ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ରାଜା କ୍ଷୁପ ଇତି ସ୍ମୃତଃ ଅଭୂନ୍ମିତ୍ରୋ ଦଧୀଚସ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଜନେଶ୍ଵରଃ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଯେଉଁ ରାଜା କ୍ଷୁପ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ଦଧୀଚି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ହୋଇଥିଲେ।

ଚିରାତ୍ତଯୋଃ ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଵୈ ଵାଦଃ କ୍ଷୁପଦଧୀଚଯୋଃ ଅଭଵତ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିପ୍ର ଏଵେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, କ୍ଷୁପ ଓ ଦଧୀଚିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏହି ବିଷୟରେ ବିବାଦ ହେଲା, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।

ଅଷ୍ଟାନାଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ଵପୁର୍ଧାରଯତେ ନୃପଃ ତସ୍ମାଦିନ୍ଦ୍ରୋ ହ୍ଯଯଂ ଵହ୍ନିର୍ ଯମଶ୍ ଚ ନିରୃତିସ୍ ତଥା

ରାଜା ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ ଓ ନିରୃତି ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ।

ଵରୁଣଶ୍ଚୈଵ ଵାଯୁଶ୍ ଚ ସୋମୋ ଧନଦ ଏଵ ଚ ଈଶ୍ଵରୋ ଽହଂ ନ ସଂଦେହୋ ନାଵମନ୍ତଵ୍ଯ ଏଵ ଚ

ଏବଂ ଭଳି ଭାବେ ବରୁଣ, ବାୟୁ, ସୋମ ଓ ଧନଦା ମଧ୍ୟ; ମୁଁ ଇଶ୍ୱର—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମୋତେ କେବେ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ମହତୀ ଦେଵତା ଯା ସା ମହତଶ୍ଚାପି ସୁଵ୍ରତ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା ମହାଭାଗ ଚ୍ଯାଵନେଯ ସଦା ହ୍ଯହମ୍

ଯେଉଁ ମହାଦେବୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଅତି ମହାନ୍; ତେଣୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ସଦା ଚ୍ୟବନଙ୍କ ବଂଶର ଭାବେ ଗର୍ବିତ।

ନାଵମନ୍ତଵ୍ଯ ଏଵେହ ପୂଜନୀଯଶ୍ ଚ ସର୍ଵଥା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥା ମତଂ ତସ୍ଯ କ୍ଷୁପସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମଃ

ଏଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏପରି ଶୁଣି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଗଛକୁ ଏହିପରି ମନେ କଲେ।

ଦଧୀଚଶ୍ ଚ୍ଯାଵନିଶ୍ ଚୋଗ୍ରୋ ଗୌରଵାଦାତ୍ମନୋ ଦ୍ଵିଜଃ ଅତାଡଯତ୍କ୍ଷୁପଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଦଧୀଚୋ ଵାମମୁଷ୍ଟିନା ଚିଛେଦ ଵଜ୍ରେଣ ଚ ତଂ ଦଧୀଚଂ ବଲଵାନ୍ କ୍ଷୁପଃ

ଦଧୀଚି, ଚ୍ୟାବନି ଓ ଉଗ୍ର — ଏହି ମହାମାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗଛର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ; ଦଧୀଚି ବାମ ହାତର ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷୁପ ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ପୁରାସୌ ହି ବ୍ରହ୍ମଣଃ କ୍ଷୁତସଂଭଵଃ ଲବ୍ଧଂ ଵଜ୍ରଂ ଚ କାର୍ଯାର୍ଥଂ ଵଜ୍ରିଣା ଚୋଦିତଃ ପ୍ରଭୁଃ

ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭୋକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ; କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବଜ୍ର ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବଜ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହା ହୋଇଥିଲା।

ସ୍ଵେଚ୍ଛଯୈଵ ନରୋ ଭୂତ୍ଵା ନରପାଲୋ ବଭୂଵ ସଃ ତସ୍ମାଦ୍ରାଜା ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମ୍ ଅଜଯଦ୍ଵୈ ମହାବଲଃ

ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମଣିଷ ହୋଇ ରାଜା ହେଲେ; ଏହି କାରଣରୁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।

ଯଥା ଵଜ୍ରଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଲଵାଂସ୍ତମସାନ୍ଵିତଃ ପପାତ ଭୂମୌ ନିହତୋ ଵଜ୍ରେଣ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵଃ

ଯେପରି ବଜ୍ରଧାରୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ସେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ସସ୍ମାର ଚ ତଦା ତତ୍ର ଦୁଃଖାଦ୍ଵୈ ଭାର୍ଗଵଂ ମୁନିମ୍ ଶୁକ୍ରୋ ଽପି ସଂଧଯାମାସ ତାଡିତଂ କୁଲିଶେନ ତମ୍

ସେ ସମୟରେ, ଦୁଃଖରେ, ସେ ଭାର୍ଗବ ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ସୁସ୍ଥ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଯୋଗାଦେତ୍ଯ ଦଧୀଚସ୍ଯ ଦେହଂ ଦେହଭୃତାଂଵରଃ ସଂଧାଯ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଦେହଂ ଦଧୀଚସ୍ଯାହ ଭାର୍ଗଵଃ

ଯୋଗଶକ୍ତିରେ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାର୍ଗବ ଆସି, ପୂର୍ବବତ୍ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଦେହକୁ ଏକାବାରେ ଠିକ୍ କରିଦେଲେ।

ଭୋ ଦଧୀଚ ମହାଭାଗ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପୂଜ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈର୍ ଦେଵଦେଵଂ ନିରଞ୍ଜନମ୍

ହେ ଦଧୀଚି, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଦେବଦେବ ଉମାପତିଙ୍କୁ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ନିର୍ମଳ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜିତ କରିଛ।

ଅଵଧ୍ଯୋ ଭଵ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ପ୍ରସାଦାତ୍ତ୍ର୍ଯମ୍ବକସ୍ଯ ତୁ ମୃତସଂଜୀଵନଂ ତସ୍ମାଲ୍ ଲବ୍ଧମେତନ୍ମଯା ଦ୍ଵିଜ

ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ କୃପାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମୁନି, ତୁମେ ଅବଧ୍ୟ ହେଉ। ଏହି ମୃତସଞ୍ଜୀବନ ଶକ୍ତି ମୁଁ ପାଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ।

ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ଶଂଭୋର୍ ଭକ୍ତାନାମିହ ସର୍ଵତଃ ମୃତସଂଜୀଵନଂ ଚାପି ଶୈଵମଦ୍ଯ ଵଦାମି ତେ

ଏଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କେବେ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ନାହିଁ; ଏହି ମୃତସଞ୍ଜୀବନ ଶିବଙ୍କର, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି।

ତ୍ରିଯଂବକଂ ଯଜାମହେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପିତରଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ତ୍ରିମଣ୍ଡଲସ୍ଯ ପିତରଂ ତ୍ରିଗୁଣସ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଆମେ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ, ତିନି ଲୋକର ପିତା, ତିନି ମଣ୍ଡଳର ପିତା, ତିନି ଗୁଣର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ।

ତ୍ରିତତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ତ୍ରିଵହ୍ନେଶ୍ ଚ ତ୍ରିଧାଭୂତସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ ତ୍ରିଵେଦସ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ସୁଗନ୍ଧିଂ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଧନମ୍

ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ, ତିନି ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ତିନି ପ୍ରକାରର ଭାବରେ, ତିନି ବେଦର, ମହାଦେବ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ପୋଷଣ ବଢ଼ାଇଥିବା।

ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ରିଗୁଣେ ପ୍ରକୃତୌ ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରିଯେଷୁ ତଥାନ୍ଯେଷୁ ଦେଵେଷୁ ଚ ଗଣେଷୁ ଚ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ତିନି ଗୁଣରେ, ପ୍ରକୃତିରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ, ଦେବମାନେ ଓ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ।

ପୁଷ୍ପେଷୁ ଗନ୍ଧଵତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସୁଗନ୍ଧିଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ପୁଷ୍ଟିଶ୍ ଚ ପ୍ରକୃତିର୍ଯସ୍ମାତ୍ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ

ପୁଷ୍ପରେ, ଗନ୍ଧ ପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ, ପରମେଶ୍ୱର ସୁଗନ୍ଧିତ; ପୋଷଣ ହେଉଛି ପୁରୁଷର ପ୍ରକୃତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ମହଦାଦିଵିଶେଷାନ୍ତଵିକଲ୍ପସ୍ଯାପି ସୁଵ୍ରତ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପିତାମହସ୍ଯାପି ମୁନୀନାଂ ଚ ମହାମୁନେ

ମହତ୍ ରୁ ନିଜେଷ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନତାରେ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ପିତା, ମହାମୁନି।

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାପି ଚ ଦେଵାନାଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଧନଃ ତଂ ଦେଵମମୃତଂ ରୁଦ୍ରଂ କର୍ମଣା ତପସା ତଥା

ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟର ପିତା ସେ, ତେଣୁ ସେ ପୋଷଣ ବଢ଼ାଇଥିବା। ସେ ଦେବ, ଅମୃତ ରୁଦ୍ର, କର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେନ ଚ ଯୋଗେନ ଧ୍ଯାନେନ ଚ ଯଜାମହେ ସତ୍ଯେନାନେନ ମୁକ୍ଷୀଯାନ୍ ମୃତ୍ଯୁପାଶାଦ୍ ଭଵଃ ସ୍ଵଯମ୍

ଅଧ୍ୟୟନ, ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ; ଏହି ସତ୍ୟରେ, ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳୁ, ହେ ଭବ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ।

ବନ୍ଧମୋକ୍ଷକରୋ ଯସ୍ମାଦ୍ ଉର୍ଵାରୁକମିଵ ପ୍ରଭୁଃ ମୃତସଂଜୀଵନୋ ମନ୍ତ୍ରୋ ମଯା ଲବ୍ଧସ୍ତୁ ଶଙ୍କରାତ୍

ଯେହেতୁ ସେ ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଉର୍ବାରୁକ ଭଳି ପ୍ରଭୁ; ଏହି ମୃତସଞ୍ଜୀବନ ମନ୍ତ୍ର ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ପାଇଛି।

ଜପ୍ତ୍ଵା ହୁତ୍ଵାଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯୈଵଂ ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ଦିଵାନିଶମ୍ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ସଂନିଧୌ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ଦ୍ଵିଜ

ଏଭଳି ଜପ, ହୋମ ଓ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ଜଳ ପିଇବା, ଦିନ ଓ ରାତି ଲିଙ୍ଗର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିଲେ, ହେ ଦ୍ବିଜ, ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ କେବେ ନଥାଏ।

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତପସାରାଧ୍ଯ ଶଙ୍କରମ୍ ଵଜ୍ରାସ୍ଥିତ୍ଵମ୍ ଅଵଧ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଅଦୀନତ୍ଵଂ ଚ ଲବ୍ଧଵାନ୍

ସେ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରେ ପୂଜିଲେ ଏବଂ ହୀରା ପରି ଦୃଢତା, ଅଜେୟତା ଓ କେହି ଦମନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଶକ୍ତି ପାଇଲେ।

ଏଵମାରାଧ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଦଧୀଚୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ ପ୍ରାପ୍ଯାଵଧ୍ଯତ୍ଵମନ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଵଜ୍ରାସ୍ଥିତ୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି, ମହାମୁନି ଦଧୀଚି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଅଜେୟତା ଓ ହୀରା ପରି ଦୃଢ ଶରୀର ପାଇଲେ।

ଅତାଡଯଚ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଂ ପାଦମୂଲେନ ମୂର୍ଧନି କ୍ଷୁପୋ ଦଧୀଚଂ ଵଜ୍ରେଣ ଜଘାନୋରସି ଚ ପ୍ରଭୁଃ

ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡର ତଳେ ପାଦରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ କ୍ଷୁପ ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।

ନାଭୂନ୍ନାଶାଯ ତଦ୍ଵଜ୍ରଂ ଦଧୀଚସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ପ୍ରଭାଵାତ୍ପରମେଶସ୍ଯ ଵଜ୍ରବଦ୍ଧଶରୀରିଣଃ

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ବଜ୍ରପରି ଦୃଢ ଶରୀର ଥିବା ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ସେ ବଜ୍ର କେବେ ନଷ୍ଟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପ୍ଯଵଧ୍ଯତ୍ଵମଦୀନତାଂ ଚ କ୍ଷୁପୋ ଦଧୀଚସ୍ଯ ତଦା ପ୍ରଭାଵମ୍ ଆରାଧଯାମାସ ହରିଂ ମୁକୁନ୍ଦମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରାନୁଜଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତଦାଂବୁଜାକ୍ଷମ୍

ଦଧୀଚିଙ୍କର ଅଜେୟତା ଓ କେହି ଦମନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ଦେଖି, ସେତେବେଳେ କ୍ଷୁପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇ, କମଳନୟନ ହରି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।