ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସତ୍ତ୍ଵଂ କୃତଂ ରଜସ୍ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ ରଜସ୍ତମଃ କଲିସ୍ତମଶ୍ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଯୁଗଵୃତ୍ତିର୍ଯୁଗେଷୁ ଚ

କୃତଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ ସତ୍ତ୍ୱ, ତ୍ରେତାରେ ରଜ, ଦ୍ୱାପରରେ ରଜ ଓ ତମ, କଳିରେ କେବଳ ତମ; ଏଭଳି ଯୁଗଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱଭାବ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଯାନଂ ପରଂ କୃତଯୁଗେ ତ୍ରେତାଯାଂ ଯଜ୍ଞ ଉଚ୍ଯତେ ଭଜନଂ ଦ୍ଵାପରେ ଶୁଦ୍ଧଂ ଦାନମେଵ କଲୌ ଯୁଗେ

କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଶଂସିତ, ଦ୍ୱାପରରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭଜନ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ କେବଳ ଦାନକୁ ମହତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ।

ଚତ୍ଵାରି ଚ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତତ୍କୃତଂ ଯୁଗମ୍ ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସଂଧ୍ଯା ସଂଧ୍ଯାଂଶଶ୍ ଚ ତଥାଵିଧଃ

ସେଇ କୃତଯୁଗର ଅୟୁଷ୍ୟ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ, ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଚାରି ଶତ ବର୍ଷ, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି।

ଚତ୍ଵାରି ଚ ସହସ୍ରାଣି ମାନୁଷାଣି ଶିଲାଶନ ଆଯୁଃ କୃତଯୁଗେ ଵିଦ୍ଧି ପ୍ରଜାନାମିହ ସୁଵ୍ରତ

ହେ ଶୁଭ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, କୃତଯୁଗରେ ପାଥର ଖାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଆୟୁ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ଥାଏ।

ତତଃ କୃତଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ସଂଧ୍ଯାଂଶେ ଚ ଗତେ ତୁ ଵୈ ପାଦାଵଶିଷ୍ଟୋ ଭଵତି ଯୁଗଧର୍ମସ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ

ତାପରେ, କୃତଯୁଗ ଓ ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ଶେଷ ହେଲେ, ସମସ୍ତଠାରେ ଯୁଗଧର୍ମର କେବଳ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।

ଚତୁର୍ଭାଗୈକହୀନଂ ତୁ ତ୍ରେତାଯୁଗମନୁତ୍ତମମ୍ କୃତାର୍ଧଂ ଦ୍ଵାପରଂ ଵିଦ୍ଧି ତଦର୍ଧଂ ତିଷ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ

ଅତି ଉତ୍ତମ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍ ଥାଏ; ଦ୍ୱାପର କୃତଯୁଗର ଅର୍ଦ୍ଧ, ତିଷ୍ୟ କହାଯାଏ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ।

ତ୍ରିଶତୀ ଦ୍ଵିଶତୀ ସଂଧ୍ଯା ତଥା ଚୈକଶତୀ ମୁନେ ସଂଧ୍ଯାଂଶକଂ ତଥାପ୍ଯେଵଂ କଲ୍ପେଷ୍ଵେଵଂ ଯୁଗେ ଯୁଗେ

ମୁନି, ସନ୍ଧ୍ୟା କ୍ରମେ ତିନି ଶତ, ଦୁଇ ଶତ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ; ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏଭଳି ହୁଏ।

ଆଦ୍ଯେ କୃତଯୁଗେ ଧର୍ମଶ୍ ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ସନାତନଃ ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତ୍ରିପାଦସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପାଦୋ ଦ୍ଵାପରେ ସ୍ଥିତଃ

ପ୍ରଥମ କୃତଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଚାରିଟି ପାଦରେ ଅଟୁଟ ରହେ; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ତିନିଟି, ଦ୍ୱାପରରେ ଦୁଇଟି ପାଦରେ ରହେ।

ତ୍ରିପାଦହୀନସ୍ତିଷ୍ଯେ ତୁ ସତ୍ତାମାତ୍ରେଣ ଧିଷ୍ଠିତଃ କୃତେ ତୁ ମିଥୁନୋତ୍ପତ୍ତିର୍ ଵୃତ୍ତିଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ରସୋଲ୍ଲସା

ତିଷ୍ୟରେ ଧର୍ମ ତିନି ପାଦ ହରାଇ, କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଅଟୁଟ ରହେ; କୃତଯୁଗରେ ଦମ୍ପତି ଉତ୍ପତ୍ତି ସିଧାସଳଖ ହୁଏ, ଜୀବିକା ପ୍ରଚୁର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ।

ପ୍ରଜାସ୍ତୃପ୍ତାଃ ସଦା ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵାନନ୍ଦାଶ୍ ଚ ଭୋଗିନଃ ଅଧମୋତ୍ତମତା ତାସାଂ ନ ଵିଶେଷାଃ ପ୍ରଜାଃ ଶୁଭାଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସଦା ତୃପ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ଭେଦ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ଶୁଭ।

ତୁଲ୍ଯମାଯୁଃ ସୁଖଂ ରୂପଂ ତାସାଂ ତସ୍ମିନ୍କୃତେ ଯୁଗେ ତାସାଂ ପ୍ରୀତିର୍ନ ଚ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ନ ଦ୍ଵେଷୋ ନାସ୍ତି ଚ କ୍ଲମଃ

ସେଇ କୃତଯୁଗରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆୟୁ, ସୁଖ ଓ ରୂପ ସମାନ; ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ, କୌଣସି ବିରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି ନାହିଁ।

ପର୍ଵତୋଦଧିଵାସିନ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅନିକେତାଶ୍ରଯାସ୍ତୁ ତାଃ ଵିଶୋକାଃ ସତ୍ତ୍ଵବହୁଲା ଏକାନ୍ତବହୁଲାସ୍ ତଥା

ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବାସ କରନ୍ତି, କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଘର ନାହିଁ; ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ପ୍ରଚୁର, ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତା ଵୈ ନିଷ୍କାମଚାରିଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ ଅପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ କୃତଯୁଗେ କର୍ମଣୋଃ ଶୁଭପାପଯୋଃ

ସେମାନେ ନିର୍ଲୋଭ ଚରିତ୍ରର, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନ; କୃତଯୁଗରେ କୌଣସି ଶୁଭ କିମ୍ବା ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵ୍ଯଵସ୍ଥା ଚ ତଦାସୀନ୍ନ ଚ ସଂକରଃ ରସୋଲ୍ଲାସଃ କାଲଯୋଗାତ୍ ତ୍ରେତାଖ୍ଯେ ନଶ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜ

ସେଇ ସମୟରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରଥା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମିଶ୍ରଣ ନଥିଲା; ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେଇ ରସର ପ୍ରଚୁରତା ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ତସ୍ଯାଂ ସିଦ୍ଧୌ ପ୍ରନଷ୍ଟାଯାମ୍ ଅନ୍ଯା ସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଜାଯତେ ଅପାଂ ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯେ ପ୍ରତିଗତେ ତଦା ମେଘାତ୍ମନା ତୁ ଵୈ

ସେଇ ସିଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆଉ ଏକ ସିଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପାଣିର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ପୁନଃ ଆସିଲେ, ସେତେବେଳେ ମେଘର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହା ହୁଏ।

ମେଘେଭ୍ଯସ୍ତନଯିତ୍ନୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଵୃଷ୍ଟିସର୍ଜନମ୍ ସକୃଦ୍ ଏଵ ତଥା ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ସଂଯୁକ୍ତେ ପୃଥିଵୀତଲେ

ମେଘ ଓ ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ସହିତ ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏହି ଏକମାତ୍ର ବର୍ଷାରେ ପୃଥିବୀର ମାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିଜିଗଲା।

ପ୍ରାଦୁରାସଂସ୍ତଦା ତାସାଂ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତେ ଗୃହସଂଜ୍ଞିତାଃ ସର୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯୁପଭୋଗସ୍ତୁ ତାସାଂ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାଯତେ

ତାହା ପରେ, ସେଠାରୁ 'ଘର ଗଛ' ନାମର ଗଛମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜୀବିକା ଓ ଉପଭୋଗ ଏହି ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲା।

ଵର୍ତଯନ୍ତି ସ୍ମ ତେଭ୍ଯସ୍ତାସ୍ ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ପ୍ରଜାଃ ତତଃ କାଲେନ ମହତା ତାସାମେଵ ଵିପର୍ଯଯାତ୍

ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ, ଲୋକମାନେ ସେଇ ଗଛମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ବହୁତ ସମୟ ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଗଲା।

ରାଗଲୋଭାତ୍ମକୋ ଭାଵସ୍ ତଦା ହ୍ଯାକସ୍ମିକୋ ଽଭଵତ୍ ଵିପର୍ଯଯେଣ ତାସାଂ ତୁ ତେନ ତତ୍କାଲଭାଵିନା

ସେଇ ସମୟରେ ଅଚାନକ ରାଗ ଓ ଲୋଭର ଭାବ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଦେଲା।

ପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତି ତତଃ ସର୍ଵେ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତେ ଗୃହସଂଜ୍ଞିତାଃ ତତସ୍ତେଷୁ ପ୍ରନଷ୍ଟେଷୁ ଵିଭ୍ରାନ୍ତା ମୈଥୁନୋଦ୍ଭଵାଃ

ତାହା ପରେ, ସମସ୍ତ 'ଘର ଗଛ' ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ; ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଅପି ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ତାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତଦା ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵୁସ୍ତାସାଂ ତୁ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତେ ଗୃହସଂଜ୍ଞିତାଃ

ଏହି ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ସିଦ୍ଧିକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣି 'ଘର ଗଛ' ଦେଖାଦେଲା।

ଵସ୍ତ୍ରାଣି ତେ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ଫଲାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ ତେଷ୍ଵେଵ ଜାଯତେ ତାସାଂ ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସାନ୍ଵିତମ୍

ସେଇ ଗଛମାନେ ଠାରୁ ପୋଶାକ, ଫଳ ଓ ଗହଣା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ ଓ ସ୍ୱାଦ ଥିବା ବସ୍ତୁ ମିଳୁଥିଲା।

ଅମାକ୍ଷିକଂ ମହୀଵୀର୍ଯଂ ପୁଟକେ ପୁଟକେ ମଧୁ ତେନ ତା ଵର୍ତଯନ୍ତି ସ୍ମ ସୁଖମାଯୁଃ ସଦୈଵ ହି

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛର ଗୁଛ ଗୁଛରେ ମାଟି ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧୁ ଥିଲା; ସେଇ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦା ସୁଖରେ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ନେଇ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ।

ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟାସ୍ତଯା ସିଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରଜା ଵୈ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ ତତଃ କାଲାନ୍ତରେଣୈଵ ପୁନର୍ଲୋଭାଵୃତାସ୍ତୁ ତାଃ

ସେଇ ସିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ଲୋକମାନେ ଖୁସି, ପୋଷଣ ଓ ଦୁଃଖ ହୀନ ହେଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଲୋଭରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ତାନ୍ପର୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ତି ମଧୁ ଵା ମାକ୍ଷିକଂ ବଲାତ୍ ତାସାଂ ତେନୋପଚାରେଣ ପୁନର୍ଲୋଭକୃତେନ ଵୈ

ସେମାନେ ଗଛମାନେ ଓ ମଧୁକୁ ଜୋରଦରି ଦଖଳ କଲେ; ଏହି ପ୍ରକାର ବ୍ୟବହାର ଓ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଏହି ଅବସ୍ଥା ହେଲା।

ପ୍ରନଷ୍ଟା ମଧୁନା ସାର୍ଧଂ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ତସ୍ଯାମେଵାଲ୍ପଶିଷ୍ଟାଯାଂ ସିଦ୍ଧ୍ଯାଂ କାଲଵଶାତ୍ତଦା

ମଧୁ ସହିତ ସେଇ କାମନାପୂରଣ ଗଛମାନେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ସିଦ୍ଧିର କିଛି ଅଂଶ ମାତ୍ର ରହିଗଲା, ସମୟର ଚାପରେ।

ଆଵର୍ତନାତ୍ତୁ ତ୍ରେତାଯାଂ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନ୍ଯଭ୍ଯୁତ୍ଥିତାନି ଵୈ ଶୀତଵର୍ଷାତପୈସ୍ତୀଵ୍ରୈସ୍ ତତସ୍ତା ଦୁଃଖିତା ଭୃଶମ୍

ତ୍ରେତାଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା—ତିବ୍ର ଶୀତ, ବର୍ଷା ଓ ତାପ; ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୈଃ ସମ୍ପୀଡ୍ଯମାନାଶ୍ ଚ ଚକ୍ରୁର୍ ଆଵରଣାନି ତୁ କୃତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵପ୍ରତୀଘାତାଃ କେତନାନି ଗିରୌ ତତଃ

ସେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆବରଣ ତିଆରି କଲେ; ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ପ୍ରଭାବ ରୋକିବାକୁ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ତିଆରି କଲେ।

ପୂର୍ଵଂ ନିକାମଚାରାସ୍ତା ହ୍ଯ୍ ଅନିକେତା ଅଥାଵସନ୍ ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାପ୍ରୀତି ନିକେତେଷ୍ଵଵସନ୍ପୁନଃ

ପୂର୍ବେ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଘର ନଥିଲା; ପରେ, ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଘରେ ବସିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।