ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ ଯଃ କୃତ୍ଵା କରିଷ୍ଯତି ତ୍ରିଯାଯୁଷମ୍ ଭସ୍ମନା ମମ ଵୀର୍ଯେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ

ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତିନି ଆୟୁଷ୍ୟ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ସେ ମୋର ଭସ୍ମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।

ଭାସତ ଇତ୍ଯେଵ ଯଦ୍ଭସ୍ମ ଶୁଭଂ ଭାଵଯତେ ଚ ଯତ୍ ଭକ୍ଷଣାତ୍ ସର୍ଵପାପାନାଂ ଭସ୍ମେତି ପରିକୀର୍ତିତମ୍

ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ତାହାକୁ 'ଭସ୍ମ' କୁହାଯାଏ; ଯାହା ଶୁଭ କରେ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଏ। ଏହା ଖାଇଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସେଇପାଇଁ ଏହାକୁ 'ଭସ୍ମ' ବୋଲାଯାଏ।

ଊଷ୍ମପାଃ ପିତରୋ ଜ୍ଞେଯା ଦେଵା ଵୈ ସୋମସଂଭଵାଃ ଅଗ୍ନୀଷୋମାତ୍ମକଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍

ପିତୃମାନେ ଉଷ୍ମା ପିଇଥିବା ବୋଲି ଜାଣ; ଦେବମାନେ ସୋମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମର ସ୍ୱଭାବର।

ଅହମଗ୍ନିର୍ମହାତେଜାଃ ସୋମଶ୍ଚୈଷା ମହାଂବିକା ଅହମଗ୍ନିଶ୍ ଚ ସୋମଶ୍ ଚ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ପୁରୁଷଃ ସ୍ଵଯମ୍

ମୁଁ ଅଗ୍ନି, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ; ସୋମ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ମହା ଅମ୍ବିକା। ମୁଁ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ସ୍ୱଭାବର, ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ ପୁରୁଷ।

ତସ୍ମାଦ୍ଭସ୍ମ ମହାଭାଗା ମଦ୍ଵୀର୍ଯମିତି ଚୋଚ୍ଯତେ ସ୍ଵଵୀର୍ଯଂ ଵପୁଷା ଚୈଵ ଧାରଯାମୀତି ଵୈ ସ୍ଥିତିଃ

ସେଇପାଇଁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ଭସ୍ମକୁ ମୋର ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ରୂପକୁ ଏହାରେ ଧାରଣ କରେ, ଏହିପରି ଏହା ଅବିଚଳ ରହିଥାଏ।

ତଦାପ୍ରଭୃତି ଲୋକେଷୁ ରକ୍ଷାର୍ଥମଶୁଭେଷୁ ଚ ଭସ୍ମନା କ୍ରିଯତେ ରକ୍ଷା ସୂତିକାନାଂ ଗୃହେଷୁ ଚ

ସେଇ ସମୟରୁ, ଲୋକମାନେ ଓ ଅଶୁଭ ଘଟଣାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ଘରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭସ୍ମ ଦିଆଯାଏ।

ଭସ୍ମସ୍ନାନଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ମତ୍ସମୀପଂ ସମାଗମ୍ଯ ନ ଭୂଯୋ ଵିନିଵର୍ତତେ

ଯେଉଁଠି ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରି ମନ ଶୁଧ୍ଧ କରିଛି, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜିତ ପାଇଛି, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ ପୁଣି ଫେରି ଯାଆନାହାନ୍ତି।

ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ ଯୋଗଂ କାପିଲଂ ଚୈଵ ନିର୍ମିତମ୍ ପୂର୍ଵଂ ପାଶୁପତଂ ହ୍ଯେତନ୍ ନିର୍ମିତଂ ତଦନୁତ୍ତମମ୍

ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଓ କାପିଳ ଯୋଗ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା; ଏହି ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଶେଷାଶ୍ଚାଶ୍ରମିଣଃ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଚାତ୍ସୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ସୃଷ୍ଟିରେଷା ମଯା ସୃଷ୍ଟା ଲଜ୍ଜାମୋହଭଯାତ୍ମିକା

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମବାସୀମାନେ ପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ଲଜ୍ଜା, ମୋହ ଓ ଭୟର ଆକାରରେ ତିଆରି କରିଛି।

ନଗ୍ନା ଏଵ ହି ଜାଯନ୍ତେ ଦେଵତା ମୁନଯସ୍ ତଥା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ମାନଵା ଲୋକେ ସର୍ଵେ ଜାଯନ୍ତ୍ଯଵାସସଃ

ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ନଗ୍ନ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ସମସ୍ତ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ଜଗତରେ ଅବସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈରଜିତୈର୍ନଗ୍ନୋ ଦୁକୂଲେନାପି ସଂଵୃତଃ ତୈରେଵ ସଂଵୃତୈର୍ଗୁପ୍ତୋ ନ ଵସ୍ତ୍ରଂ କାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍

ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଜିତ, ସେ ଜଣେ ଚିତାପଟି ଓଢିଲେ ମଧ୍ୟ ନଗ୍ନ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ସଂଯମିତ, ସେ ନିଜେ ସୁରକ୍ଷିତ—ବସ୍ତ୍ର କୌଣସି କାରଣ ନୁହେଁ।

କ୍ଷମା ଧୃତିରହିଂସା ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ ତୁଲ୍ଯୌ ମାନାଵମାନୌ ଚ ତଦାଵରଣମୁତ୍ତମମ୍

କ୍ଷମା, ଧୃତି, ଅହିଂସା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରାଗ୍ୟ, ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖିବା—ଏହିମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆବରଣ।

ଭସ୍ମସ୍ନାନେନ ଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୋ ଧ୍ଯାଯତେ ମନସା ଭଵମ୍ ଯଦ୍ଯକାର୍ଯସହସ୍ରାଣି କୃତ୍ଵା ଯଃ ସ୍ନାତି ଭସ୍ମନା

ଯେଉଁଠି ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ମନରେ ଭବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ଯଦି ହଜାର ଅନୁଚିତ କାମ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରେ—

ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦହତେ ଭସ୍ମ ଯଥାଗ୍ନିସ୍ତେଜସା ଵନମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଯତ୍ନପରୋ ଭୂତ୍ଵା ତ୍ରିକାଲମପି ଯଃ ସଦା

ଏହି ସମସ୍ତ କୁ ଭସ୍ମ ଜଳାଇଦିଏ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ତାର ତେଜରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଜଳାଇଦିଏ; ତେଣୁ ଯିଏ ଦିନେ ତିନିଥର ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଯଥାଯଥ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।

ଭସ୍ମନା କୁରୁତେ ସ୍ନାନଂ ଗାଣପତ୍ଯଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ସମାହୃତ୍ଯ କ୍ରତୂନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍

ଯିଏ ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଗଣେଶଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରେ।

ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ଯେ ମହାଦେଵଂ ଲୀଲାସଦ୍ଭାଵଭାଵିତାଃ ଉତ୍ତରେଣାର୍ଯପନ୍ଥାନଂ ତେ ଽମୃତତ୍ଵମଵାପ୍ନୁଯୁଃ

ଯେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଲୀଳାର ସତ୍ୟରେ ଲୀନ ହୋଇ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥରେ ଅମରତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି।

ଦକ୍ଷିଣେନ ଚ ପନ୍ଥାନଂ ଯେ ଶ୍ମଶାନାନି ଭେଜିରେ ଅଣିମା ଗରିମା ଚୈଵ ଲଘିମା ପ୍ରାପ୍ତିରେଵ ଚ

ଯେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ପଥ ନେଇ, ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଣୁତ୍ୱ, ଗୁରୁତ୍ୱ, ଲଘୁତ୍ୱ ଓ ସିଦ୍ଧି ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଇଚ୍ଛା କାମାଵସାଯିତ୍ଵଂ ତଥା ପ୍ରାକାମ୍ଯମେଵ ଚ ଈକ୍ଷଣେନ ଚ ପନ୍ଥାନଂ ଯେ ଶ୍ମଶାନାନି ଭେଜିରେ ଅଣିମା ଗରିମା ଚୈଵ ଲଘିମା ପ୍ରାପ୍ତିରେଵ ଚ

ଇଚ୍ଛା, ଆଶା, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଏବଂ କେବଳ ଚିନ୍ତାରେ ଯେଉଁଠିକିଛି ପ୍ରାପ୍ତିର କ୍ଷମତା—ଏହି ସମସ୍ତ ପଥ ଅନୁସରିଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଇଥିଲେ; ଏହା ସହିତ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେବା, ଭାରି ହେବା, ହଲକା ହେବା ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତିର ସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଶକ୍ତିମାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଅଟୁଟ ରହିଛି।

ଇନ୍ଦ୍ରାଦଯସ୍ ତଥା ଦେଵାଃ କାମିକଵ୍ରତମାସ୍ଥିତାଃ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସର୍ଵେ ପ୍ରଥିତତେଜସଃ

ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କାମିକ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସମସ୍ତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶାସନ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଇଥିଲା।

ଵ୍ଯପଗତମଦମୋହମୁକ୍ତରାଗସ୍ ତମୋରଜୋଦୋଷଵିଵର୍ଜିତସ୍ଵଭାଵଃ ପରିଭଵମିଦମୁତ୍ତମଂ ଵିଦିତ୍ଵା ପଶୁପତିଯୋଗପରୋ ଭଵେତ୍ସଦୈଵ

ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାର, ମୋହ, ରାଗ ଓ ଅନ୍ଧକାରର ଦୋଷ ନାହିଁ, ଏହି ଉତ୍ତମ ପଥକୁ ଜାଣି, ସେ ସଦା ପଶୁପତିଙ୍କ ଯୋଗରେ ଲିନ ରହିବା ଉଚିତ।

ଇମଂ ପାଶୁପତଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ଯଃ ପଠେଚ୍ଚ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ

ଯିଏ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି ପାଶୁପତ ବ୍ରତର ଧ୍ୟାନ କରେ ଏବଂ ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରିପାରେ।

ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ତେ ସର୍ଵେ ମୁନଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ଭସ୍ମପାଣ୍ଡୁରଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗା ବଭୂଵୁର୍ଵିଗତସ୍ପୃହାଃ ରୁଦ୍ରଲୋକାଯ କଲ୍ପାନ୍ତେ ସଂସ୍ଥିତାଃ ଶିଵତେଜସା

ବଦଳି ଧଳା ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ଦେହ ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ସମସ୍ତ ଆଶା ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଯୁଗାନ୍ତରେ ଶିବଙ୍କ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ବସିଥିଲେ।

ତସ୍ମାନ୍ନ ନିନ୍ଦ୍ଯାଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିକୃତା ମଲିନା ଅପି ରୂପାନ୍ଵିତାଶ୍ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସଦା ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରଶଙ୍କଯା

ତେଣୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଥବା ମେଳା ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତଥାପି ରୂପ ଥିଲେ, ସେମାନେ କେବେ ଉପେକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସଦା ମହାଯୋଗୀଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ବହୁନା କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ଭଵଭକ୍ତା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ଶିଵଵନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ଅଧିକ କଥା କାହିଁକି? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଶିବଙ୍କ ପରି ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମଲିନାଶ୍ଚୈଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଭଵଭକ୍ତା ଦୃଢଵ୍ରତାଃ ଦଧୀଚସ୍ତୁ ଯଥା ଦେଵଦେଵଂ ଜିତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ଯଦିଓ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମେଳା ଅଛନ୍ତି, ତଥାପି ଯେଉଁମାନେ ଭବଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ପରି, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଜିତି ଦୃଢ଼ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ।

ନାରାଯଣଂ ତଥା ଲୋକେ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଭସ୍ମଦିଗ୍ଧତନୂରୁହାଃ

ଏହିପରି, ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଯେଉଁମାନେ ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଛନ୍ତି—

ଜଟିନୋ ମୁଣ୍ଡିନଶ୍ଚୈଵ ନଗ୍ନା ନାନାପ୍ରକାରିଣଃ ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ଶିଵଵନ୍ନିତ୍ଯଂ ମନସା କର୍ମଣା ଗିରା

ଯେଉଁମାନେ ଜଟା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇଛନ୍ତି, ନଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଶିବଙ୍କ ପରି ମନ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।

କଥଂ ଜଘାନ ରାଜାନଂ କ୍ଷୁପଂ ପାଦେନ ସୁଵ୍ରତ ଦଧୀଚଃ ସମରେ ଜିତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍

ଦଧୀଚି କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଜିତି, ରାଜା କ୍ଷୁପଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ, ଏହା କୁହ, ହେ ସୁବ୍ରତ।