ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗେନ ତୁ ସମନ୍ଵିତମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଧି ଦେଵଦେଵେଶମ୍ ଈଶାନଂ ପ୍ରଭୁମଵ୍ଯଯମ୍

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠି ଦେବଦେବ ଈଶାନଙ୍କୁ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଆରାଧଯନ୍ତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଜିତକ୍ରୋଧା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ଲିଙ୍ଗଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍

ଯେମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ନିୟମରେ ପୂଜନ୍ତି।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ସୁଶୁଭଂ ସୁଵୃତ୍ତଂ ସର୍ଵସଂମତମ୍ ସମନାଭଂ ତଥାଷ୍ଟାସ୍ରଂ ଷୋଡଶାସ୍ରମ୍ ଅଥାପି ଵା

ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସମତଳ ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଥାଏ, ତଳଭାଗ ସମ ଉଚ୍ଚତାର, ଅଷ୍ଟକୋଣୀ କିମ୍ବା ଷୋଡଶକୋଣୀ ହୋଇପାରେ।

ସୁଵୃତ୍ତଂ ମଣ୍ଡଲଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍ ଵେଦିକା ଦ୍ଵିଗୁଣା ତସ୍ଯ ସମା ଵା ସର୍ଵସଂମତା

ଭଲ ଗୋଳାକାର, ଦିବ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ତଳଭାଗ; ତାହାର ଆଧାର ଦୁଇଗୁଣା କିମ୍ବା ସମ ଚଉଡ଼ା ହେବାକୁ ଯଥାଯଥ।

ଗୋମୁଖୀ ଚ ତ୍ରିଭାଗୈକା ଵେଦ୍ଯା ଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା ପଟ୍ଟିକା ଚ ସମନ୍ତାଦ୍ଵୈ ଯଵମାତ୍ରା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ତଳଭାଗ ଗୋମୁଖୀ ଆକୃତିର, ସମଗ୍ର ଆକୃତିର ତୃତୀୟାଂଶ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଚାରିପାଖରେ ଯବ ଦାଣା ପରି ପଟି ଥିବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।

ସୌଵର୍ଣଂ ରାଜତଂ ଶୈଲଂ କୃତ୍ଵା ତାମ୍ରମଯଂ ତଥା ଵେଦିକାଯାଶ୍ ଚ ଵିସ୍ତାରଂ ତ୍ରିଗୁଣଂ ଵୈ ସମନ୍ତତଃ

ସୁନା, ଚାଁଦି, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ତାମ୍ବାରେ ତିଆରି ହୋଇପାରେ; ତଳଭାଗର ଚଉଡ଼ା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତିନିଗୁଣା ହେବା ଉଚିତ।

ଵର୍ତୁଲଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଵା ଷଡସ୍ରଂ ଵା ତ୍ରିରସ୍ରକମ୍ ସମନ୍ତାନ୍ନିର୍ଵ୍ରଣଂ ଶୁଭ୍ରଂ ଲକ୍ଷଣୈସ୍ତତ୍ ସୁଲକ୍ଷିତମ୍

ତଳଭାଗ ଗୋଳ, ଚତୁରସ୍ର, ଷଡ଼କୋଣୀ କିମ୍ବା ତ୍ରିକୋଣୀ ହୋଇପାରେ; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନିର୍ମଳ, ଧଳା ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୂଜାଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ କଲଶଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍ତସ୍ଯ ଵେଦିମଧ୍ଯେ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ

ଯଥାଯଥିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ପୂଜାର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଏକ କଳଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସେହି କଳଶକୁ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ସହିରଣ୍ଯଂ ସବୀଜଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଭିଶ୍ ଚାଭିମନ୍ତ୍ରିତମ୍ ସେଚଯେଚ୍ଚ ତତୋ ଲିଙ୍ଗଂ ପଵିତ୍ରୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶୁଭୈଃ

ସୁନା ଓ ବିଆ ସହିତ ପୂରଣ କରାଯାଇଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ରପୠଢ଼ି ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ସେହି କଳଶରୁ, ପଛରେ ପଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।

ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଯଥାଲାଭଂ ତତଃ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ସ୍ଯଥ ସମାହିତାଃ ପୂଜଯଧ୍ଵଂ ସପୁତ୍ରାଃ ସହ ବନ୍ଧୁଭିଃ

ଯେଉଁଠି ପରି ଯେଉଁଠି ଉପଲବ୍ଧ, ସେଠି ପୂଜା କର; ଏହିପରି କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ମିଳିବ। ଏକାଗ୍ର ମନେ, ପୁଅମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଏକାତ୍ମଭାବରେ ପୂଜା କର।

ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଶୂଲପାଣିଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଦେଵେଶଂ ଦୁର୍ଦର୍ଶମକୃତାତ୍ମଭିଃ

ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର; ଏପରେ ତୁମେ ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ଯିଏ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନବଳିଏ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।

ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵମଜ୍ଞାନମ୍ ଅଧର୍ମଶ୍ ଚ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣମମିତୌଜସମ୍

ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଧର୍ମ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କର।

ସମ୍ପ୍ରସ୍ଥିତା ଵନୌକାସ୍ତେ ଦେଵଦାରୁଵନଂ ତତଃ ଆରାଧଯିତୁମାରବ୍ଧା ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଂ ଯଥା

ସେଠାରୁ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଦେବଦାରୁବନକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କହିଥିବା ପ୍ରକାରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ପର୍ଵତାନାଂ ଗୁହାସୁ ଚ ନଦୀନାଂ ଚ ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ପୁଲିନେଷୁ ଶୁଭେଷୁ ଚ

ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାମଞ୍ଚରେ, ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ, ନଦୀପାର ଏବଂ ପବିତ୍ର ବାଲୁକାପ୍ରଦେଶରେ—

ଶୈଵାଲଶୋଭନାଃ କେଚିତ୍ କେଚିଦନ୍ତର୍ଜଲେଶଯାଃ କେଚିଦ୍ଦର୍ଭାଵକାଶାସ୍ତୁ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରଧିଷ୍ଠିତାଃ

କେହି ଶିବାଳି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କେହି ଅଳ୍ପ ପାଣି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, କେହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ବସି, କେହି ପାଦଅଙ୍ଗୁଠିର ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

ଦନ୍ତୋଲୂଖଲିନସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟାସ୍ ତଥା ପରେ ସ୍ଥାନଵୀରାସନାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ମୃଗଚର୍ଯାରତାଃ ପରେ

କେହି କାଠର ଉଲୁଖଳ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, କେହି ପଥର ଉପରେ; କେହି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ, କେହି ମୃଗର ଭଳି ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚଳିଥିଲେ।

କାଲଂ ନଯନ୍ତି ତପସା ପୂଜଯା ଚ ମହାଧିଯଃ ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରେ ପୂର୍ଣେ ଵସନ୍ତେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ସେମାନେ ମହାନ ମନେ ତପସ୍ୟା ଓ ପୂଜାରେ ସମୟ କାଟିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଗଲା।

ତତସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଭକ୍ତାନାମ୍ ଅନୁକମ୍ପଯା ଦେଵଃ କୃତଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ଗିରୌ ହିମଵତଃ ଶୁଭେ

ତା'ପରେ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା କରିବା ପାଇଁ, ସେହି କୃତଯୁଗର ଶୁଭ ପାହାଡ଼ରେ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

ଦେଵଦାରୁଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରସନ୍ନଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଭସ୍ମପାଂସୂପଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୋ ନଗ୍ନୋ ଵିକୃତଲକ୍ଷଣଃ

ପରମେଶ୍ୱର ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବଦାରୁବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଭସ୍ମ ଓ ଧୂଳି ଲେପିଥିଲା, ନଗ୍ନ ଓ ବିଚିତ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ।

ଉଲ୍ମୁକଵ୍ଯଗ୍ରହସ୍ତଶ୍ ଚ ରକ୍ତପିଙ୍ଗଲଲୋଚନଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ହସତେ ରୌଦ୍ରଂ କ୍ଵଚିଦ୍ଗାଯତି ଵିସ୍ମିତଃ

ତାଙ୍କ ହାତରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ଲାଲ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ; କେବେ ଭୟଙ୍କର ହସି, କେବେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଗାନ କରୁଥିଲେ।

କ୍ଵଚିନ୍ନୃତ୍ଯତି ଶୃଙ୍ଗାରଂ କ୍ଵଚିଦ୍ରୌତି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଆଶ୍ରମେ ହ୍ଯଟତେ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ ଯାଚତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ

କେବେ ଶୃଙ୍ଗାର ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କେବେ ପୁନିପୁନି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ; ଆଶ୍ରମରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ।

ମାଯାଂ କୃତ୍ଵା ତଥାରୂପାଂ ଦେଵସ୍ତଦ୍ଵନମ୍ ଆଗତଃ ତତସ୍ତେ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ ଚ ସମାହିତାଃ

ଏପରି ମାୟା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତା ସେହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ଋଷି ଏକାଗ୍ର ମନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଅଦ୍ଭିର୍ ଵିଵିଧମାଲ୍ଯୈଶ୍ ଚ ଧୂପୈର୍ଗନ୍ଧୈସ୍ତଥୈଵ ଚ ସପତ୍ନୀକା ମହାଭାଗାଃ ସପୁତ୍ରାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ

ପାଣି, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା, ଧୂପ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ସହିତ, ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ପରିଚାରକମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧନ୍ୟ ହେଲେ।

ମୁନଯସ୍ତେ ତଥା ଵାଗ୍ଭିର୍ ଈଶ୍ଵରଂ ଚେଦମ୍ ଅବ୍ରୁଵନ୍ ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଦେଵଦେଵେଶ ଯଦସ୍ମାଭିର୍ ଅନୁଷ୍ଠିତମ୍

ସେମାନେ ଏହିପରି ଶବ୍ଦରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବଦେବ, ଅମେ ଯେଉଁ କାମ କରିଛୁ, ସେସବୁ ଅଜ୍ଞାନରୁ।'

କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ତତ୍ସର୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ଚରିତାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଗୁହ୍ଯାନି ଗହନାନି ଚ

'କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ଯାହା କିଛି ହୋଇଛି, ସେସବୁ ଆପଣ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତୁ; ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ, ଗୁପ୍ତ ଓ ଗଭୀର।'

ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯାନି ତେ ହର ଅଗତିଂ ତେ ନ ଜାନୀମୋ ଗତିଂ ନୈଵ ଚ ନୈଵ ଚ

ହେ ହର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଗତି ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଆମେ ତୁମର ଆସିବା କିମ୍ବା ଯିବା କିଛି ଜାଣିନାହିଁ, କେବେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ମହାଦେଵ ଯୋ ଽସି ସୋ ଽସି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ମହାତ୍ମାନୋ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ହେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ମହାଦେବ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଭାବେ ଅଛ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ମହାତ୍ମାମାନେ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଥ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

ନମୋ ଭଵାଯ ଭଵ୍ଯାଯ ଭାଵନାଯୋଦ୍ଭଵାଯ ଚ ଅନନ୍ତବଲଵୀର୍ଯାଯ ଭୂତାନାଂ ପତଯେ ନମଃ

ଭବ, ଭବ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଭାବନାର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବର ଧାରୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ସଂହର୍ତ୍ରେ ଚ ପିଶଙ୍ଗାଯ ଅଵ୍ଯଯାଯ ଵ୍ଯଯାଯ ଚ ଗଙ୍ଗାସଲିଲଧାରାଯ ଆଧାରାଯ ଗୁଣାତ୍ମନେ

ବିନାଶକାରୀ, ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ, ଅବିନାଶୀ ଓ ବିନାଶଶୀଳୀ, ଗଙ୍ଗା ଜଳଧାରା ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର ଓ ଗୁଣମୟ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।