ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵାର୍ତାଂ କୃଷିଂ ସମାଯାତା ଵର୍ତୁକାମାଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ଵାର୍ତା ଵୃତ୍ତିଃ ସମାଖ୍ଯାତା କୃଷିକାମପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଜୀବିକା ପାଇଁ ଲୋକେ ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ କୃଷି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଏହାକୁ ଜୀବିକା କୁହାଯାଏ, ଏବଂ କୃଷିକୁ ଜୀବନ ଚାଲାଇବାର ଉପାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅନ୍ଯଥା ଜୀଵିତଂ ତାସାଂ ନାସ୍ତି ତ୍ରେତାଯୁଗାତ୍ଯଯେ ହସ୍ତୋଦ୍ଭଵା ହ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ଭଵନ୍ତି ବହୁଶସ୍ତଦା

ନହେଲେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ରହିନଥାନ୍ତା; ତେବେ, ବହୁତ ପାଣିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ହାତରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଗଛ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା।

ତତ୍ରାପି ଜଗୃହୁଃ ସର୍ଵେ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତାଃ ସୁତଦାରଧନାଦ୍ଯାଂସ୍ତୁ ବଲାଦ୍ଯୁଗବଲେନ ତୁ

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧରେ ମତିହାରି ଏକାଅପରକୁ ହିଁସା କଲେ, ଝୋରେ ପୁଅ, ଝିଅ, ଧନ ଆଦି ଦଖଳ କଲେ, ଯୁଗର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ।

ମର୍ଯାଦାଯାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦଖିଲଂ ଵିଭୁଃ ସସର୍ଜ କ୍ଷତ୍ରିଯାଂସ୍ତ୍ରାତୁଂ କ୍ଷତାତ୍କମଲସଂଭଵଃ

ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ, ଏ ସବୁ ଜାଣି, କମଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରଭୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ଷା କରିବେ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଚ ଚକାର ସ୍ଵେନ ତେଜସା ଵୃତ୍ତେନ ଵୃତ୍ତିନା ଵୃତ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନିର୍ମମେ ସ୍ଵଯମ୍

ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ଚରିତ୍ର ଓ ଜୀବିକା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତନଂ ଚୈଵ ତ୍ରେତାଯାମଭଵତ୍କ୍ରମାତ୍ ପଶୁଯଜ୍ଞଂ ନ ସେଵନ୍ତେ କେଚିତ୍ତତ୍ରାପି ସୁଵ୍ରତାଃ

ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେଠାରେ କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ପଶୁଯଜ୍ଞ କରିଲେ ନାହିଁ।

ବଲାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଦା ଯଜ୍ଞମ୍ ଅକରୋତ୍ସର୍ଵଦୃକ୍ କ୍ରମାତ୍ ଦ୍ଵିଜାସ୍ତଦା ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ତତସ୍ତ୍ଵାହିଂସକଂ ମୁନେ

ତେବେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ପରେ ମୁନି, ଏହା ଅହିଂସା ହେଲା।

ଦ୍ଵାପରେଷ୍ଵପି ଵର୍ତନ୍ତେ ମତିଭେଦାସ୍ତଦା ନୃଣାମ୍ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଵାର୍ତା ପ୍ରସିଧ୍ଯତି

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମତଭେଦରେ ପଡ଼ିଲେ; ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟରେ ଜୀବିକା ଚାଲିଲା।

ତଦା ତୁ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କାଯକ୍ଲେଶଵଶାତ୍କ୍ରମାତ୍ ଲୋଭୋ ଭୃତିର୍ଵଣିଗ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତତ୍ତ୍ଵାନାମଵିନିଶ୍ଚଯଃ

ସେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହର କଷ୍ଟରୁ ଦୀରେ ଦୀରେ ଲୋଭ, ମଜୁରି, ବ୍ୟବସାୟ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆସିଲା।

ଵେଦଶାଖାପ୍ରଣଯନଂ ଧର୍ମାଣାଂ ସଂକରସ୍ ତଥା ଵର୍ଣାଶ୍ରମପରିଧ୍ଵଂସଃ କାମଦ୍ଵେଷୌ ତଥୈଵ ଚ

ବେଦର ଶାଖା ବିସ୍ତାର, ଧର୍ମର ମିଶ୍ରଣ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନାଶ, କାମ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଏମିତି ଘଟିଲା।

ଦ୍ଵାପରେ ତୁ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ରାଗୋ ଲୋଭୋ ମଦସ୍ ତଥା ଵେଦୋ ଵ୍ଯାସୈଶ୍ଚତୁର୍ଧା ତୁ ଵ୍ଯସ୍ଯତେ ଦ୍ଵାପରାଦିଷୁ

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଆସକ୍ତି, ଲୋଭ ଓ ମଦ ଚଳିଲା; ବେଦକୁ ବ୍ୟାସ ଚାରି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଲେ, ଦ୍ୱାପର ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗରେ।

ଏକୋ ଵେଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦସ୍ ତ୍ରେତାସ୍ଵିହ ଵିଧୀଯତେ ସଂକ୍ଷଯାଦାଯୁଷଶ୍ଚୈଵ ଵ୍ଯସ୍ଯତେ ଦ୍ଵାପରେଷୁ ସଃ

ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକମାତ୍ର ବେଦ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା; ଆୟୁଷ୍ୟର ହ୍ରାସ ହେଉଥିବାରୁ ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ସେହି ବେଦ ଆଉ ଅଧିକ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା।

ଋଷିପୁତ୍ରୈଃ ପୁନର୍ଭେଦା ଭିଦ୍ଯନ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟିଵିଭ୍ରମୈଃ ମନ୍ତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣଵିନ୍ଯାସୈଃ ସ୍ଵରଵର୍ଣଵିପର୍ଯଯୈଃ

ଋଷିମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଦୃଷ୍ଟିର ଭିନ୍ନତା, ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଏବଂ ସ୍ୱର ଓ ଅକ୍ଷରର ଅନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ବେଦରେ ପୁଣି ବିଭାଗ କରିଥିଲେ।

ସଂହିତା ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମ୍ନାଂ ସଂହନ୍ଯନ୍ତେ ମନୀଷିଭିଃ ସାମାନ୍ଯା ଵୈକୃତାଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ରଷ୍ଟୃଭିସ୍ତୈଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଋକ୍, ଯଜୁଷ୍ ଓ ସାମ ଭାଗର ସଂହିତା ତିଆରି କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ରୂପ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା।

ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କଲ୍ପସୂତ୍ରାଣି ମନ୍ତ୍ରପ୍ରଵଚନାନି ଚ ଅନ୍ଯେ ତୁ ପ୍ରସ୍ଥିତାସ୍ତାନ୍ଵୈ କେଚିତ୍ତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳ୍ପସୂତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା—କିଛି ଲୋକ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଗୁଡିକୁ ଧରି ରହନ୍ତି।

ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଭିଦ୍ଯନ୍ତେ କାଲଗୌରଵାତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଂ ପାଦ୍ମଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚ ଶୈଵଂ ଭାଗଵତଂ ତଥା

ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣମାନେ ସମୟର ଭାରରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି: ବ୍ରାହ୍ମ, ପାଦ୍ମ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶୈବ ଓ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ।

ଭଵିଷ୍ଯଂ ନାରଦୀଯଂ ଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯମତଃ ପରମ୍ ଆଗ୍ନେଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତଂ ଲୈଙ୍ଗଂ ଵାରାହମେଵ ଚ

ଭବିଷ୍ୟ, ନାରଦ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତାପରେ ଆଗ୍ନେୟ, ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ, ଲୈଙ୍ଗ, ଓ ବାରାହ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ଵାମନାଖ୍ଯଂ ତତଃ କୂର୍ମଂ ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଗାରୁଡମେଵ ଚ ସ୍କାନ୍ଦଂ ତଥା ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ତେଷାଂ ଭେଦଃ ପ୍ରକଥ୍ଯତେ

ତାପରେ ବାମନ, କୂର୍ମ, ମାତ୍ସ୍ୟ, ଗାରୁଡ, ସ୍କାନ୍ଦ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣ—ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କର ବିଭାଗ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ଲୈଙ୍ଗମ୍ ଏକାଦଶଵିଧଂ ପ୍ରଭିନ୍ନଂ ଦ୍ଵାପରେ ଶୁଭମ୍ ମନ୍ଵତ୍ରିଵିଷ୍ଣୁହାରୀତଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋଶନୋ ଽଙ୍ଗିରାଃ

ଶୁଭ ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଲୈଙ୍ଗ ପୁରାଣ ଏଗାରୋଟି ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା: ମନୁ, ତ୍ରି, ବିଷ୍ଣୁ, ହାରୀତ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ଉଶନାସ ଓ ଅଙ୍ଗିରା।

ଯମାପସ୍ତମ୍ବସଂଵର୍ତାଃ କାତ୍ଯାଯନବୃହସ୍ପତୀ ପରାଶରଵ୍ଯାସଶଙ୍ଖଲିଖିତା ଦକ୍ଷଗୌତମୌ

ଯମ, ଆପସ୍ତମ୍ବ, ସଂବର୍ତ୍ତ, କାତ୍ୟାୟନ, ବୃହସ୍ପତି, ପରାଶର, ବ୍ୟାସ, ଶଂଖ, ଲିଖିତ, ଦକ୍ଷ ଓ ଗୌତମ।

ଶାତାତପୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ ଚ ଏଵମାଦ୍ଯୈଃ ସହସ୍ରଶଃ ଅଵୃଷ୍ଟିର୍ମରଣଂ ଚୈଵ ତଥା ଵ୍ଯାଧ୍ଯାଦ୍ଯୁପଦ୍ରଵାଃ

ଶାତାତପ ଓ ବଶିଷ୍ଠ—ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ସହିତ; ଅବୃଷ୍ଟି, ମୃତ୍ୟୁ, ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

ଵାଙ୍ମନଃକର୍ମଜୈର୍ ଦୁଃଖୈର୍ ନିର୍ଵେଦୋ ଜାଯତେ ତତଃ ନିର୍ଵେଦାଜ୍ଜାଯତେ ତେଷାଂ ଦୁଃଖମୋକ୍ଷଵିଚାରଣା

ବାକ୍, ମନ ଓ କର୍ମରେ ହେଉଥିବା ଦୁଃଖରୁ ବିରକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେଇ ବିରକ୍ତିରୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚିନ୍ତା ଆସେ।

ଵିଚାରଣାଚ୍ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯାଦ୍ଦୋଷଦର୍ଶନମ୍ ଦୋଷାଣାଂ ଦର୍ଶନାଚ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵାପରେ ଜ୍ଞାନସଂଭଵଃ

ଚିନ୍ତାରୁ ବିରାଗ ଉପଜେ; ବିରାଗରୁ ଦୋଷ ଦେଖିବା ଆସେ; ଦୋଷ ଦେଖିଲେ ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଜ୍ଞାନ ଉପଜେ।

ଏଷା ରଜସ୍ତମୋଯୁକ୍ତା ଵୃତ୍ତିର୍ ଵୈ ଦ୍ଵାପରେ ସ୍ମୃତା ଆଦ୍ଯେ କୃତେ ତୁ ଧର୍ମୋ ଽସ୍ତି ସ ତ୍ରେତାଯାଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ଏହି ଚରିତ୍ର ରଜସ ଓ ତମସ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ବୋଲି ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଜଣାଯାଏ; ପ୍ରଥମ କୃତଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଅଛି, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେ ଚାଲିଥାଏ।

ଦ୍ଵାପରେ ଵ୍ଯାକୁଲୀଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣଶ୍ଯତି କଲୌ ଯୁଗେ

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, କଳିଯୁଗରେ ସେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ତିଷ୍ଯେ ମାଯାମସୂଯାଂ ଚ ଵଧଂ ଚୈଵ ତପସ୍ଵିନାମ୍ ସାଧଯନ୍ତି ନରାସ୍ତତ୍ର ତମସା ଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ

ତିଷ୍ୟ ଓ ମାୟାମସୂ ମାସରେ, ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଭ୍ରମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏମିତି କାମ କରନ୍ତି।

କଲୌ ପ୍ରମାଦକୋ ରୋଗଃ ସତତଂ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯାନି ଚ ଅନାଵୃଷ୍ଟିଭଯଂ ଘୋରଂ ଦେଶାନାଂ ଚ ଵିପର୍ଯଯଃ

କଳିଯୁଗରେ ଅସାବଧାନତା, ରୋଗ, ସବୁବେଳେ ଭୋକ ଓ ଭୟ, ଭୟଙ୍କର ଅବୃଷ୍ଟିର ଭୟ ଏବଂ ଦେଶର ଅସ୍ଥିରତା ବ୍ୟାପିଥାଏ।

ନ ପ୍ରାମାଣ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତେରସ୍ତି ନୃଣାଂ ଚାଧର୍ମସେଵନମ୍ ଅଧାର୍ମିକାସ୍ତ୍ଵନାଚାରା ମହାକୋପାଲ୍ପଚେତସଃ

ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଅଧର୍ମ ଚାଲିଥାଏ; ଅଧର୍ମୀମାନେ ଅନିୟମିତ, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧୀ ଓ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥାନ୍ତି।

ଅନୃତଂ ବ୍ରୁଵତେ ଲୁବ୍ଧାସ୍ ତିଷ୍ଯେ ଜାତାଶ୍ ଚ ଦୁଷ୍ପ୍ରଜାଃ ଦୁରିଷ୍ଟୈର୍ଦୁରଧୀତୈଶ୍ ଚ ଦୁରାଚାରୈର୍ଦୁରାଗମୈଃ

ଲୋଭୀମାନେ ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି; ତିଷ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଖରାପ କାମ, ଖରାପ ଶିକ୍ଷା, ଖରାପ ଆଚରଣ ଓ ଅନୁଚିତ ଚଳିତ୍ର ଥାଏ।