ପ୍ରସୀଦ ପରମେଶାନ ଦୁର୍ଲଭା ଦୁର୍ଜନୈର୍ଦ୍ଵିଜ ଭକ୍ତିର୍ଭକ୍ତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦ୍ଵିଧୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଧମୈଃ
ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଦୟା କର; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ। ହେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପରି ନିମ୍ନ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ମିଳିବା ଅତି କଠିନ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାନୁଗୃହ୍ଯ ତଂ ଵିପ୍ରୋ ଦଧୀଚସ୍ତପତାଂ ଵରଃ ରାଜାନଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଃ ଶଶାପ ଚ ସୁରୋତ୍ତମାନ୍
ସେଥିରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଧୀଚି, ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ସ୍ୱୀକାର କରି, ରାଜା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ରୁଦ୍ରକୋପାଗ୍ନିନା ଦେଵାଃ ସଦେଵେନ୍ଦ୍ରା ମୁନୀଶ୍ଵରୈଃ ଧ୍ଵସ୍ତା ଭଵନ୍ତୁ ଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ସମନ୍ଵିତାଃ
ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେ ଏବଂ ମହାମୁନିମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ ହେଉନ୍ତୁ।
ପ୍ରଜାପତେର୍ ମଖେ ପୁଣ୍ଯେ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ସୁମହାତ୍ମନଃ ଏଵଂ ଶପ୍ତ୍ଵା କ୍ଷୁପଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପୁନରାହ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ, ଏପରି ଶାପ ଦେଇ, ଦଧୀଚି ସେ କ୍ଷୁପଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁଣି କହିଲେ।
ଦେଵୈଶ୍ ଚ ପୂଜ୍ଯା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନୃପୈଶ୍ ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଗଣୈଃ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଏଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବଲିନଃ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵଃ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନେ ରାଜାମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ସତ୍ତାଶାଳୀ ଏବଂ ସକ୍ଷମ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵୋଟଜଂ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ ଦଧୀଚମଭିଵନ୍ଦ୍ଯୈଵ ଜଗାମ ସ୍ଵଂ ନୃପଃ କ୍ଷଯମ୍
ଏପରି କହି, ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜା ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ।
ତଦେଵ ତୀର୍ଥମଭଵତ୍ ସ୍ଥାନେଶ୍ଵରମିତି ସ୍ମୃତମ୍ ସ୍ଥାନେଶ୍ଵରମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମ୍ ଆପ୍ନୁଯାତ୍
ସେ ସ୍ଥାନଟି ତୀର୍ଥ ହେଲା, ଯାହାକୁ 'ସ୍ଥାନେଶ୍ୱର' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଯେଉଁଠି ସ୍ଥାନେଶ୍ୱରକୁ ପହଞ୍ଚେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ।
କଥିତସ୍ତଵ ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ ଵିଵାଦଃ କ୍ଷୁବ୍ଦଧୀଚଯୋଃ ପ୍ରଭାଵଶ୍ ଚ ଦଧୀଚସ୍ଯ ଭଵସ୍ଯ ଚ ମହାମୁନେ
ଏହିପରି ଭାବରେ, କ୍ଷୁପ ଓ ଦଧୀଚିଙ୍କ ବିବାଦ ଏବଂ ଦଧୀଚି ଓ ଭବଙ୍କ ମହିମା ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ତୁମକୁ କହାଯାଇଛି, ହେ ମହାମୁନି।
ଯ ଇଦଂ କୀର୍ତଯେଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଵିଵାଦଂ କ୍ଷୁବ୍ଦଧୀଚଯୋଃ ଜିତ୍ଵାପମୃତ୍ଯୁଂ ଦେହାନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯାତି ସଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଦିବ୍ୟ କ୍ଷୁପ ଓ ଦଧୀଚିଙ୍କ ବିବାଦ କଥା କହିଥାଏ, ସେ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତି, ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଯ ଇଦଂ କୀର୍ତ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମଂ ପ୍ରଵିଶେତ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵଦା ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ଚୈଵ ଵିଜଯୀ ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କଥା କହି, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେଠି ସେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ ଏବଂ ସଦା ବିଜୟୀ ହେବେ।
ଭଵାନ୍କଥମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ମହାଦେଵମୁମାପତିମ୍ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ମେ ପ୍ରଭୋ
ତୁମେ କିପରି ମହାଦେବ ଉମାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ? ମୁଁ ସେ ସବୁ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମୋତେ ସେଥିରେ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ପ୍ରଜାକାମଃ ଶିଲାଦୋ ଽଭୂତ୍ ପିତା ମମ ମହାମୁନେ ସୋ ଽପ୍ଯନ୍ଧଃ ସୁଚିରଂ କଲଂ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦୁଶ୍ଚରମ୍
ମୋର ବାପା ଶିଳାଦ, ହେ ମହାମୁନି, ସନ୍ତାନ ଆଶା କରିଥିଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତପତସ୍ତସ୍ଯ ତପସା ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଵଜ୍ରଧୃକ୍ ପ୍ରଭୁଃ ଶିଲାଦମାହ ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ଵରଯସ୍ଵ ଵରାନିତି
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବଜ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ଶିଳାଦଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦାନ ଚାହଁ, ମାଗ।'
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ସହାମରୈଃ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ହରିମ୍
ତାପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରିଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ଯୋଗେ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ଦେଵତାରିଘ୍ନ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଵରପ୍ରଦ ଅଯୋନିଜଂ ମୃତ୍ଯୁହୀନଂ ପୁତ୍ରମିଚ୍ଛାମି ସୁଵ୍ରତ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ହଜାର ଆଖି ଥିବା, ଦୟାଳୁ ଭଗବାନ, ମୁଁ ଏହି ଭଲ ଉପବାସୀ ପୁରୁଷ, ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ନଥିବା ଏକ ପୁଅ ଚାହେଁ।
ପୁତ୍ରଂ ଦାସ୍ଯାମି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଯୋନିଜଂ ମୃତ୍ଯୁସଂଯୁତମ୍ ଅନ୍ଯଥା ତେ ନ ଦାସ୍ଯାମି ମୃତ୍ଯୁହୀନା ନ ସନ୍ତି ଵୈ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଥିବା ପୁଅ ଦେଇପାରିବି; ତାହା ଛଡ଼ା ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଅ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ନଥିବା କେହି ନାହାନ୍ତି।
ନ ଦାସ୍ଯତି ସୁତଂ ତେ ଽତ୍ର ମୃତ୍ଯୁହୀନମଯୋନିଜମ୍ ପିତାମହୋ ଽପି ଭଗଵାନ୍ କିମୁତାନ୍ଯେ ମହାମୁନେ
ଏଠାରେ ଭଗବାନ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ନଥିବା ପୁଅ ଦେଇପାରିବେନି—ଏହି ଦୃଢ଼ ମୁନି, ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ଦେଇପାରିବେ?
ସୋ ଽପି ଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ମୃତ୍ଯୁହୀନୋ ନ ଚେଶ୍ଵରଃ ଯୋନିଜଶ୍ ଚ ମହାତେଜାଶ୍ ଚାଣ୍ଡଜଃ ପଦ୍ମସଂଭଵଃ
ସେଇ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ ନୁହଁନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ସେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ, ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ମହେଶ୍ଵରାଙ୍ଗଜଶ୍ଚୈଵ ଭଵାନ୍ଯାସ୍ତନଯଃ ପ୍ରଭୁଃ ତସ୍ଯାପ୍ଯାଯୁଃ ସମାଖ୍ଯାତଂ ପରାର୍ଧଦ୍ଵଯସଂମିତମ୍
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଂଗରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଭବାନୀଙ୍କ ପୁଅ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପରାର୍ଦ୍ଧ ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଅହର୍ଭୂତାନି ଯାନି ଵୈ ସମତୀତାନି କଲ୍ପାନାଂ ତାଵଚ୍ଛେଷାପରତ୍ରଯେ
କେତେ କୋଟି କୋଟି ହଜାର ଦିନ କଳ୍ପର ଅବଧି ଭିତରେ ବିତିଯାଇଛି, ଏହିପରି ଅନେକ ଦିନ ତିନି ଲୋକରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଛି।
ତସ୍ମାଦଯୋନିଜେ ପୁତ୍ରେ ମୃତ୍ଯୁହୀନେ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ପରିତ୍ଯଜାଶାଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଗୃହାଣାତ୍ମସମଂ ସୁତମ୍
ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ନଥିବା ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା ଛାଡ଼; ତୁମ ପରି ଏକ ପୁଅ ଗ୍ରହଣ କର।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପିତା ମେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ ଶିଲାଦ ଇତି ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଶଚୀପତିମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୋ ପିତା, ଯିଏ ଶିଳାଦ ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ପୁଣି ଶଚୀପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ନଣ୍ଡଯୋନିତ୍ଵଂ ପଦ୍ମଯୋନିତ୍ଵମେଵ ଚ ମହେଶ୍ଵରାଙ୍ଗଯୋନିତ୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମଯା
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମ, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଂଗରୁ ଜନ୍ମ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି।
ପୁରା ମହେନ୍ଦ୍ରଦାଯାଦାଦ୍ ଗଦତଶ୍ଚାସ୍ଯ ପୂର୍ଵଜାତ୍ ନାରଦାଦ୍ଵୈ ମହାବାହୋ କଥମତ୍ରାଶୁ ନୋ ଵଦ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ପୂର୍ବରୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଂଶରୁ ଏବଂ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛି—ଏଠାରେ କିପରି ହେଲା, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ।
ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ସା ଦକ୍ଷୋ ଽପି ଦେଵଃ ପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵାତ୍ମଜଃ ପୌତ୍ରୀକନକଗର୍ଭସ୍ଯ କଥଂ ତସ୍ଯାଃ ସୁତୋ ଵିଭୁଃ
ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ଦାକ୍ଷର କନ୍ୟା, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବତା ତାଙ୍କର ପୁଅ; ତେବେ ସେ କିପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭର କନ୍ୟା ଏବଂ ସେଇ ପ୍ରଭୁ କିପରି ତାଙ୍କର ପୁଅ?
ସ୍ଥାନେ ସଂଶଯିତୁଂ ଵିପ୍ର ତଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାରଣମ୍ କଲ୍ପେ ତତ୍ପୁରୁଷେ ଵୃତ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ତୁମେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କାରଣ କହିବି। ପୁରୁଷ କଳ୍ପରେ, ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା।
ସସର୍ଜ ସକଲଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଜନାର୍ଦନୋ ଜଗନ୍ନାଥଃ କଲ୍ପେ ଵୈ ମେଘଵାହନେ
ଧ୍ୟାନ କରି, ପ୍ରଭୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସହିତ, ମେଘବାହନ କଳ୍ପରେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ମେଘୋ ଭୂତ୍ଵାଵହଦ୍ଧରମ୍ ନାରାଯଣୋ ମହାଦେଵଂ ବହୁମାନେନ ସାଦରମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମେଘ ହୋଇ, ନାରାୟଣ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ବହନ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଵଂ ମହାଦେଵୋ ହରେଃ ସ୍ଵାତ୍ମନି ଶଙ୍କରଃ ପ୍ରଦଦୌ ତସ୍ଯ ସକଲଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ
ହରିଙ୍କ ଭାବକୁ ନିଜ ମନରେ ଦେଖି, ଶଙ୍କର, ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ତଦା ତଂ କଲ୍ପମାହୁର୍ଵୈ ମେଘଵାହନସଂଜ୍ଞଯା ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ଦେହୋଦ୍ଭଵସ୍ତଦା
ସେତିପାଇଁ, ସେଇ କଳ୍ପକୁ ମେଘବାହନ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେତିବେଳେ ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।