ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସାମ୍ଯେ ଲଯୋ ଗୁଣାନାଂ ତୁ ତଯୋର୍ହେତୁର୍ମହେଶ୍ଵରଃ ଲୀଲଯା ଦେଵଦେଵେନ ସର୍ଗାସ୍ତ୍ଵୀଦୃଗ୍ଵିଧାଃ କୃତାଃ

ଗୁଣମାନେ ସମ ହେଲେ, ଲୟ ହୁଏ; ଏହି ଦୁହାର କାରଣ ମହେଶ୍ୱର। ଦେବଦେବଙ୍କର ଲୀଳାରେ ଏପରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।

ଅସଂଖ୍ଯାତାଶ୍ ଚ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ ପ୍ରଧାନାଦ୍ ଅନ୍ଵଧିଷ୍ଠିତାତ୍ ଅସଂଖ୍ଯାତାଶ୍ ଚ କଲ୍ପାଖ୍ଯା ହ୍ଯ୍ ଅସଂଖ୍ଯାତାଃ ପିତାମହାଃ

ସଂକ୍ଷେପରେ, ପ୍ରଧାନର ଅଧୀନରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଅସଂଖ୍ୟ କଳ୍ପ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ପିତାମହ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ହରଯଶ୍ଚାପ୍ଯସଂଖ୍ଯାତାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏକ ଏଵ ମହେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଧାନାଦିପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ଲୀଲଯା ପ୍ରାକୃତାନି ତୁ

ହରିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ମହେଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର; ପ୍ରଧାନ ଆଦି ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତିକ କ୍ରିୟା ତାଙ୍କର ଲୀଳାରେ ହୁଏ।

ଗୁଣାତ୍ମିକା ଚ ତଦ୍ଵୃତ୍ତିସ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଵୈ ତ୍ରିଧା ଅପ୍ରାକୃତସ୍ଯ ତସ୍ଯାଦିର୍ ମଧ୍ଯାନ୍ତଂ ନାସ୍ତି ଚାତ୍ମନଃ

ସେଇ ଦେବତାଙ୍କର କ୍ରିୟା ତିନିପ୍ରକାର ଓ ଗୁଣମୟ; ସେଠାରେ ଅପ୍ରାକୃତିକ ମହାନ୍ତା ପାଇଁ ଆତ୍ମାର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ କିଛି ନାହିଁ।

ପିତାମହସ୍ଯାଥ ପରଃ ପରାର୍ଧଦ୍ଵଯସଂମିତଃ ଦିଵା ସୃଷ୍ଟଂ ତୁ ଯତ୍ସର୍ଵଂ ନିଶି ନଶ୍ଯତି ଚାସ୍ଯ ତତ୍

ପିତାମହଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ ଜଣେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ଦିନ ଦୁଇ ପରାର୍ଧ ସମାନ; ସେଠାରେ ଦିନରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ସବୁ ଜିନିଷ ତାଙ୍କର ରାତିରେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।

ଭୂର୍ଭୁଵଃସ୍ଵର୍ମହସ୍ତତ୍ର ନଶ୍ଯତେ ଚୋର୍ଧ୍ଵତୋ ନ ଚ ରାତ୍ରୌ ଚୈକାର୍ଣଵେ ବ୍ରହ୍ମା ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ

ସେଠାରେ ଭୂ, ଭୁଵଃ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଉପରର ଲୋକ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ରାତିରେ ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

ସୁଷ୍ଵାପାମ୍ଭସି ଯସ୍ତସ୍ମାନ୍ ନାରାଯଣ ଇତି ସ୍ମୃତଃ ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୂନ୍ଯଂ ଚରାଚରମ୍

ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଜଳରେ ବିଲୀନ ଥିବାରୁ ସେ ନାରାୟଣ ବୋଲି ପରିଚିତ; ରାତି ଶେଷରେ ଜାଗି, ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳକୁ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି—

ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଦା ମତିଂ ଚକ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ ଉଦକୈରାପ୍ଲୁତାଂ କ୍ଷ୍ମାଂ ତାଂ ସମାଦାଯ ସନାତନଃ

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଜଳରେ ବିଲୀନ ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ସନାତନ ସ୍ୱରୂପେ—

ପୂର୍ଵଵତ୍ସ୍ଥାପଯାମାସ ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ ନଦୀନଦସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ ଚ ପୂର୍ଵଵଚ୍ଚାକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ପୂର୍ବବତ୍ ବାରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେହିପରି ପୃଥିବୀକୁ ରଖିଲେ; ନଦୀ, ନଦ, ସମୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲେ, ସେହିପରି କରିଦେଲେ।

କୃତ୍ଵା ଧରାଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନିମ୍ନୋନ୍ନତିଵିଵର୍ଜିତାମ୍ ଧରାଯାଂ ସୋ ଽଚିନୋତ୍ସର୍ଵାନ୍ ଗିରୀନ୍ ଦଗ୍ଧାନ୍ ପୁରାଗ୍ନିନା

ସାବଧାନରେ ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କରି, ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନତା ବିନା କଲେ, ପୁରୁଣା ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ରଖିଲେ।

ଭୂରାଦ୍ଯାଂଶ୍ ଚତୁରୋ ଲୋକାନ୍ କଲ୍ପଯାମାସ ପୂର୍ଵଵତ୍ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଚ ଭଗଵାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ତଦା ସ୍ରଷ୍ଟା ପୁନର୍ମତିମ୍

ପୂର୍ବବତ୍ ଭୂଲୋକ ଆଦି ଚାରିଟି ଲୋକ ସେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ, ଭଗବାନ୍ ପୁଣିଥରେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ଯଦା ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ମୋହଶ୍ଚାସୀନ୍ମହାତ୍ମନଃ ଦ୍ଵିଜାଶ୍ ଚ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ

ଯେତେବେଳେ ସେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମନରେ ମୋହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସେଠାରୁ ପୂର୍ବରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆସିଲେ।

ତମୋ ମୋହୋ ମହାମୋହସ୍ ତାମିସ୍ରଶ୍ଚାନ୍ଧସଂଜ୍ଞିତଃ ଅଵିଦ୍ଯା ପଞ୍ଚଧା ହ୍ଯେଷା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ

ଅନ୍ଧକାର, ମୋହ, ବଡ଼ ମୋହ, ତାମିସ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ଧ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଅଜ୍ଞାନର ରୂପ ସ୍ୱୟଂଭୂଠାରୁ ପ୍ରକଟିତ ହେଲା।

ଅଵିଦ୍ଯଯା ମୁନେର୍ଗ୍ରସ୍ତଃ ସର୍ଗୋ ମୁଖ୍ଯ ଇତି ସ୍ମୃତଃ ଅସାଧକ ଇତି ସ୍ମୃତ୍ଵା ସର୍ଗୋ ମୁଖ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଯେ ସୃଷ୍ଟି ଅଜ୍ଞାନରେ ଆବୃତ, ତାହାକୁ ପ୍ରଥମିକ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ଅସଫଳ ବୋଲି ମନେ କରି, ପ୍ରଥମିକ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ।

ଅଭ୍ଯମନ୍ଯତ ସୋ ଽନ୍ଯଂ ଵୈ ନଗା ମୁଖ୍ଯୋଦ୍ଭଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ତ୍ରିଧା କଣ୍ଠୋ ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ଧ୍ଯାଯତୋ ଵୈ ହ୍ଯଵର୍ତତ

ସେ ଆଉ ଏକ ସୃଷ୍ଟି ଚିନ୍ତା କଲେ; ମୁଖ୍ୟ ଗଛମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ; ସେ ଋଷି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ତିନି ପ୍ରକାର ଦେଖାଦେଲା।

ପ୍ରଥମଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଜଜ୍ଞେ ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତୋ ମହାତ୍ମନଃ ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତଃ ପରସ୍ତସ୍ଯ ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ ସ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ପ୍ରଥମେ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ପରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଯାହାକୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅର୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତୋ ଽନୁଗ୍ରହଶ୍ ଚ ତଥା ଭୂତାଦିକଃ ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମହତସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଭୌତିକସ୍ ତଥା

ଅର୍ବାକ୍ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଅନୁଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି, ତଥା ପୁନି ଭୂତାଦିକ ସୃଷ୍ଟି; ବଡ଼ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ପ୍ରଥମଟିକୁ 'ମହତ୍' ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟଟିକୁ 'ଭୌତିକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସର୍ଗସ୍ତୃତୀଯଶ୍ଚୈନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ ତୁରୀଯୋ ମୁଖ୍ଯ ଉଚ୍ଯତେ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯଃ ପଞ୍ଚମସ୍ତୁ ଷଷ୍ଠୋ ଦୈଵିକ ଉଚ୍ଯତେ

ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୃଷ୍ଟି, ଚତୁର୍ଥକୁ ପ୍ରଧାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପଞ୍ଚମଟି ପଶୁ ସୃଷ୍ଟି, ଷଷ୍ଠଟି ଦେବତା ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସପ୍ତମୋ ମାନୁଷୋ ଵିପ୍ରା ଅଷ୍ଟମୋ ଽନୁଗ୍ରହଃ ସ୍ମୃତଃ ନଵମଶ୍ଚୈଵ କୌମାରଃ ପ୍ରାକୃତା ଵୈକୃତାସ୍ତ୍ଵିମେ

ସପ୍ତମଟି ମାନବ ସୃଷ୍ଟି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ଅଷ୍ଟମଟିକୁ ଅନୁଗ୍ରହ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ; ନବମଟି କୌମାର୍ୟ ସୃଷ୍ଟି; ଏହି ସମସ୍ତ ନିଜସ୍ୱ ଏବଂ ବିକୃତ ସୃଷ୍ଟି।

ପୁରସ୍ତାଦସୃଜଦ୍ଦେଵଃ ସନନ୍ଦଂ ସନକଂ ତଥା ସନାତନଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯେଣ ଗତାଃ ପରମ୍

ପ୍ରଥମେ, ସେ ସନନ୍ଦ, ସନକ ଏବଂ ସନାତନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁମାନେ କର୍ମହୀନତା ଦ୍ୱାରା ପରମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

ମରୀଚିଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରସଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍ ଦକ୍ଷମତ୍ରିଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ସୋ ଽସୃଜଦ୍ଯୋଗଵିଦ୍ଯଯା

ସେ ମରୀଚି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଯୋଗବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ନଵୈତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞା ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମାଃ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନ ଏଵୈତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଦୃଶାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଏହି ନଉଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦୃଶ ବୋଲି ମନେ କରାଯାନ୍ତି।

ସଂକଲ୍ପଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମଶ୍ ଚ ହ୍ଯ୍ ଅଧର୍ମୋ ଧର୍ମସଂନିଧିଃ ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵେତା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ

ସଂକଳ୍ପ, ଧର୍ମ, ଅଧର୍ମ ଏବଂ ଧର୍ମର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରଜା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଠାରୁ ହେଲେ।

ଋଭୁଂ ସନତ୍କୁମାରଂ ଚ ସସର୍ଜାଦୌ ସନାତନଃ ତାଵୂର୍ଧ୍ଵରେତସୌ ଦିଵ୍ଯୌ ଚାଗ୍ରଜୌ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୌ

ସନାତନ ପ୍ରଥମେ ଋଭୁ ଏବଂ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ।

କୁମାରୌ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ ତୁଲ୍ଯୌ ସର୍ଵଜ୍ଞୌ ସର୍ଵଭାଵିନୌ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଭାର୍ଯାକୁଲଂ ତେଷାଂ ମୁନୀନାମଗ୍ରଜନ୍ମନାମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ, ସବୁଜଣା ଏବଂ ସବୁକିଛି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ସେଇ ପ୍ରଥମଜନ୍ମ ମୁନିମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି।

ସମାସତୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜାସମ୍ଭୂତିମେଵ ଚ ଶତରୂପାଂ ତୁ ଵୈ ରାଜ୍ଞୀଂ ଵିରାଜମସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସଂକ୍ଷେପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ: ପ୍ରଭୁ ଶତରୂପା ରାଣୀ ଏବଂ ବିରାଜଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵାତ୍ତୁ ଵୈ ରାଜ୍ଞୀ ଶତରୂପା ତ୍ଵଯୋନିଜା ଲେଭେ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ପୁଣ୍ଯା ତଥା କନ୍ଯାଦ୍ଵଯଂ ଚ ସା

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଠାରୁ ରାଣୀ ଶତରୂପା, ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଝିଅ ପାଇଲେ, ସେମାନେ ସବୁ ପୁଣ୍ୟବାନ୍।

ଉତ୍ତାନପାଦୋ ହ୍ଯଵରୋ ଧୀମାଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପ୍ରିଯଵ୍ରତଃ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵରିଷ୍ଠା ତ୍ଵାକୂତିଃ ପ୍ରସୂତିଶ୍ଚାନୁଜା ସ୍ମୃତା

ଉତ୍ତାନପାଦ ଛୋଟ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପ୍ରିୟବ୍ରତ ବଡ଼। ଆକୂତି ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଝିଅ, ପ୍ରସୂତି ତାଙ୍କଠାରୁ ଛୋଟ ଝିଅ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।

ଉପଯେମେ ତଦାକୂତିଂ ରୁଚିର୍ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରସୂତିଂ ଭଗଵାନ୍ଦକ୍ଷୋ ଲୋକଧାତ୍ରୀଂ ଚ ଯୋଗିନୀମ୍

ସେ ସମୟରେ ରୁଚି ନାମକ ପ୍ରଜାପତି ଆକୂତିଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଧାରକ ଏବଂ ଯୋଗୀ ଭଗବାନ୍ ଦକ୍ଷ ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।