ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅପି ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ତାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତଦା ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵୁସ୍ତାସାଂ ତୁ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତେ ଗୃହସଂଜ୍ଞିତାଃ

ଏହି ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ସିଦ୍ଧିକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣି 'ଘର ଗଛ' ଦେଖାଦେଲା।

ଵସ୍ତ୍ରାଣି ତେ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ଫଲାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ ତେଷ୍ଵେଵ ଜାଯତେ ତାସାଂ ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସାନ୍ଵିତମ୍

ସେଇ ଗଛମାନେ ଠାରୁ ପୋଶାକ, ଫଳ ଓ ଗହଣା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ ଓ ସ୍ୱାଦ ଥିବା ବସ୍ତୁ ମିଳୁଥିଲା।

ଅମାକ୍ଷିକଂ ମହୀଵୀର୍ଯଂ ପୁଟକେ ପୁଟକେ ମଧୁ ତେନ ତା ଵର୍ତଯନ୍ତି ସ୍ମ ସୁଖମାଯୁଃ ସଦୈଵ ହି

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛର ଗୁଛ ଗୁଛରେ ମାଟି ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧୁ ଥିଲା; ସେଇ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦା ସୁଖରେ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ନେଇ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ।

ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟାସ୍ତଯା ସିଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରଜା ଵୈ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ ତତଃ କାଲାନ୍ତରେଣୈଵ ପୁନର୍ଲୋଭାଵୃତାସ୍ତୁ ତାଃ

ସେଇ ସିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ଲୋକମାନେ ଖୁସି, ପୋଷଣ ଓ ଦୁଃଖ ହୀନ ହେଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଲୋଭରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ତାନ୍ପର୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ତି ମଧୁ ଵା ମାକ୍ଷିକଂ ବଲାତ୍ ତାସାଂ ତେନୋପଚାରେଣ ପୁନର୍ଲୋଭକୃତେନ ଵୈ

ସେମାନେ ଗଛମାନେ ଓ ମଧୁକୁ ଜୋରଦରି ଦଖଳ କଲେ; ଏହି ପ୍ରକାର ବ୍ୟବହାର ଓ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଏହି ଅବସ୍ଥା ହେଲା।

ପ୍ରନଷ୍ଟା ମଧୁନା ସାର୍ଧଂ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ତସ୍ଯାମେଵାଲ୍ପଶିଷ୍ଟାଯାଂ ସିଦ୍ଧ୍ଯାଂ କାଲଵଶାତ୍ତଦା

ମଧୁ ସହିତ ସେଇ କାମନାପୂରଣ ଗଛମାନେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ସିଦ୍ଧିର କିଛି ଅଂଶ ମାତ୍ର ରହିଗଲା, ସମୟର ଚାପରେ।

ଆଵର୍ତନାତ୍ତୁ ତ୍ରେତାଯାଂ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନ୍ଯଭ୍ଯୁତ୍ଥିତାନି ଵୈ ଶୀତଵର୍ଷାତପୈସ୍ତୀଵ୍ରୈସ୍ ତତସ୍ତା ଦୁଃଖିତା ଭୃଶମ୍

ତ୍ରେତାଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା—ତିବ୍ର ଶୀତ, ବର୍ଷା ଓ ତାପ; ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୈଃ ସମ୍ପୀଡ୍ଯମାନାଶ୍ ଚ ଚକ୍ରୁର୍ ଆଵରଣାନି ତୁ କୃତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵପ୍ରତୀଘାତାଃ କେତନାନି ଗିରୌ ତତଃ

ସେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆବରଣ ତିଆରି କଲେ; ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ପ୍ରଭାବ ରୋକିବାକୁ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ତିଆରି କଲେ।

ପୂର୍ଵଂ ନିକାମଚାରାସ୍ତା ହ୍ଯ୍ ଅନିକେତା ଅଥାଵସନ୍ ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାପ୍ରୀତି ନିକେତେଷ୍ଵଵସନ୍ପୁନଃ

ପୂର୍ବେ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଘର ନଥିଲା; ପରେ, ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଘରେ ବସିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋପଘାତାଂସ୍ତାନ୍ ଵୃତ୍ତ୍ଯୁପାଯମଚିନ୍ତଯନ୍ ନଷ୍ଟେଷୁ ମଧୁନା ସାର୍ଧଂ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷେଷୁ ଵୈ ତଦା

ସେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ସେମାନେ ଜୀବିକା ଉପାୟ ବିଚାରିଲେ; କାରଣ, ସେଇ ସମୟରେ କାମନାପୂରଣ ଗଛ ଓ ମଧୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଵିଵାଦଵ୍ଯାକୁଲାସ୍ତା ଵୈ ପ୍ରଜାସ୍ତୃଷ୍ଣାକ୍ଷୁଧାର୍ଦିତାଃ ତତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୌ ତାସାଂ ସିଦ୍ଧିସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗେ ପୁନଃ

ଲୋକମାନେ ବିବାଦ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ଭୋକରେ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ; ତାହା ପରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣି ଏକ ସିଦ୍ଧି ଦେଖାଦେଲା।

ଵାର୍ତାଯାଃ ସାଧିକାପ୍ଯନ୍ଯା ଵୃଷ୍ଟିସ୍ତାସାଂ ନିକାମତଃ ତାସାଂ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯୁଦକାଦୀନି ହ୍ଯ୍ ଅଭଵନ୍ନିମ୍ନଗାନି ତୁ

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଜୀବିକା ଉପାୟ ହେଲା, ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା; ସେଇ ବର୍ଷାରୁ ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଅଭଵନ୍ଵୃଷ୍ଟିସଂତତ୍ଯା ସ୍ରୋତସ୍ଥାନାନି ନିମ୍ନଗାଃ ଏଵଂ ନଦ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତାସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଵୃଷ୍ଟିସର୍ଜନେ

ନିରନ୍ତର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହମାନ ଝରଣା ଓ ନଦୀ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ଏଭଳି, ଦ୍ୱିତୀୟଥର ବର୍ଷା ପଡ଼ିବାରେ ନଦୀମାନେ ବହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଯେ ପୁନସ୍ତଦପାଂ ସ୍ତୋକାଃ ପତିତାଃ ପୃଥିଵୀତଲେ ଅପାଂ ଭୂମେଶ୍ ଚ ସଂଯୋଗାଦ୍ ଓଷଧ୍ଯସ୍ତାସ୍ତଦାଭଵନ୍

ଯେ ପାଣିର ଛିଟିକା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ସେହି ପାଣି ଏବଂ ମାଟି ମିଶି ଔଷଧି ଗଛ ହେଲା।

ଅଥାଲ୍ପକୃଷ୍ଟାଶ୍ଚାନୁପ୍ତା ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ଋତୁପୁଷ୍ପଫଲାଶ୍ଚୈଵ ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମାଶ୍ ଚ ଜଜ୍ଞିରେ

ତାପରେ ଛୋଟ ବଡ଼, ଗ୍ରାମ ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଚଉଦ ଧରଣର ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଗଛ ଓ ଝାଡ଼ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତାନି ଚୈତାନି ଵୃକ୍ଷଜାତ୍ଯୌଷଧାନି ଚ ତେନୌଷଧେନ ଵର୍ତନ୍ତେ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତଦା

ଏହି ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଔଷଧି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଜୀବନ ଚାଲାଇଲେ।

ତତଃ ପୁନରଭୂତ୍ତାସାଂ ରାଗୋ ଲୋଭଶ୍ ଚ ସର୍ଵଶଃ ଅଵଶ୍ଯଂ ଭାଵିନାର୍ଥେନ ତ୍ରେତାଯୁଗଵଶେନ ଚ

ତାପରେ ତ୍ରେତାଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆସକ୍ତି ଓ ଲୋଭ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲା।

ତତସ୍ତାଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ତ ନଦୀକ୍ଷେତ୍ରାଣି ପର୍ଵତାନ୍ ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମୌଷଧୀଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସହ୍ଯ ତୁ ଯଥାବଲମ୍

ତାପରେ ସେମାନେ ନଦୀ, କ୍ଷେତ୍ର, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଝାଡ଼ ଓ ଔଷଧିକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଜୋରକରି ଦଖଳ କଲେ।

ଵିପର୍ଯଯେଣ ଚୌଷଧ୍ଯଃ ପ୍ରନଷ୍ଟାସ୍ତାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ମତ୍ଵା ଧରାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ତା ଇତ୍ଯୌଷଧ୍ଯଃ ପିତାମହଃ

ଏହାର ବିପରୀତରେ ସେହି ଚଉଦ ଧରଣର ଔଷଧି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଏହି କଥା ଭାବି ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏହିପରି ଔଷଧି ପିତାମହ।

ଦୁଦୋହ ଗାଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସର୍ଵଭୂତହିତାଯ ଵୈ ତଦାପ୍ରଭୃତି ଚୌଷଧ୍ଯଃ ଫାଲକୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵିତସ୍ତତଃ

ପିତାମହ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ; ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚାଷ କରି ଔଷଧି ଉଠାଯାଉଛି।

ଵାର୍ତାଂ କୃଷିଂ ସମାଯାତା ଵର୍ତୁକାମାଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ଵାର୍ତା ଵୃତ୍ତିଃ ସମାଖ୍ଯାତା କୃଷିକାମପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଜୀବିକା ପାଇଁ ଲୋକେ ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ କୃଷି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଏହାକୁ ଜୀବିକା କୁହାଯାଏ, ଏବଂ କୃଷିକୁ ଜୀବନ ଚାଲାଇବାର ଉପାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅନ୍ଯଥା ଜୀଵିତଂ ତାସାଂ ନାସ୍ତି ତ୍ରେତାଯୁଗାତ୍ଯଯେ ହସ୍ତୋଦ୍ଭଵା ହ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ଭଵନ୍ତି ବହୁଶସ୍ତଦା

ନହେଲେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ରହିନଥାନ୍ତା; ତେବେ, ବହୁତ ପାଣିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ହାତରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଗଛ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା।

ତତ୍ରାପି ଜଗୃହୁଃ ସର୍ଵେ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତାଃ ସୁତଦାରଧନାଦ୍ଯାଂସ୍ତୁ ବଲାଦ୍ଯୁଗବଲେନ ତୁ

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧରେ ମତିହାରି ଏକାଅପରକୁ ହିଁସା କଲେ, ଝୋରେ ପୁଅ, ଝିଅ, ଧନ ଆଦି ଦଖଳ କଲେ, ଯୁଗର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ।

ମର୍ଯାଦାଯାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦଖିଲଂ ଵିଭୁଃ ସସର୍ଜ କ୍ଷତ୍ରିଯାଂସ୍ତ୍ରାତୁଂ କ୍ଷତାତ୍କମଲସଂଭଵଃ

ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ, ଏ ସବୁ ଜାଣି, କମଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରଭୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ଷା କରିବେ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଚ ଚକାର ସ୍ଵେନ ତେଜସା ଵୃତ୍ତେନ ଵୃତ୍ତିନା ଵୃତ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନିର୍ମମେ ସ୍ଵଯମ୍

ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ଚରିତ୍ର ଓ ଜୀବିକା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତନଂ ଚୈଵ ତ୍ରେତାଯାମଭଵତ୍କ୍ରମାତ୍ ପଶୁଯଜ୍ଞଂ ନ ସେଵନ୍ତେ କେଚିତ୍ତତ୍ରାପି ସୁଵ୍ରତାଃ

ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେଠାରେ କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ପଶୁଯଜ୍ଞ କରିଲେ ନାହିଁ।

ବଲାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଦା ଯଜ୍ଞମ୍ ଅକରୋତ୍ସର୍ଵଦୃକ୍ କ୍ରମାତ୍ ଦ୍ଵିଜାସ୍ତଦା ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ତତସ୍ତ୍ଵାହିଂସକଂ ମୁନେ

ତେବେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ପରେ ମୁନି, ଏହା ଅହିଂସା ହେଲା।

ଦ୍ଵାପରେଷ୍ଵପି ଵର୍ତନ୍ତେ ମତିଭେଦାସ୍ତଦା ନୃଣାମ୍ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଵାର୍ତା ପ୍ରସିଧ୍ଯତି

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମତଭେଦରେ ପଡ଼ିଲେ; ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟରେ ଜୀବିକା ଚାଲିଲା।

ତଦା ତୁ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କାଯକ୍ଲେଶଵଶାତ୍କ୍ରମାତ୍ ଲୋଭୋ ଭୃତିର୍ଵଣିଗ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତତ୍ତ୍ଵାନାମଵିନିଶ୍ଚଯଃ

ସେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହର କଷ୍ଟରୁ ଦୀରେ ଦୀରେ ଲୋଭ, ମଜୁରି, ବ୍ୟବସାୟ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆସିଲା।