ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସନାତନଂ ସତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯେଣ ଗତାଃ ପରମ୍ ମରୀଚିଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରସଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍

ସେ ସନାତନଙ୍କୁ, ନିଷ୍କାମତା ଦ୍ୱାରା ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ମରୀଚି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଦକ୍ଷମତ୍ରିଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ସୋ ଽସୃଜଦ୍ ଯୋଗଵିଦ୍ଯଯା ସଂକଲ୍ପଂ ଚୈଵ ଧର୍ମଂ ଚ ହ୍ଯ୍ ଅଧର୍ମଂ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସେ ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କଲେ।

ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵେତା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ ଋଭୁଂ ସନତ୍କୁମାରଂ ଚ ସସର୍ଜାଦୌ ସନାତନଃ

ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଜନ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ଆରମ୍ଭରେ ସନାତନ ଋଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କଲେ।

ତୌ ଚୋର୍ଧ୍ଵରେତସୌ ଦିଵ୍ଯୌ ଚାଗ୍ରଜୌ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୌ କୁମାରୌ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁଲ୍ଯୌ ସର୍ଵଜ୍ଞୌ ସର୍ଵଭାଵିନୌ

ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଦିବ୍ୟ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶକ୍ତି ସହିତ ଜନ୍ମିଥିବା, ପ୍ରଥମ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ, ସବୁଜଣା, ସମସ୍ତ ଭାବରେ ବ୍ୟାପି।

ଏଵଂ ମୁଖ୍ଯାଦିକାନ୍ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଦ୍ମଯୋନିଃ ଶିଲାଶନ ଯୁଗଧର୍ମାନଶେଷାଂଶ୍ ଚ କଲ୍ପଯାମାସ ଵିଶ୍ଵସୃକ୍

ଏଭଳି, ପଦ୍ମଯୋନି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସମସ୍ତ ଯୁଗର ଧର୍ମ ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶକ୍ରେଣ କଥିତଂ ପିତା ମମ ମହାମୁନିଃ ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଦେଵେଶଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ରଚିତାଞ୍ଜଲିଃ

ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୋର ପିତା ମହାମୁନି ପୁଣିଥରେ ହାତ ଜୋଡି ଦେବତାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଭଗଵନ୍ ଶକ୍ର ସର୍ଵଜ୍ଞ ଦେଵଦେଵନମସ୍କୃତ ଶଚୀପତେ ଜଗନ୍ନାଥ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ମହେଶ୍ଵର

ହେ ଭଗବାନ ଶକ୍ର, ସବୁକିଛି ଜଣା, ଦେବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଶଚୀଙ୍କ ପତି, ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସହସ୍ରନେତ୍ରୀ, ମହେଶ୍ୱର।

ଯୁଗଧର୍ମାନ୍କଥଂ ଚକ୍ରେ ଭଗଵାନ୍ପଦ୍ମସଂଭଵଃ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ମେ ସର୍ଵଂ ସାଂପ୍ରତଂ ପ୍ରଣତାଯ ମେ

ହେ ପଦ୍ମରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିବା ଭଗବାନ, ଯୁଗର ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକିଏଉଁପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ, ମୋତେ ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ କହ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇଛି।

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଲାଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଵ୍ଯାଜହାର ଯଥାଦୃଷ୍ଟଂ ଯୁଗଧର୍ମଂ ସୁଵିସ୍ତରମ୍

ଶିଳାଦ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲେ, ସେହିପରି ଯୁଗଧର୍ମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ।

ଆଦ୍ଯଂ କୃତଯୁଗଂ ଵିଦ୍ଧି ତତସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗଂ ମୁନେ ଦ୍ଵାପରଂ ତିଷ୍ଯମିତ୍ଯେତେ ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ସମାସତଃ

ମୁନି, ପ୍ରଥମ ଯୁଗ କୃତଯୁଗ, ତାପରେ ତ୍ରେତାଯୁଗ, ପରେ ଦ୍ୱାପର ଏବଂ ତିଷ୍ୟ; ଏହି ଚାରିଟି ଯୁଗ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏଭଳି।

ସତ୍ତ୍ଵଂ କୃତଂ ରଜସ୍ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ ରଜସ୍ତମଃ କଲିସ୍ତମଶ୍ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଯୁଗଵୃତ୍ତିର୍ଯୁଗେଷୁ ଚ

କୃତଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ ସତ୍ତ୍ୱ, ତ୍ରେତାରେ ରଜ, ଦ୍ୱାପରରେ ରଜ ଓ ତମ, କଳିରେ କେବଳ ତମ; ଏଭଳି ଯୁଗଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱଭାବ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଯାନଂ ପରଂ କୃତଯୁଗେ ତ୍ରେତାଯାଂ ଯଜ୍ଞ ଉଚ୍ଯତେ ଭଜନଂ ଦ୍ଵାପରେ ଶୁଦ୍ଧଂ ଦାନମେଵ କଲୌ ଯୁଗେ

କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଶଂସିତ, ଦ୍ୱାପରରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭଜନ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ କେବଳ ଦାନକୁ ମହତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ।

ଚତ୍ଵାରି ଚ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତତ୍କୃତଂ ଯୁଗମ୍ ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସଂଧ୍ଯା ସଂଧ୍ଯାଂଶଶ୍ ଚ ତଥାଵିଧଃ

ସେଇ କୃତଯୁଗର ଅୟୁଷ୍ୟ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ, ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଚାରି ଶତ ବର୍ଷ, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି।

ଚତ୍ଵାରି ଚ ସହସ୍ରାଣି ମାନୁଷାଣି ଶିଲାଶନ ଆଯୁଃ କୃତଯୁଗେ ଵିଦ୍ଧି ପ୍ରଜାନାମିହ ସୁଵ୍ରତ

ହେ ଶୁଭ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, କୃତଯୁଗରେ ପାଥର ଖାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଆୟୁ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ଥାଏ।

ତତଃ କୃତଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ସଂଧ୍ଯାଂଶେ ଚ ଗତେ ତୁ ଵୈ ପାଦାଵଶିଷ୍ଟୋ ଭଵତି ଯୁଗଧର୍ମସ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ

ତାପରେ, କୃତଯୁଗ ଓ ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ଶେଷ ହେଲେ, ସମସ୍ତଠାରେ ଯୁଗଧର୍ମର କେବଳ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।

ଚତୁର୍ଭାଗୈକହୀନଂ ତୁ ତ୍ରେତାଯୁଗମନୁତ୍ତମମ୍ କୃତାର୍ଧଂ ଦ୍ଵାପରଂ ଵିଦ୍ଧି ତଦର୍ଧଂ ତିଷ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ

ଅତି ଉତ୍ତମ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍ ଥାଏ; ଦ୍ୱାପର କୃତଯୁଗର ଅର୍ଦ୍ଧ, ତିଷ୍ୟ କହାଯାଏ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ।

ତ୍ରିଶତୀ ଦ୍ଵିଶତୀ ସଂଧ୍ଯା ତଥା ଚୈକଶତୀ ମୁନେ ସଂଧ୍ଯାଂଶକଂ ତଥାପ୍ଯେଵଂ କଲ୍ପେଷ୍ଵେଵଂ ଯୁଗେ ଯୁଗେ

ମୁନି, ସନ୍ଧ୍ୟା କ୍ରମେ ତିନି ଶତ, ଦୁଇ ଶତ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ; ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏଭଳି ହୁଏ।

ଆଦ୍ଯେ କୃତଯୁଗେ ଧର୍ମଶ୍ ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ସନାତନଃ ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତ୍ରିପାଦସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପାଦୋ ଦ୍ଵାପରେ ସ୍ଥିତଃ

ପ୍ରଥମ କୃତଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଚାରିଟି ପାଦରେ ଅଟୁଟ ରହେ; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ତିନିଟି, ଦ୍ୱାପରରେ ଦୁଇଟି ପାଦରେ ରହେ।

ତ୍ରିପାଦହୀନସ୍ତିଷ୍ଯେ ତୁ ସତ୍ତାମାତ୍ରେଣ ଧିଷ୍ଠିତଃ କୃତେ ତୁ ମିଥୁନୋତ୍ପତ୍ତିର୍ ଵୃତ୍ତିଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ରସୋଲ୍ଲସା

ତିଷ୍ୟରେ ଧର୍ମ ତିନି ପାଦ ହରାଇ, କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଅଟୁଟ ରହେ; କୃତଯୁଗରେ ଦମ୍ପତି ଉତ୍ପତ୍ତି ସିଧାସଳଖ ହୁଏ, ଜୀବିକା ପ୍ରଚୁର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ।

ପ୍ରଜାସ୍ତୃପ୍ତାଃ ସଦା ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵାନନ୍ଦାଶ୍ ଚ ଭୋଗିନଃ ଅଧମୋତ୍ତମତା ତାସାଂ ନ ଵିଶେଷାଃ ପ୍ରଜାଃ ଶୁଭାଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସଦା ତୃପ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ଭେଦ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ଶୁଭ।

ତୁଲ୍ଯମାଯୁଃ ସୁଖଂ ରୂପଂ ତାସାଂ ତସ୍ମିନ୍କୃତେ ଯୁଗେ ତାସାଂ ପ୍ରୀତିର୍ନ ଚ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ନ ଦ୍ଵେଷୋ ନାସ୍ତି ଚ କ୍ଲମଃ

ସେଇ କୃତଯୁଗରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆୟୁ, ସୁଖ ଓ ରୂପ ସମାନ; ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ, କୌଣସି ବିରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି ନାହିଁ।

ପର୍ଵତୋଦଧିଵାସିନ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଅନିକେତାଶ୍ରଯାସ୍ତୁ ତାଃ ଵିଶୋକାଃ ସତ୍ତ୍ଵବହୁଲା ଏକାନ୍ତବହୁଲାସ୍ ତଥା

ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବାସ କରନ୍ତି, କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଘର ନାହିଁ; ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ପ୍ରଚୁର, ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତା ଵୈ ନିଷ୍କାମଚାରିଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ ଅପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ କୃତଯୁଗେ କର୍ମଣୋଃ ଶୁଭପାପଯୋଃ

ସେମାନେ ନିର୍ଲୋଭ ଚରିତ୍ରର, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନ; କୃତଯୁଗରେ କୌଣସି ଶୁଭ କିମ୍ବା ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵ୍ଯଵସ୍ଥା ଚ ତଦାସୀନ୍ନ ଚ ସଂକରଃ ରସୋଲ୍ଲାସଃ କାଲଯୋଗାତ୍ ତ୍ରେତାଖ୍ଯେ ନଶ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜ

ସେଇ ସମୟରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରଥା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମିଶ୍ରଣ ନଥିଲା; ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେଇ ରସର ପ୍ରଚୁରତା ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ତସ୍ଯାଂ ସିଦ୍ଧୌ ପ୍ରନଷ୍ଟାଯାମ୍ ଅନ୍ଯା ସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଜାଯତେ ଅପାଂ ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯେ ପ୍ରତିଗତେ ତଦା ମେଘାତ୍ମନା ତୁ ଵୈ

ସେଇ ସିଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆଉ ଏକ ସିଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପାଣିର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ପୁନଃ ଆସିଲେ, ସେତେବେଳେ ମେଘର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହା ହୁଏ।

ମେଘେଭ୍ଯସ୍ତନଯିତ୍ନୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଵୃଷ୍ଟିସର୍ଜନମ୍ ସକୃଦ୍ ଏଵ ତଥା ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ସଂଯୁକ୍ତେ ପୃଥିଵୀତଲେ

ମେଘ ଓ ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ସହିତ ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏହି ଏକମାତ୍ର ବର୍ଷାରେ ପୃଥିବୀର ମାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିଜିଗଲା।

ପ୍ରାଦୁରାସଂସ୍ତଦା ତାସାଂ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତେ ଗୃହସଂଜ୍ଞିତାଃ ସର୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯୁପଭୋଗସ୍ତୁ ତାସାଂ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାଯତେ

ତାହା ପରେ, ସେଠାରୁ 'ଘର ଗଛ' ନାମର ଗଛମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜୀବିକା ଓ ଉପଭୋଗ ଏହି ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲା।

ଵର୍ତଯନ୍ତି ସ୍ମ ତେଭ୍ଯସ୍ତାସ୍ ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ପ୍ରଜାଃ ତତଃ କାଲେନ ମହତା ତାସାମେଵ ଵିପର୍ଯଯାତ୍

ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ, ଲୋକମାନେ ସେଇ ଗଛମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ବହୁତ ସମୟ ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଗଲା।

ରାଗଲୋଭାତ୍ମକୋ ଭାଵସ୍ ତଦା ହ୍ଯାକସ୍ମିକୋ ଽଭଵତ୍ ଵିପର୍ଯଯେଣ ତାସାଂ ତୁ ତେନ ତତ୍କାଲଭାଵିନା

ସେଇ ସମୟରେ ଅଚାନକ ରାଗ ଓ ଲୋଭର ଭାବ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଦେଲା।