ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଦ୍ଵାପରେ ତୁ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ରାଗୋ ଲୋଭୋ ମଦସ୍ ତଥା ଵେଦୋ ଵ୍ଯାସୈଶ୍ଚତୁର୍ଧା ତୁ ଵ୍ଯସ୍ଯତେ ଦ୍ଵାପରାଦିଷୁ

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଆସକ୍ତି, ଲୋଭ ଓ ମଦ ଚଳିଲା; ବେଦକୁ ବ୍ୟାସ ଚାରି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଲେ, ଦ୍ୱାପର ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗରେ।

ଏକୋ ଵେଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦସ୍ ତ୍ରେତାସ୍ଵିହ ଵିଧୀଯତେ ସଂକ୍ଷଯାଦାଯୁଷଶ୍ଚୈଵ ଵ୍ଯସ୍ଯତେ ଦ୍ଵାପରେଷୁ ସଃ

ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକମାତ୍ର ବେଦ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା; ଆୟୁଷ୍ୟର ହ୍ରାସ ହେଉଥିବାରୁ ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ସେହି ବେଦ ଆଉ ଅଧିକ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା।

ଋଷିପୁତ୍ରୈଃ ପୁନର୍ଭେଦା ଭିଦ୍ଯନ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟିଵିଭ୍ରମୈଃ ମନ୍ତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣଵିନ୍ଯାସୈଃ ସ୍ଵରଵର୍ଣଵିପର୍ଯଯୈଃ

ଋଷିମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଦୃଷ୍ଟିର ଭିନ୍ନତା, ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଏବଂ ସ୍ୱର ଓ ଅକ୍ଷରର ଅନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ବେଦରେ ପୁଣି ବିଭାଗ କରିଥିଲେ।

ସଂହିତା ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମ୍ନାଂ ସଂହନ୍ଯନ୍ତେ ମନୀଷିଭିଃ ସାମାନ୍ଯା ଵୈକୃତାଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ରଷ୍ଟୃଭିସ୍ତୈଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଋକ୍, ଯଜୁଷ୍ ଓ ସାମ ଭାଗର ସଂହିତା ତିଆରି କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ରୂପ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା।

ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କଲ୍ପସୂତ୍ରାଣି ମନ୍ତ୍ରପ୍ରଵଚନାନି ଚ ଅନ୍ଯେ ତୁ ପ୍ରସ୍ଥିତାସ୍ତାନ୍ଵୈ କେଚିତ୍ତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳ୍ପସୂତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା—କିଛି ଲୋକ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଗୁଡିକୁ ଧରି ରହନ୍ତି।

ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଭିଦ୍ଯନ୍ତେ କାଲଗୌରଵାତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଂ ପାଦ୍ମଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚ ଶୈଵଂ ଭାଗଵତଂ ତଥା

ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣମାନେ ସମୟର ଭାରରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି: ବ୍ରାହ୍ମ, ପାଦ୍ମ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶୈବ ଓ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ।

ଭଵିଷ୍ଯଂ ନାରଦୀଯଂ ଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯମତଃ ପରମ୍ ଆଗ୍ନେଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତଂ ଲୈଙ୍ଗଂ ଵାରାହମେଵ ଚ

ଭବିଷ୍ୟ, ନାରଦ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତାପରେ ଆଗ୍ନେୟ, ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ, ଲୈଙ୍ଗ, ଓ ବାରାହ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ଵାମନାଖ୍ଯଂ ତତଃ କୂର୍ମଂ ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଗାରୁଡମେଵ ଚ ସ୍କାନ୍ଦଂ ତଥା ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ତେଷାଂ ଭେଦଃ ପ୍ରକଥ୍ଯତେ

ତାପରେ ବାମନ, କୂର୍ମ, ମାତ୍ସ୍ୟ, ଗାରୁଡ, ସ୍କାନ୍ଦ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣ—ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କର ବିଭାଗ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ଲୈଙ୍ଗମ୍ ଏକାଦଶଵିଧଂ ପ୍ରଭିନ୍ନଂ ଦ୍ଵାପରେ ଶୁଭମ୍ ମନ୍ଵତ୍ରିଵିଷ୍ଣୁହାରୀତଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋଶନୋ ଽଙ୍ଗିରାଃ

ଶୁଭ ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଲୈଙ୍ଗ ପୁରାଣ ଏଗାରୋଟି ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା: ମନୁ, ତ୍ରି, ବିଷ୍ଣୁ, ହାରୀତ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ଉଶନାସ ଓ ଅଙ୍ଗିରା।

ଯମାପସ୍ତମ୍ବସଂଵର୍ତାଃ କାତ୍ଯାଯନବୃହସ୍ପତୀ ପରାଶରଵ୍ଯାସଶଙ୍ଖଲିଖିତା ଦକ୍ଷଗୌତମୌ

ଯମ, ଆପସ୍ତମ୍ବ, ସଂବର୍ତ୍ତ, କାତ୍ୟାୟନ, ବୃହସ୍ପତି, ପରାଶର, ବ୍ୟାସ, ଶଂଖ, ଲିଖିତ, ଦକ୍ଷ ଓ ଗୌତମ।

ଶାତାତପୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଚ ଏଵମାଦ୍ଯୈଃ ସହସ୍ରଶଃ ଅଵୃଷ୍ଟିର୍ମରଣଂ ଚୈଵ ତଥା ଵ୍ଯାଧ୍ଯାଦ୍ଯୁପଦ୍ରଵାଃ

ଶାତାତପ ଓ ବଶିଷ୍ଠ—ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ସହିତ; ଅବୃଷ୍ଟି, ମୃତ୍ୟୁ, ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

ଵାଙ୍ମନଃକର୍ମଜୈର୍ ଦୁଃଖୈର୍ ନିର୍ଵେଦୋ ଜାଯତେ ତତଃ ନିର୍ଵେଦାଜ୍ଜାଯତେ ତେଷାଂ ଦୁଃଖମୋକ୍ଷଵିଚାରଣା

ବାକ୍, ମନ ଓ କର୍ମରେ ହେଉଥିବା ଦୁଃଖରୁ ବିରକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେଇ ବିରକ୍ତିରୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚିନ୍ତା ଆସେ।

ଵିଚାରଣାଚ୍ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯାଦ୍ଦୋଷଦର୍ଶନମ୍ ଦୋଷାଣାଂ ଦର୍ଶନାଚ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵାପରେ ଜ୍ଞାନସଂଭଵଃ

ଚିନ୍ତାରୁ ବିରାଗ ଉପଜେ; ବିରାଗରୁ ଦୋଷ ଦେଖିବା ଆସେ; ଦୋଷ ଦେଖିଲେ ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଜ୍ଞାନ ଉପଜେ।

ଏଷା ରଜସ୍ତମୋଯୁକ୍ତା ଵୃତ୍ତିର୍ ଵୈ ଦ୍ଵାପରେ ସ୍ମୃତା ଆଦ୍ଯେ କୃତେ ତୁ ଧର୍ମୋ ଽସ୍ତି ସ ତ୍ରେତାଯାଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ଏହି ଚରିତ୍ର ରଜସ ଓ ତମସ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ବୋଲି ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଜଣାଯାଏ; ପ୍ରଥମ କୃତଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଅଛି, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେ ଚାଲିଥାଏ।

ଦ୍ଵାପରେ ଵ୍ଯାକୁଲୀଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣଶ୍ଯତି କଲୌ ଯୁଗେ

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, କଳିଯୁଗରେ ସେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ତିଷ୍ଯେ ମାଯାମସୂଯାଂ ଚ ଵଧଂ ଚୈଵ ତପସ୍ଵିନାମ୍ ସାଧଯନ୍ତି ନରାସ୍ତତ୍ର ତମସା ଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ

ତିଷ୍ୟ ଓ ମାୟାମସୂ ମାସରେ, ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଭ୍ରମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏମିତି କାମ କରନ୍ତି।

କଲୌ ପ୍ରମାଦକୋ ରୋଗଃ ସତତଂ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯାନି ଚ ଅନାଵୃଷ୍ଟିଭଯଂ ଘୋରଂ ଦେଶାନାଂ ଚ ଵିପର୍ଯଯଃ

କଳିଯୁଗରେ ଅସାବଧାନତା, ରୋଗ, ସବୁବେଳେ ଭୋକ ଓ ଭୟ, ଭୟଙ୍କର ଅବୃଷ୍ଟିର ଭୟ ଏବଂ ଦେଶର ଅସ୍ଥିରତା ବ୍ୟାପିଥାଏ।

ନ ପ୍ରାମାଣ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତେରସ୍ତି ନୃଣାଂ ଚାଧର୍ମସେଵନମ୍ ଅଧାର୍ମିକାସ୍ତ୍ଵନାଚାରା ମହାକୋପାଲ୍ପଚେତସଃ

ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଅଧର୍ମ ଚାଲିଥାଏ; ଅଧର୍ମୀମାନେ ଅନିୟମିତ, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧୀ ଓ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥାନ୍ତି।

ଅନୃତଂ ବ୍ରୁଵତେ ଲୁବ୍ଧାସ୍ ତିଷ୍ଯେ ଜାତାଶ୍ ଚ ଦୁଷ୍ପ୍ରଜାଃ ଦୁରିଷ୍ଟୈର୍ଦୁରଧୀତୈଶ୍ ଚ ଦୁରାଚାରୈର୍ଦୁରାଗମୈଃ

ଲୋଭୀମାନେ ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି; ତିଷ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଖରାପ କାମ, ଖରାପ ଶିକ୍ଷା, ଖରାପ ଆଚରଣ ଓ ଅନୁଚିତ ଚଳିତ୍ର ଥାଏ।

ଵିପ୍ରାଣାଂ କର୍ମ ଦୋଷେଣ ପ୍ରଜାନାଂ ଜାଯତେ ଭଯମ୍ ନାଧୀଯନ୍ତେ ତଦା ଵେଦାନ୍ ନ ଯଜନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କର୍ମର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ବେଦ ପଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଉତ୍ସୀଦନ୍ତି ନରାଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ ଚ ଵିଶଃ କ୍ରମାତ୍ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ମନ୍ତ୍ରଯୋଗେନ ସଂବନ୍ଧୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ

ପୁରୁଷମାନେ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦେଖାଦେଖି ଦୁର୍ବଳ ହୁଅନ୍ତି, ପରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ; ମନ୍ତ୍ରର ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ହେଉଛନ୍ତି।

ଭଵତୀହ କଲୌ ତସ୍ମିଞ୍ ଶଯନାସନଭୋଜନୈଃ ରାଜାନଃ ଶୂଦ୍ରଭୂଯିଷ୍ଠା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ବାଧଯନ୍ତି ତେ

କଳିଯୁଗରେ, ଏକା ସଙ୍ଗେ ଶୋଇବା, ବସିବା ଓ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା, ଅଧିକାଂଶ ଶୂଦ୍ର ରାଜାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରନ୍ତି।

ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯା ଵୀରହତ୍ଯା ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ପ୍ରଜାସୁ ଵୈ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚାରାଃ ଶୂଦ୍ରାଚାରାଶ୍ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ

ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭହତ୍ୟା ଓ ବୀରହତ୍ୟା ଘଟେ; ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରନ୍ତି।

ରାଜଵୃତ୍ତିସ୍ଥିତାଶ୍ ଚୌରାଶ୍ ଚୌରାଚାରାଶ୍ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ ଏକପତ୍ନ୍ଯୋ ନ ଶିଷ୍ଯନ୍ତି ଵର୍ଧିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଭିସାରିକାଃ

ଚୋରମାନେ ରାଜାଙ୍କ କାମ କରନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ଚୋରଙ୍କ ଭଳି ଆଚରଣ କରନ୍ତି; ଏକମାତ୍ର ପତି ଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜଣା ନଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ ସମ୍ପର୍କ କରୁଥିବା ଜଣା ଦେଖିବାକୁ ବଢ଼ିଯିବ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମପ୍ରତିଷ୍ଠାନୋ ଜାଯତେ ନୃଷୁ ସର୍ଵତଃ ତଦା ସ୍ଵଲ୍ପଫଲା ଭୂମିଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଚାପି ମହାଫଲା

ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ନାହିଁ; ତେବେ ଭୂମି ଅତ୍ୟଳ୍ପ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, କେବେ କେବେ ବହୁତ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।

ଅରକ୍ଷିତାରୋ ହର୍ତାରଃ ପାର୍ଥିଵାଶ୍ ଚ ଶିଲାଶନ ଶୂଦ୍ରା ଵୈ ଜ୍ଞାନିନଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରାହ୍ମଣୈରଭିଵନ୍ଦିତାଃ

ହେ ପାଥର ଖାଇଥିବା, ରାଜାମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚୋର ଓ ଲୁଟେରା ହେଉଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଶୂଦ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇଯାନ୍ତି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଅକ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ ଚ ରାଜାନୋ ଵିପ୍ରାଃ ଶୂଦ୍ରୋପଜୀଵିନଃ ଆସନସ୍ଥା ଦ୍ଵିଜାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଚଲନ୍ତ୍ଯଲ୍ପବୁଦ୍ଧଯଃ

ରାଜାମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସେବାରେ ଜୀବିକା କମାନ୍ତି; ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖି ମୂର୍ଖମାନେ ଉଠନ୍ତି ନାହିଁ।

ତାଡଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଶୂଦ୍ରା ଵୈ ସ୍ଵଲ୍ପବୁଦ୍ଧଯଃ ଆସ୍ଯେ ନିଧାଯ ଵୈ ହସ୍ତଂ କର୍ଣଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଶୂଦ୍ରମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉପରେ ହାତ ଉଠାନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମୁଁହ କିମ୍ବା କାନରେ ହାତ ରଖନ୍ତି।

ନୀଚସ୍ଯେଵ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଵଦନ୍ତି ଵିନଯେନ ତମ୍ ଉଚ୍ଚାସନସ୍ଥାନ୍ ଶୂଦ୍ରାଂଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭ

ସେ ସମୟରେ, ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କୁ ଯେପରି ଭାବେ କଥା କହାଯାଏ, ସେଭଳି ଭଦ୍ରତା ସହିତ କଥା କହନ୍ତି; ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସନ୍ତି।