ଵ୍ଯପଗତମଦମୋହମୁକ୍ତରାଗସ୍ ତମୋରଜୋଦୋଷଵିଵର୍ଜିତସ୍ଵଭାଵଃ ପରିଭଵମିଦମୁତ୍ତମଂ ଵିଦିତ୍ଵା ପଶୁପତିଯୋଗପରୋ ଭଵେତ୍ସଦୈଵ
ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାର, ମୋହ, ରାଗ ଓ ଅନ୍ଧକାରର ଦୋଷ ନାହିଁ, ଏହି ଉତ୍ତମ ପଥକୁ ଜାଣି, ସେ ସଦା ପଶୁପତିଙ୍କ ଯୋଗରେ ଲିନ ରହିବା ଉଚିତ।
ଇମଂ ପାଶୁପତଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ଯଃ ପଠେଚ୍ଚ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯିଏ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି ପାଶୁପତ ବ୍ରତର ଧ୍ୟାନ କରେ ଏବଂ ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରିପାରେ।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ତେ ସର୍ଵେ ମୁନଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଭସ୍ମପାଣ୍ଡୁରଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗା ବଭୂଵୁର୍ଵିଗତସ୍ପୃହାଃ ରୁଦ୍ରଲୋକାଯ କଲ୍ପାନ୍ତେ ସଂସ୍ଥିତାଃ ଶିଵତେଜସା
ବଦଳି ଧଳା ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ଦେହ ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ସମସ୍ତ ଆଶା ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଯୁଗାନ୍ତରେ ଶିବଙ୍କ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ବସିଥିଲେ।
ତସ୍ମାନ୍ନ ନିନ୍ଦ୍ଯାଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିକୃତା ମଲିନା ଅପି ରୂପାନ୍ଵିତାଶ୍ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସଦା ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରଶଙ୍କଯା
ତେଣୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଥବା ମେଳା ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତଥାପି ରୂପ ଥିଲେ, ସେମାନେ କେବେ ଉପେକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସଦା ମହାଯୋଗୀଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ବହୁନା କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ଭଵଭକ୍ତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ଶିଵଵନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଅଧିକ କଥା କାହିଁକି? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଶିବଙ୍କ ପରି ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମଲିନାଶ୍ଚୈଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଭଵଭକ୍ତା ଦୃଢଵ୍ରତାଃ ଦଧୀଚସ୍ତୁ ଯଥା ଦେଵଦେଵଂ ଜିତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଯଦିଓ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମେଳା ଅଛନ୍ତି, ତଥାପି ଯେଉଁମାନେ ଭବଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ପରି, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଜିତି ଦୃଢ଼ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ।
ନାରାଯଣଂ ତଥା ଲୋକେ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଭସ୍ମଦିଗ୍ଧତନୂରୁହାଃ
ଏହିପରି, ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଯେଉଁମାନେ ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଛନ୍ତି—
ଜଟିନୋ ମୁଣ୍ଡିନଶ୍ଚୈଵ ନଗ୍ନା ନାନାପ୍ରକାରିଣଃ ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ଶିଵଵନ୍ନିତ୍ଯଂ ମନସା କର୍ମଣା ଗିରା
ଯେଉଁମାନେ ଜଟା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇଛନ୍ତି, ନଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଶିବଙ୍କ ପରି ମନ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।
କଥଂ ଜଘାନ ରାଜାନଂ କ୍ଷୁପଂ ପାଦେନ ସୁଵ୍ରତ ଦଧୀଚଃ ସମରେ ଜିତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍
ଦଧୀଚି କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଜିତି, ରାଜା କ୍ଷୁପଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ, ଏହା କୁହ, ହେ ସୁବ୍ରତ।
ଵଜ୍ରାସ୍ଥିତ୍ଵଂ କଥଂ ଲେଭେ ମହାଦେଵାନ୍ମହାତପାଃ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଶୈଲାଦେ ଜିତୋ ମୃତ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵଯା ଯଥା
ମହାତପସ୍ବୀ ଦଧୀଚି କିପରି ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ବଜ୍ରର ସ୍ଥିତି ଲାଭ କଲେ? ଏହା ଆମକୁ କୁହ, ହେ ଶୈଳାଦି, ଯେପରି ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିଥିଲ।
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ରାଜା କ୍ଷୁପ ଇତି ସ୍ମୃତଃ ଅଭୂନ୍ମିତ୍ରୋ ଦଧୀଚସ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଜନେଶ୍ଵରଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଯେଉଁ ରାଜା କ୍ଷୁପ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ଦଧୀଚି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ହୋଇଥିଲେ।
ଚିରାତ୍ତଯୋଃ ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଵୈ ଵାଦଃ କ୍ଷୁପଦଧୀଚଯୋଃ ଅଭଵତ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିପ୍ର ଏଵେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, କ୍ଷୁପ ଓ ଦଧୀଚିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏହି ବିଷୟରେ ବିବାଦ ହେଲା, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
ଅଷ୍ଟାନାଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ଵପୁର୍ଧାରଯତେ ନୃପଃ ତସ୍ମାଦିନ୍ଦ୍ରୋ ହ୍ଯଯଂ ଵହ୍ନିର୍ ଯମଶ୍ ଚ ନିରୃତିସ୍ ତଥା
ରାଜା ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ ଓ ନିରୃତି ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ।
ଵରୁଣଶ୍ଚୈଵ ଵାଯୁଶ୍ ଚ ସୋମୋ ଧନଦ ଏଵ ଚ ଈଶ୍ଵରୋ ଽହଂ ନ ସଂଦେହୋ ନାଵମନ୍ତଵ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଏବଂ ଭଳି ଭାବେ ବରୁଣ, ବାୟୁ, ସୋମ ଓ ଧନଦା ମଧ୍ୟ; ମୁଁ ଇଶ୍ୱର—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମୋତେ କେବେ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମହତୀ ଦେଵତା ଯା ସା ମହତଶ୍ଚାପି ସୁଵ୍ରତ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା ମହାଭାଗ ଚ୍ଯାଵନେଯ ସଦା ହ୍ଯହମ୍
ଯେଉଁ ମହାଦେବୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଅତି ମହାନ୍; ତେଣୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ସଦା ଚ୍ୟବନଙ୍କ ବଂଶର ଭାବେ ଗର୍ବିତ।
ନାଵମନ୍ତଵ୍ଯ ଏଵେହ ପୂଜନୀଯଶ୍ ଚ ସର୍ଵଥା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥା ମତଂ ତସ୍ଯ କ୍ଷୁପସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ଏଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏପରି ଶୁଣି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଗଛକୁ ଏହିପରି ମନେ କଲେ।
ଦଧୀଚଶ୍ ଚ୍ଯାଵନିଶ୍ ଚୋଗ୍ରୋ ଗୌରଵାଦାତ୍ମନୋ ଦ୍ଵିଜଃ ଅତାଡଯତ୍କ୍ଷୁପଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଦଧୀଚୋ ଵାମମୁଷ୍ଟିନା ଚିଛେଦ ଵଜ୍ରେଣ ଚ ତଂ ଦଧୀଚଂ ବଲଵାନ୍ କ୍ଷୁପଃ
ଦଧୀଚି, ଚ୍ୟାବନି ଓ ଉଗ୍ର — ଏହି ମହାମାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗଛର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ; ଦଧୀଚି ବାମ ହାତର ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷୁପ ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ପୁରାସୌ ହି ବ୍ରହ୍ମଣଃ କ୍ଷୁତସଂଭଵଃ ଲବ୍ଧଂ ଵଜ୍ରଂ ଚ କାର୍ଯାର୍ଥଂ ଵଜ୍ରିଣା ଚୋଦିତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭୋକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ; କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବଜ୍ର ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବଜ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହା ହୋଇଥିଲା।
ସ୍ଵେଚ୍ଛଯୈଵ ନରୋ ଭୂତ୍ଵା ନରପାଲୋ ବଭୂଵ ସଃ ତସ୍ମାଦ୍ରାଜା ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମ୍ ଅଜଯଦ୍ଵୈ ମହାବଲଃ
ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମଣିଷ ହୋଇ ରାଜା ହେଲେ; ଏହି କାରଣରୁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।
ଯଥା ଵଜ୍ରଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଲଵାଂସ୍ତମସାନ୍ଵିତଃ ପପାତ ଭୂମୌ ନିହତୋ ଵଜ୍ରେଣ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵଃ
ଯେପରି ବଜ୍ରଧାରୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ସେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସସ୍ମାର ଚ ତଦା ତତ୍ର ଦୁଃଖାଦ୍ଵୈ ଭାର୍ଗଵଂ ମୁନିମ୍ ଶୁକ୍ରୋ ଽପି ସଂଧଯାମାସ ତାଡିତଂ କୁଲିଶେନ ତମ୍
ସେ ସମୟରେ, ଦୁଃଖରେ, ସେ ଭାର୍ଗବ ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ସୁସ୍ଥ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଯୋଗାଦେତ୍ଯ ଦଧୀଚସ୍ଯ ଦେହଂ ଦେହଭୃତାଂଵରଃ ସଂଧାଯ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଦେହଂ ଦଧୀଚସ୍ଯାହ ଭାର୍ଗଵଃ
ଯୋଗଶକ୍ତିରେ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାର୍ଗବ ଆସି, ପୂର୍ବବତ୍ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଦେହକୁ ଏକାବାରେ ଠିକ୍ କରିଦେଲେ।
ଭୋ ଦଧୀଚ ମହାଭାଗ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପୂଜ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈର୍ ଦେଵଦେଵଂ ନିରଞ୍ଜନମ୍
ହେ ଦଧୀଚି, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଦେବଦେବ ଉମାପତିଙ୍କୁ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ନିର୍ମଳ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜିତ କରିଛ।
ଅଵଧ୍ଯୋ ଭଵ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ପ୍ରସାଦାତ୍ତ୍ର୍ଯମ୍ବକସ୍ଯ ତୁ ମୃତସଂଜୀଵନଂ ତସ୍ମାଲ୍ ଲବ୍ଧମେତନ୍ମଯା ଦ୍ଵିଜ
ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ କୃପାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମୁନି, ତୁମେ ଅବଧ୍ୟ ହେଉ। ଏହି ମୃତସଞ୍ଜୀବନ ଶକ୍ତି ମୁଁ ପାଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ଶଂଭୋର୍ ଭକ୍ତାନାମିହ ସର୍ଵତଃ ମୃତସଂଜୀଵନଂ ଚାପି ଶୈଵମଦ୍ଯ ଵଦାମି ତେ
ଏଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କେବେ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ନାହିଁ; ଏହି ମୃତସଞ୍ଜୀବନ ଶିବଙ୍କର, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ତ୍ରିଯଂବକଂ ଯଜାମହେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପିତରଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ତ୍ରିମଣ୍ଡଲସ୍ଯ ପିତରଂ ତ୍ରିଗୁଣସ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଆମେ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ, ତିନି ଲୋକର ପିତା, ତିନି ମଣ୍ଡଳର ପିତା, ତିନି ଗୁଣର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ।
ତ୍ରିତତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ତ୍ରିଵହ୍ନେଶ୍ ଚ ତ୍ରିଧାଭୂତସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ ତ୍ରିଵେଦସ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ସୁଗନ୍ଧିଂ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଧନମ୍
ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ, ତିନି ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ତିନି ପ୍ରକାରର ଭାବରେ, ତିନି ବେଦର, ମହାଦେବ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ପୋଷଣ ବଢ଼ାଇଥିବା।
ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ରିଗୁଣେ ପ୍ରକୃତୌ ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରିଯେଷୁ ତଥାନ୍ଯେଷୁ ଦେଵେଷୁ ଚ ଗଣେଷୁ ଚ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ତିନି ଗୁଣରେ, ପ୍ରକୃତିରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ, ଦେବମାନେ ଓ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ।
ପୁଷ୍ପେଷୁ ଗନ୍ଧଵତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସୁଗନ୍ଧିଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ପୁଷ୍ଟିଶ୍ ଚ ପ୍ରକୃତିର୍ଯସ୍ମାତ୍ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ପୁଷ୍ପରେ, ଗନ୍ଧ ପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ, ପରମେଶ୍ୱର ସୁଗନ୍ଧିତ; ପୋଷଣ ହେଉଛି ପୁରୁଷର ପ୍ରକୃତି, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।