାରାନ୍ ଗୃହାଣି ଚ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ପରସ୍ପର ଭୟରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଘର ଓ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସ୍ଵାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ ଅନପେକ୍ଷନ୍ତୋ ନିଷ୍କାରୁଣ୍ଯାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ ନଷ୍ଟେ ଶ୍ରୌତେ ସ୍ମାର୍ତଧର୍ମେ ପରସ୍ପରହତାସ୍ତଦା
ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୟାହୀନ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ; ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିର୍ମର୍ଯାଦା ନିରାକ୍ରାନ୍ତା ନିଃସ୍ନେହା ନିରପତ୍ରପାଃ ନଷ୍ଟେ ଧର୍ମେ ପ୍ରତିହତାଃ ହ୍ରସ୍ଵକାଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶକାଃ
ସେମାନେ ନିୟମ ଓ ସୀମା ହୀନ, ବାହାର କରାଯାଇଥିବା, ସ୍ନେହ ଓ ଲଜ୍ଜା ବିହୀନ ହେଲେ; ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ଓ ଶକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ସେମାନେ ଛୋଟ ହୋଇ, କେବଳ ପঁଚିଶି ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।
ହିତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଦାରାଂଶ୍ ଚ ଵିଵାଦଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ଅନାଵୃଷ୍ଟିହତାଶ୍ଚୈଵ ଵାର୍ତାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ
ପୁଅ ଓ ଜଣେ ଛାଡ଼ି, ବିବାଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଅବୃଷ୍ଟିରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ଜୀବିକା ଛାଡ଼ି ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯନ୍ତାନୁପସେଵନ୍ତେ ହିତ୍ଵା ଜନପଦାନ୍ ସ୍ଵକାନ୍ ସରିତ୍ସାଗରକୂପାଂସ୍ତେ ସେଵନ୍ତେ ପର୍ଵତାଂସ୍ ତଥା
ସେମାନେ ନିଜ ଦେଶ ଛାଡ଼ି, ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଲେ; ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, କୂଆ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ଖୋଜିଲେ।
ମଧୁମାଂସୈର୍ମୂଲଫଲୈର୍ ଵର୍ତଯନ୍ତି ସୁଦୁଃଖିତାଃ ଚୀରପତ୍ରାଜିନଧରା ନିଷ୍କ୍ରିଯା ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହାଃ
ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗି, ମଧୁ, ମାଂସ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଇଲେ; ଚୀର, ପତ୍ର କିମ୍ବା ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କୌଣସି କ୍ରିୟା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ବିନା ରହିଲେ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମପରିଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ସଂକଟଂ ଘୋରମାସ୍ଥିତାଃ ଏଵଂ କଷ୍ଟମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଅଲ୍ପଶେଷାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତଦା
ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଭୋଗିଲେ; ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭିତରେ, ସେଇ ସମୟରେ କେବଳ କିଛି ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।
ଜରାଵ୍ଯାଧିକ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟା ଦୁଃଖାନ୍ନିର୍ଵେଦମାନସାଃ ଵିଚାରଣା ତୁ ନିର୍ଵେଦାତ୍ ସାମ୍ଯାଵସ୍ଥା ଵିଚାରଣା
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ରୋଗ ଓ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦୁଃଖରେ ମନ ନିରାଶା ଭରିଗଲା; ଏହି ନିରାଶାରୁ ଚିନ୍ତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଚିନ୍ତାରୁ ସମତା ଅବସ୍ଥା ଆସିଲା।
ସାମ୍ଯାଵସ୍ଥାତ୍ମକୋ ବୋଧଃ ସଂବୋଧାଦ୍ଧର୍ମଶୀଲତା ଅରୂପଶମଯୁକ୍ତାସ୍ତୁ କଲିଶିଷ୍ଟା ହି ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍
ସମତା ଭାବରେ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେଇ ଜାଗୃତିରୁ ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ଆସିଲା, କଳିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ରୂପ ଓ ନିୟମ ବିନା ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣ ଧାରଣ କଲେ।
ଅହୋରାତ୍ରାତ୍ତଦା ତାସାଂ ଯୁଗଂ ତୁ ପରିଵର୍ତତେ ଚିତ୍ତସଂମୋହନଂ କୃତ୍ଵା ତାସାଂ ଵୈ ସୁପ୍ତମତ୍ତଵତ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଏକ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା; ସେମାନଙ୍କ ମନ ଶୟନ କିମ୍ବା ମଦ ଭଳି ମୋହିତ ହୋଇଗଲା।