ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ନୀଲକଣ୍ଠାଯ ଦେଵାଯ ଚିତାଭସ୍ମାଙ୍ଗଧାରିଣେ ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ନୀଲଲୋହିତଃ

ନୀଳକଣ୍ଠ ଦେବ, ଶ୍ମଶାନ ଭସ୍ମ ଲେପିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନୀଳଲୋହିତ—ତୁମେ।

ଆତ୍ମା ଚ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସାଂଖ୍ଯୈଃ ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ ପର୍ଵତାନାଂ ମହାମେରୁର୍ ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସାଂଖ୍ୟମାନେ ଯାହାକୁ ପୁରୁଷ କୁହନ୍ତି, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହାମେରୁ, ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା—ତୁମେ।

ଋଷୀଣାଂ ଚ ଵସିଷ୍ଠସ୍ ତ୍ଵଂ ଦେଵାନାଂ ଵାସଵସ୍ ତଥା ଓଙ୍କାରଃ ସର୍ଵଵେଦାନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସାମ ଚ ସାମସୁ

ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଶିଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସବ, ସମସ୍ତ ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଓଁକାର, ସାମଗାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାମ—ତୁମେ।

ଆରଣ୍ଯାନାଂ ପଶୂନାଂ ଚ ସିଂହସ୍ତ୍ଵଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଗ୍ରାମ୍ଯାଣାମୃଷଭଶ୍ଚାସି ଭଗଵାଂଲ୍ଲୋକପୂଜିତଃ

ବନରେ ଥିବା ସବୁ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସିଂହ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍; ଘରେ ପାଳିତ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ବୃଷଭ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ ଭଗବାନ୍।

ସର୍ଵଥା ଵର୍ତମାନୋ ଽପି ଯୋ ଯୋ ଭାଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ତ୍ଵାମେଵ ତତ୍ର ପଶ୍ଯାମୋ ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଂ ତଥା

ଯେଉଁଯେଉଁ ଦଶା ଅଛି କିମ୍ବା ଆସିବ, ସେଠାରେ ଆମେ ସେଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛୁ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ।

କାମଃ କ୍ରୋଧଶ୍ ଚ ଲୋଭଶ୍ ଚ ଵିଷାଦୋ ମଦ ଏଵ ଚ ଏତଦ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ବୋଦ୍ଧୁଂ ପ୍ରସୀଦ ପରମେଶ୍ଵର

ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଦୁଃଖ ଓ ଅହଂକାର—ଏହି ସବୁ ବିଷୟ ଆମେ ବୁଝିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଦୟା କରନ୍ତୁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର।

ମହାସଂହରଣେ ପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ଵଯା ଦେଵ କୃତାତ୍ମନା କରଂ ଲଲାଟେ ସଂଵିଧ୍ଯ ଵହ୍ନିରୁତ୍ପାଦିତସ୍ତ୍ଵଯା

ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ହେ ଦେବ, ଆପଣ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ମାଥାରେ ହାତ ରଖିଥିଲେ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ତେନାଗ୍ନିନା ତଦା ଲୋକା ଅର୍ଚିର୍ଭିଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତାଃ ତସ୍ମାଦଗ୍ନିସମା ହ୍ଯେତେ ବହଵୋ ଵିକୃତାଗ୍ନଯଃ

ସେଇ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚାରିପଟେ ଆଗର ଶିଖାରେ ଘେରାଯାଇଗଲା; ତେଣୁ ସେଇ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଅନେକ ବିକୃତ ଅଗ୍ନି ରହିଛି।

କାମଃ କ୍ରୋଧଶ୍ ଚ ଲୋଭଶ୍ ଚ ମୋହୋ ଦମ୍ଭ ଉପଦ୍ରଵଃ ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ

ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଡମ୍ଭ, ବିପଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଯେଉଁଠି ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳିତ—

ଦହ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରାଣିନସ୍ତେ ତୁ ତ୍ଵତ୍ସମୁତ୍ଥେନ ଵହ୍ନିନା ଅସ୍ମାକଂ ଦହ୍ଯମାନାନାଂ ତ୍ରାତା ଭଵ ସୁରେଶ୍ଵର

ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ୁଛନ୍ତି; ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଦହିଯାଉଛୁ, ଆପଣ ଆମ ପାଳକ ହୁଅନ୍ତୁ, ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ।

ତ୍ଵଂ ଚ ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଭୂତାନି ପରିଷିଞ୍ଚସି ମହେଶ୍ଵର ମହାଭାଗ ପ୍ରଭୋ ଶୁଭନିରୀକ୍ଷକ

ଆପଣ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଶିତଳ କରନ୍ତି, ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ।

ଆଜ୍ଞାପଯ ଵଯଂ ନାଥ କର୍ତାରୋ ଵଚନଂ ତଵ ଭୂତକୋଟିସହସ୍ରେଷୁ ରୂପକୋଟିଶତେଷୁ ଚ

ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ନାଥ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରଜା ଓ ଅନେକ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ—

ଅନ୍ତଂ ଗନ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ତାଃ ସ୍ମ ଦେଵଦେଵ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ

ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବସ୍ତରର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରୁନାହିଁ, ହେ ଦେବମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ତତସ୍ତୁତୋଷ ଭଗଵାନ୍ ଅନୁଗୃହ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରଃ ସ୍ତୁତିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ତୁତସ୍ତେଷାମ୍ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍

ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ମହେଶ୍ୱର, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଖୁସି ହୋଇ, କୃପା କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଯୁଷ୍ମାଭିଃ କୀର୍ତିତଂ ସ୍ତଵମ୍ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାନ୍ଵିପ୍ରୋ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯେଉଁଠି ଏହି ସ୍ତବ ତୁମେ ଗାଇଥିବା, ସେଉଁଠି ଯେ କେହି ପଢ଼ିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେବେ, ସେ ଗଣପତିର ପଦ ଲାଭ କରିବେ।

ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵୋ ହିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭକ୍ତାନାଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗମଖିଲଂ ଦେଵୀ ପ୍ରକୃତିର୍ମମ ଦେହଜା

ମୁଁ ତୁମମାନେଂକୁ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥା କହିବି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ: ସମସ୍ତ ନାରୀତ୍ୱ ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦେବୀ, ପ୍ରକୃତି।

ପୁଂଲ୍ଲିଙ୍ଗଂ ପୁରୁଷୋ ଵିପ୍ରା ମମ ଦେହସମୁଦ୍ଭଵଃ ଉଭାଭ୍ଯାମେଵ ଵୈ ସୃଷ୍ଟିର୍ ମମ ଵିପ୍ରା ନ ସଂଶଯଃ

ପୁରୁଷତ୍ୱ ହେଉଛି ପୁରୁଷ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୋ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ମୋର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ନ ନିନ୍ଦେଦ୍ଯତିନଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଦିଗ୍ଵାସସମନୁତ୍ତମମ୍ ବାଲୋନ୍ମତ୍ତଵିଚେଷ୍ଟଂ ତୁ ମତ୍ପରଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନମ୍

ତେଣୁ, ଏକାଗ୍ର ତପସ୍ବୀ, ଦିଗମ୍ବର, ଶିଶୁ, ପାଗଳ କିମ୍ବା ମୋରେ ଭକ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ କଥା କହୁଥିବାକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଯେ ହି ମାଂ ଭସ୍ମନିରତା ଭସ୍ମନା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାଃ ଯଥୋକ୍ତକାରିଣୋ ଦାନ୍ତା ଵିପ୍ରା ଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ

ଯେମାନେ ମୋରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା, ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦଗ୍ଧ, ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଦମିତ ଏବଂ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—

ମହାଦେଵପରା ନିତ୍ଯଂ ଚରନ୍ତୋ ହ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵରେତସଃ ଅର୍ଚଯନ୍ତି ମହାଦେଵଂ ଵାଙ୍ମନଃକାଯସଂଯତାଃ

ଯେମାନେ ସଦା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ହୋଇ ଚରଣ୍ତି, ମନ, କଥା ଓ ଦେହକୁ ସଂଯମ କରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ରୁଦ୍ରଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ନ ନିଵର୍ତନ୍ତି ତେ ପୁନଃ ତସ୍ମାଦେତଦ୍ଵ୍ରତଂ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗିନଃ

ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ପୁଣି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଏହି ବ୍ରତ ଦିବ୍ୟ, ଗୁପ୍ତ, ଏହା ପ୍ରକଟ ଲିଙ୍ଗ ଧାରୀମାନେ ପାଇଁ।

ଭସ୍ମଵ୍ରତାଶ୍ ଚ ମୁଣ୍ଡାଶ୍ ଚ ଵ୍ରତିନୋ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣଃ ନ ତାନ୍ପରିଵଦେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ ନ ଚୈତାନ୍ନାଭିଲଙ୍ଘଯେତ୍

ଯେମାନେ ଭସ୍ମ ଧରିବା ପାଳନ କରନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ରହନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବ୍ରତ ଧରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟକୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ନ ହସେନ୍ନାପ୍ରିଯଂ ବ୍ରୂଯାଦ୍ ଅମୁତ୍ରେହ ହିତାର୍ଥଵାନ୍ ଯସ୍ତାନ୍ନିନ୍ଦତି ମୂଢାତ୍ମା ମହାଦେଵଂ ସ ନିନ୍ଦତି

ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ କେବେ ହସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା କଠୋର କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏଠାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। ଯିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ମୂଢ଼ ମନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ।

ଯସ୍ ତ୍ଵେତାନ୍ ପୂଜଯେନ୍ ନିତ୍ଯଂ ସ ପୂଜଯତି ଶଙ୍କରମ୍ ଏଵମେଷ ମହାଦେଵୋ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା

ଯିଏ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ। ଏହିପରି ମହାଦେବ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଯୁଗେ ଯୁଗେ ମହାଯୋଗୀ କ୍ରୀଡତେ ଭସ୍ମଗୁଣ୍ଠିତଃ ଏଵଂ ଚରତ ଭଦ୍ରଂ ଵସ୍ ତତଃ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ସ୍ଯଥ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ମହାଯୋଗୀ ଭସ୍ମରେ ଢାକା ହୋଇ ଏହିପରି ଲୀଳା କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଆଚରଣ କର, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ତେବେ ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିପାରିବ।

ଅତୁଲମିହ ମହାଭଯପ୍ରଣାଶହେତୁଂ ଶିଵକଥିତଂ ପରମଂ ପଦଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଵ୍ଯପଗତଭଵଲୋଭମୋହଚିତ୍ତାଃ ପ୍ରଣିପତିତାଃ ସହସା ଶିରୋଭିର୍ ଉଗ୍ରମ୍

ଏଠାରେ ଅତୁଳନୀୟ ଏବଂ ଭୟ ନାଶ କରୁଥିବା ଯେଉଁ ପରମ ପଦ ଶିବେ କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଜାଣି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଭବ, ଲୋଭ ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଶିର ନମାଇ ଉଗ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

ତତଃ ପ୍ରମୁଦିତା ଵିପ୍ରାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ କଥିତଂ ତଦା ଗନ୍ଧୋଦକୈଃ ସୁଶୁଦ୍ଧୈଶ୍ ଚ କୁଶପୁଷ୍ପଵିମିଶ୍ରିତୈଃ

ତାପରେ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଅତି ଖୁସି ହେଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ଚନ୍ଦନ ଜଳ, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ମିଶାଇ—

ସ୍ନାପଯନ୍ତି ମହାକୁମ୍ଭୈର୍ ଅଦ୍ଭିର୍ ଏଵ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଗାଯନ୍ତି ଵିଵିଧୈର୍ଗୁହ୍ଯୈର୍ ହୁଂକାରୈଶ୍ଚାପି ସୁସ୍ଵରୈଃ

ବଡ଼ ବଡ଼ କୁମ୍ଭରେ ପାଣି ଭରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମଧୁର 'ହୁଁ' ଧ୍ୱନିରେ ଗାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ନମୋ ଦେଵାଧିଦେଵାଯ ମହାଦେଵାଯ ଵୈ ନମଃ ଅର୍ଧନାରୀଶରୀରାଯ ସାଂଖ୍ଯଯୋଗପ୍ରଵର୍ତିନେ

ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବତା, ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅର୍ଧନାରୀ ଶରୀର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।